امروز 24 دی ماه سال 1404 است. پس از اوج گرفتن اعتراضات مردمی در تاریخ 18 دی ماه 1404 شاهد خاموشی بینظیر اکثر راههای ارتباطی مردم هستیم. این خاموشی بزرگ به نظر من نه برای تأمین امنیت بلکه از روی ترس است. ترس از عدم مشروعیت.
من از سال 88 تا به امروز در اتفاقات و اعتراضات مختلف شاهد خاموشی اینترنت و شبکههای مخابراتی همراه بودم. در سال 88 این اقدام بیشتر در حوالی نقاط ناآرام رخ میداد. سال 98 اولین باری بود که این خاموشی همگانی را تجربه کردم. در سال 1401 هم شاهد خاموشیهای موضعی و کندی اینترنت بودم ولی همچنان نیمچه ارتباطی با جهان و بقیه مردم حاصل میشد. ولی چیزی که این روزها تجربه میکنیم دوران تاریکی بینظیری است.
بهانه تأمین امنیت از آنجایی رنگ میبازد که شاهد این هستیم حتی شبکه پیامک و پیامرسانهای داخلی و کامنت های سایتهای غیروابسته نیز بسته شدهاند. کدام جاسوس و آشوبگری در کامنت های دیجیتاتو یا زومیت با بقیه گروههای خرابکاری ارتباط برقرار میکند؟ این خاموشی بیشتر از ترس این است که حکومت فهمیده دیگر در بین اقشار مختلف مردم هم مشروعیتی ندارد. هر ایرانی اکنون یک مخالف بالقوه است و طبیعتاً تأمین نیروی پلیس و متعاقب آن برخورد قهری با یکیک این افراد امکانپذیر نیست پس مثل همیشه بجای شنیدن صداها سعی در خفه کردن همه صداها دارد. این دقیقاً چیزی شبیه به حکومتنظامی و سعی در پنهان کردن واقعیت در نظامهای در حال سقوط است.
در شبکههای داخلی تنها بخشی از خبرگزاریهای وابسته در حال فعالیت هستند که همه باهم خبرهایی با متن یکسان را منتشر میکنند. همه آنها بهصورت یکجانبه در حال منتشر کردن روایت حکومت از اتفاقات اخیر هستند. بهقدری فضای رسانهای خفقانآور است که حتی در بیشتر موارد متن خبرها دقیقاً یکی است و مشخصاً بهصورت دیکته شده از یک منبع مشترک آمده است. ما بهجایی رسیدیم که به نظر میرسد حتی خودیها هم اجازه انتشار نظراتی غیر از پروپاگاندای حکومتی ندارند. بلاگرها و افراد عادی دیگر هیچ تریبون رسمیای برای اظهارنظر یا صحت سنجی این روایت یکسویه ندارند. حکومت مشخصاً فهمیده که دیگر هیچ پاسخی برای مردم ندارد و تنها راه را در خاموش کردن صداهای مردم میبیند.
عدم شفافیت در این زمینه بازار حدسها و تئوریهای توطئه را مثل همیشه داغتر کرده و بازار شایعات که دهان به دهان میچرخد رونق گرفته است. چیزی که بیشتر از همه چیز حقیقت را مثل موریانه میپوساند و امنیت روانی جامعه را بهم میریزد. مردم میخواهند بدانند و وقتی مسیرهای معتبر باز نباشد این نیاز را با شبکههای ماهوارهای و نقلهای دهان به دهان ارضا میکنند. جایی که هر چیزی را میتوان بدون سند مدرک و امکان صحت سنجی گفت. به نظر میآید این یکی دیگر از اهداف اصلی حکومت از این خاموشی است. ایجاد شایعات و بعد تکذیب غرورمندانه تا بتواند حقیقت را چنان به دروغ بیالاید که صحنه دیگر برای هیچ شهروند عادی چه در سمت حکومت و چه در سمت مخالفانش واضح نباشد.
حکومت یا فهمیده که دیگر در بین مردم مشروعیت ندارد یا با تلاش برای دشمن سازی همه معترضانش سعی دارد این دوگانه رو ایجاد کند که یا با منی یا بر من. این عمل شاید کار را برای نیروهای سرسپرده و وابستهاش آسانتر میکند تا با هیولاسازی از مردم معترض آنها را از میان بردارند و خشونت را تا حد زیادی بالا ببرند که نتیجه آن چیزی جز تکثیر نفرت نیست. جایی که همه گناهکارند هر مجازاتی جایز است.