Software-Defined Networking (SDN) یا شبکه نرمافزارمحور، یک معماری جدید در شبکههای کامپیوتری است. در شبکههای سنتی، وظیفه تصمیمگیری (Control Plane) و ارسال داده (Data Plane) در تجهیزات سختافزاری (مانند روترها و سوییچها) ادغام شده است. اما SDN با جدا کردن این دو لایه، کنترل شبکه را به یک نرمافزار متمرکز منتقل میکند که به آن کنترلر SDN میگویند.
به زبان ساده، SDN به مدیران شبکه این امکان را میدهد که کل شبکه را به جای تک تک دستگاههای سختافزاری، به صورت متمرکز و از طریق کدنویسی و نرمافزار مدیریت کنند.
معماری SDN شامل سه لایه اصلی است که ارتباط بین آنها از طریق API (رابط برنامهنویسی کاربردی) برقرار میشود:
لایه کاربرد (Application Plane): این لایه شامل برنامههای کاربردی و سرویسهای شبکهای است که بر اساس نیاز سازمان طراحی میشوند، مانند سیستمهای امنیتی، توازن بار (Load Balancing) یا ابزارهای مدیریت ترافیک. این برنامهها سیاستهای خود را به لایه کنترل اعلام میکنند.
لایه کنترل (Control Plane): این بخش مغز متفکر SDN است. کنترلر SDN یک دید کلی و متمرکز از کل توپولوژی شبکه دارد. این کنترلر دستورات لازم برای هدایت ترافیک را از لایه کاربرد میگیرد و آنها را به لایه زیرساخت (تجهیزات فیزیکی) ارسال میکند. پروتکلهایی مانند OpenFlow برای برقراری ارتباط با لایه زیرساخت استفاده میشوند.
لایه زیرساخت (Data Plane/Infrastructure Plane): این لایه از تجهیزات فیزیکی شبکه (سوییچها و روترها) تشکیل شده است. وظیفه اصلی آنها فقط ارسال و هدایت دادهها بر اساس دستوراتی است که از لایه کنترل دریافت کردهاند.
SDN به دلیل ویژگیهایش، برای شبکههای بزرگ و مراکز داده مدرن بسیار جذاب است:
قابلیت برنامهریزی (Programmability): بزرگترین مزیت SDN این است که میتوان رفتار شبکه را با استفاده از نرمافزار تغییر داد و آن را با نیازهای متغیر کسبوکار هماهنگ کرد.
مدیریت متمرکز (Centralized Management): به جای پیکربندی دستی صدها دستگاه، مدیر شبکه میتواند با استفاده از کنترلر مرکزی، سیاستها را به طور همزمان روی کل شبکه اعمال کند.
چابکی و انعطافپذیری (Agility): افزودن سرویسهای جدید یا تغییر در پیکربندی شبکه بسیار سریعتر انجام میشود، بدون اینکه نیاز به نصب یا جایگزینی سختافزارهای گرانقیمت باشد.
کاهش هزینهها: کاهش وابستگی به سختافزارهای اختصاصی و گرانقیمت تولیدکنندگان خاص و استفاده از تجهیزات سادهتر و مبتنی بر نرمافزار (CPE).
پشتیبانی بهتر از مجازیسازی: SDN با مجازیسازی توابع شبکه (NFV) ترکیب میشود تا زیرساختهای ابری و مجازی را به صورت پویا مدیریت کند.