
میگویند شکاف بزرگ، نه روزی که سلیمان مُرد،
بلکه روزی آغاز شد که مردم دو سوی رود، دست از شنیدن یکدیگر کشیدند.
سال، حدود ۹۱۰ پیش از میلاد بود؛
زمانی که سرزمین بنیاسرائیل در میان کوهها، بیابانها و درههای خشک، به دو پاره تبدیل شد:
پادشاهی شمالی ـ اسرائیل،
و پادشاهی جنوبی ـ یهودا.
از آن پس، بادهای شمال و جنوب، خبرهایی میآوردند که بوی دود داشت.
در بازارهای سامره میگفتند پادشاه یهودا چشمی بر شمال دوخته؛
در اورشلیم میگفتند اسرائیل به زودی در آتش اختلافات داخلی فرومیریزد.
هیچکس نمیدانست یک پیشگویی خاموش، مانند ماری میان سنگهای معبد، منتظر لحظهٔ نیشزدن است—
پیشگوییای که اگر تعبیر میشد،
نه یک پادشاهی،
بلکه هر دو پادشاهی را میبلعید.
الیور بن نیر، پسرک لاغراندامی که هنوز جای شمشیر بر دستانش ننشسته بود،
در آستانهٔ درِ بلند معبد سامره ایستاده بود.
هوا سرد بود، اما نه سرمای طبیعی سپیدهدم؛
سردیاش مثل دست کسی بود که سالها پیش مرده باشد و تازه برگشته باشد.
معبد عظیم، با ستونهایی حجاریشده از سنگ سفید، در میان سایههای تیرهٔ کوهها آرام نشسته بود؛
اما سکوهای سنگیاش از شب گذشته لکههایی تیره داشت—
لکههایی شبیه خون خشکشده.
الیور با دستانی لرزان لبهٔ شنل خاکستریاش را گرفت و قدم گذاشت داخل.
بوی کندر، خاک، و چیزی آهسته اما زننده، در هوا پیچیده بود؛
بویی که مثل خاطرهای ناخوانده، مستقیم به دل مینشست.
او وارد تالار اصلی شد؛ تالاری که همیشه مثل قلب تپندهٔ شهر روشن بود.
اما این بار مشعلها کمنور بودند، و سایهها روی دیوارها میدویدند—
انگار چیزی در تاریکی جان داشت.
در میانهٔ تالار، پیرمردی نشسته بود؛
کاهن اعظم، عَزاریا، با ریش سفید، چشمانی خسته،
و انگشتانی که روی زانوهایش میلرزیدند.
او آرام گفت:
ـ دیر آمدی، الیور.
صدایش خشدار بود، مثل کسی که با سایهها حرف زده باشد.
الیور نزدیکتر رفت.
پیرمرد با نگاهی که سنگ را هم میشکست، به سوی ستونهای عظیم تالار اشاره کرد.
ـ دیشب… نشانهٔ نخست را دیدم.
الیور گلو خشک کرد.
ـ همان پیشگویی؟ پیشگویی شکاف؟
عزاریا نفسهای کوتاه کشید.
لحظهای انگار میخواست چیزی را به زبان بیاورد،
چیزی که در طول عمرش پنهان کرده بود.
اما پیش از آنکه هشداری بدهد، صدای قدمهایی سنگین در تالار پیچید.
سه سرباز، با زرههایی که رنگ طلای کدر داشت، وارد شدند.
سرباز اول ـ بلندی قامت، صورت تراشخورده، چشمانی بیاحساس ـ گفت:
ـ کاهن اعظم، پادشاه شما را احضار کرده. فوراً.
عزاریا لحظهای سکوت کرد، سپس لبخندی تلخ زد…
لبخندی که الیور تا سالها بعد هم نتوانست از خاطرش ببرد.
ـ هنوز وقت نشده… هنوز نگفتم…
سرباز جلو آمد.
نوک نیزهاش را اندکی بلند کرد.
الیور قدمی عقب رفت، اما نگاهش را از چهرهٔ پیرمرد برنداشت.
عزاریا آهسته، با صدایی که بیشتر شبیه وزش نفس بود، گفت:
ـ گوش کن، الیور…
یکی از پادشاهان… به دست نزدیکترین مردش فروخته خواهد شد…
و با خون او، آتش جنگی شعله میگیرد که هیچ دیواری در برابرش دوام نمیآورد…
سربازها بازوی پیرمرد را گرفتند.
