باید بر علیه ادوار شورید، آنها مردهاند
به جهت تعلق خاطر به بچه های بسیج علامه و بر حسب وظیفه، نصفه روزی را در دوره "اسلامناب" امسال شرکت کردم، همان دوره ای که سال گذشته اش،خودم با شور و اشتیاق آن را پیش چشم بچههای دانشگاه علامه بالا میبردم و نقطه حیاتی تشکیلاتی می خواندماش. هیچگاه اصرارهای فراوان و حساسیت بالایی که نسبت به حضور و پویایی افراد در این دوره داشتم را از خاطر نخواهمبرد. هیچچیز به اندازه سکوت و چرت زدن سر کلاس مرا آزرده خاطر نمیکرد. با این درگیر بودم که چرا لحظه مهمی که در آن هستیم را درک نمی کنیم؟
آن زمان برای دوره جایگاه ویژهای قائل بودم، به جهت اینکه بسیج علامه پیش از آن حداقل تا پنج سال قبل که من خبر دارم در این دوره حاضر نبود و من نقطه برونرفت وضعیتی که به نظرم مطلوب نبود را اسلام ناب می دانستم. به نحوی که با تمام اساتیدی که بنا بود طرح بحثی داشته باشند به گفت وگو نشستم و حتی در چارت درسی نیز تغییراتی ایجاد کردم که اغلب با هزینه های بسیاری همراه بود اما ایمانی راسخ به آنچه بنا بود محقق کنم داشتم. در تمامی این لحظات یک شخص دیگر هم به مانند بنده چنین تصوری را داشت. ما اولین نسل بودیم که از علامه در دوره حاضر گشتیم و روزگار به نحوی رقمخورد که خیلی زود در شهریور و شروع ماجرای شلوغی ها دوره به محک گذاشته شد. در اوایل ماجرا تصورم این بود که ما به خوبی از پس ماجرا برخواهیمآمد اما هر آنچه که فکر میکردم در همان روز های اول شلوغی علامه فرو ریخت.در آن بحبوحه به وضعیتی دچار شدم که مسلم می دانستم مسئله «پاسخ» مرتبط با وضعیت ما نیست اما متوجه نمی شدم پس چه؟
حالا دوباره و پس از گذشت همه آن اتفاقات به همان ساختمان بازگشته ام و در کنار بچه ها نشسته بودم. یک مسئله ذهن مرا درگیر کرده بود، «اینجا کجاست؟» این سوال شاید تا پیش از اغتشاشات1401 بیمعنا جلوه می کرد، ما در توهم این بودیم که باید پاسخ ها را یافت و آن ها را با دقت بیشتری به کار برد.،اما حالا دیگر وضعیت فرق کرده است. خیلی در پیاین بودم که بدانم جو حاکم هم متوجه این مسئله شدهاست یا هنوز اوضاع بر همان پایه سابق میچرخد. برآیند من از اینکه آیا متوجه تغییر وضعیت شده ایم یا نه بماند، اما این دوره ها مشخصه ای دارند:یک مکان ایزوله در یک فضای به دور از شهر ،دانشگاه وتمام آنچه با آن ها زیستهای. انگار که برای مبعوث شدن، دوهفتهای را به غار رفته ای تا پیامبری وارسته و عالِم به شهر بازگردی.
افراد را ملزم به حضور در آن میکنند تا با فراهم ساختن پاسخ پیش از آنکه سوالی در ذهن دانشجو باشد آن را آماده روانه کردن به میدانکنند و این اقدام چنین تصویری به ذهن متبادر می کند :ما سوالات را می دانیم و شما حتما با این سوالات مواجه خواهید شد، پس برایتان پاسخ هایی طراحی کرده ایم. این تنها مختص اسلام ناب نیست بلکه دوره های غربشناسی و یا مبانی هم چنین نقشی را ایفا می کنند؛ همه آنها پرسش نسل خود را یافته اند و حالا پاسخ را در غرب و یا جای دیگری جست و جو میکنند.
اینجا فکر کردن ممنوع است ،بیا بشنو و بکار ببر
در یک بخش دوره تخصصا قرآن،نهج البلاغه، امام و آقا نقش محوری در تمامی مباحث دارند. همه اینها را جمع می کنند تا پاسخی جامع و مانع در اختیار دانشجو قرار دهند. اما یک مسئله ای جا مانده است. اصلا خود سوال چه بود؟ منکر آن نیستم که در همه دوره ها و تمامی اسلاف ما وقتی با ما مواجه میشوند و میخواهند حرفی را به میان بیاورند آسیب شناسی را جز اهم امور خود قرار میدهند اما همان آسیب شناسی هم به نوعی قدمی برای رسیدن به پاسخ است. کسی دیگر نمی خواهد تنها به سوال بیاندیشد و یا اینکه ادوار اجازه چنین کاری نمی دهند.
در قسمت دیگر که میدان میخواننداش نیز تجربه های تشکیلاتی موفق مدام به رخ ما کشیده میشود، آوردن مسئول تشکل هایی که درخشان ظاهر شده و برجسته بودهاند، از آنان که تراکتور سازی را در حوزه عمومی بالا آوردند تا آن هایی که نقشآفرینان عرصه مطالبهگری و عدالتخواهی بوده اند، هرکدام میآیند و موشکافانه به مسئله میپردازند و در گام بعدی وضعیت موجود را تشریح می کنند و اگر جسارت داشتهباشند راهحل و پاسخی را هم برای ما میآورند.
من هم هیچگاه به اینکه سوال چیست فکر نکردم، پنداشتم که این حیطه انباشت ادواری ماست که این وظیفه را در دوره های گذشته به هر کیفیتی انجام داده است و ما باید بیشتر نقاط ضعف آن ها را برطرف کنیم و یا اینکه به نحو احسن تجویز ها را مورد استفاده قراردهیم. مدام در سرزنش خود بودم که چرا نمی توان چنان که آنان بودهاند کار را پیش برد؟
اما سالی که گذشت یک نقطه عطف بود،آیا ما متوجه این موقعیت خطیر هستیم؟ هیچ کدام از اندوختهها نتوانست پیشران ما باشد. دانشگاه خالی از گفتاری عمیق و وسیع است. هیچ چیزی نیست که بتوانیم در آن نقطه بایستیم و آنجا را مبدا بدانیم . کمی از مستی «عاشق ولیِ زمانه بودن»فاصله بگیرید،باید پذیرفت دیگر هیچ جریانی در دانشگاه عهده دار علم نخواهد بود. نباید از آن هایی که روبروی شما ایستاده اند انتظار رهایی از این وضعیت را داشت و نه اساتید دانشکده های علوم اجتماعی و علوم سیاسی و اقتصاد می توانند پیشانی جریان باشند، الباقی دانشکده ها و دانشجویان هم که بازتولید همین وضعیت فاجعه اند، مضحک است اگر از یک دانشجو ارتباطات یا مدیریت و روانشناسی انتظار درک وضعیت را داشت،آنها زاییده کنار گذاشتن امر سیاسی از دانشگاهاند و مشکلات ما را فرهنگی میدانند و خودشان را مشغول سنت فرهنگی و سبقه تاریخیاش میکنند و از سر این موضع خود آوینی و درباره غرب میخوانند و ما را محکوم به آنکه منظومه فکری به مانند آنها نداریم می کنند و دچار کج فهمی از داوری و آوینی می دانند. گاهی متولیان فرهنگ را مواخذه میکنند و گاهی نیز هجوم فرهنگی غرب را باعث وضعیت موجود میدانند، این ها از دایره فهم فرسخ ها فاصله دارند. فقط شما در این لحظه ایستاده اید. اگر دانشگاه این مکان درگیری علم هنوز هم هویت شماست پس«خودت را بشناس و مسئولیت خود را بر عهده بگیر»
پس از اعتراضات بود که متوجه شدم دیگر سوال های اسلاف تشکیلاتی و پاسخ های آنان نمی تواند منجر به تولید نیروی سیاسی گردد. به نظرم ما در نقطه ای هستیم که دیگر غربشناسیراهکار مناسبی نیست. ما دیگر نمی توانیم از دوره های ده روزه و بیست روزه ای که در آن همه جمع می شویم و پاسخها و یا سر نخهایی را می اندوزیم که در کف دانشگاه بتواند جریانی به راه بیاندازد به عنوان بزنگاه جنبش نام ببریم. نسلی که تا کنون استمرار تشکیلاتی داشته حالا منقطع گشته است. سوال ها دیگر مرتبط با ما نیستند. ما دوباره در نقطه آغاز ایستاده ایم.
ما باید متوجه شویم که در وضعیت کاملا بی معنا تنفس می کنیم،هر کنشی که در چارچوب گذشته باشد مردود است و تنها تلاشی مذبوحانه. مراد از بی معنایی آنست که پرسشی در میان نیست که دنیای ما حول آن شکل بگیرد و سوال همه ما باشد. پرسش های گذشته هم فاسد شده اند.
باید یک عده دوباره در نقطه طرح سوال و پرسشی نو بایستند، باید همه آنچه پرسیده شده را دور انداخت و دوباره پرسید. این سررشته تحقیق نسل ماست. آن ها(ادوار) ما را منحط می کنند پس بیایید بر علیه ادوار بشوریم ،از دوره های اسلام ناب تا ایده مطالبهگری و هر آنچه که از آنان به یادگار ماندهاست را به زبالهدان تاریخ منتقل کنیم.
باید دوباره فکر کرد، این روایت نسل ماست.
پی نوشت: بنده در لحظه تقریر این سیاهی تنها یک فرد از نسلی که بهنظر برای امری اساسی به اینجا فراخونده شده است تعریف می شوم و نه بیشتر.