الیور خواست جلو برود، اما صدای چکمهها، صدای فلز بر سنگ، و نگاه یخزدهٔ سرباز سوم جلویش را گرفت.
پیرمرد را از تالار بردند.
درِ سنگین بسته شد.
صدای قفل آهنی در سالن پیچید.
و تالار… ساکت شد.
ساکتِ یک قبر تازه.
الیور در میان تاریکی ایستاده بود؛
چیزی در دلش فرو ریخت.
نه از پیشگویی،
بلکه از حس خاموشی که در هوا جاری بود—
حسی که میگفت این صبح،
صبحِ آغاز چیزی خونین است.
او نمیدانست چند ساعت بعد، وقتی برمیگردد…
معبد دیگر همان نخواهد بود.
و پیشگویی،
با اولین خون،
شروع کرده است خودش را تعبیر ردن
بدون عجله، مثل ورقزدن یک سنگنوشتهٔ باستانی.
ساعتها از رفتن عَزاریا گذشته بود، اما تالار معبد هنوز بوی او را میداد؛
بویی ترکیبشده از کندرِ سوخته، پارچهٔ کهنه، و چیزی شبیه اندوهی که ریشه در خاک داشت.
الیور در گوشهٔ تالار نشسته بود.
روی پلهٔ سنگی، جایی که همیشه خُردسالان برای شنیدن تعلیم مینشستند.
نشسته بود و خیره به کف تالار—
سنگهایی که با نور آفتاب صبح میدرخشیدند، اما گوشهگوشهشان سایههایی حرکت میکرد
انگار کسی آرام با انگشت روی آنها راه میرفت.
او نمیدانست چند ساعت گذشته.
چیزی در شکمش جمع شده بود:
نه گرسنگی،
نه ترس.
بلکه نوعی آگاهی خاموش…
مثل اینکه دیوارها چیزی را پنهان کرده باشند.
سکوت تالار سنگین بود، از نوعی که آدم را وادار میکند به نفسکشیدن خودش گوش دهد.
او دستش را روی سنگ سرد کشید؛
سنگی که زیر انگشتانش مثل پوستِ یک موجود زنده خُنکتر میشد.
حرفهای عزاریا مثل سنگریزههایی در آب ذهنش فرو میافتادند.
«یکی از پادشاهان…
به دست نزدیکترین مردش…
فروخته خواهد شد…»
کلمهٔ فروخته برایش سنگین بود؛
بوی بازار و معامله نمیداد—
بوی خیانت میداد.
خیانتی که از دایرهٔ سیاست بزرگتر بود.
از جنس کسی که در تاریکی منتظر لحظهٔ بریدن گلوی خوابرفتهٔ دو پادشاهی باشد.
الیور آرام زیر لب گفت:
ـ چرا من؟
صدایش در تالار گم شد.
او فقط شاگردی بود با دستهایی هنوز نرم و بیزخم.
نه جنگ بلد بود،
نه سیاست.
نه حتی میفهمید چرا نگاه عزاریا در آن لحظهٔ آخر چنان وحشتزده بود.
چیزی در ذهنش جرقه زد:
آخرین جملهٔ پیرمرد…
«هنوز نگفتم…»
چه چیزی را نگفته بود؟
همین پرسش مثل باری روی شانهاش نشست.
وقتی از تالار بیرون رفت، حیاط بزرگ معبد در مه صبحگاهی فرو رفته بود.
نه مه شهری،
بلکه مه کوهستانی؛
مهای که همیشه در سامره پیش از طلوع خورشید میخزید و دیوارها را میلیسید.
در میان این سپیدی، مجسمههای سنگی نگهبانان معبد شکلهایی مبهم بودند—
انگار سایههایی ایستاده، بیآنکه نفس بکشند.
الیور آهسته از پلهها پایین رفت.
هر قدم او روی سنگهای خیس، صدایی نرم ایجاد میکرد؛
صدایی که در این سکوت زیادی بلند به نظر میرسید.
به اطراف نگاه کرد.
هیچکس نبود.
حتی نگهبانانی که همیشه در ورودی معبد میایستادند، دیده نمیشدند.
این غیبت، آرام از پشت گردنش بالا رفت و تبدیل شد به لرز.
در انتهای حیاط، درِ کوچکی بود—
در چوبی که به اقامتگاه کاهنان باز میشد.
در همیشه نیمهباز بود.
اما حالا… بسته بود.
و روی چوب آن، لکهای تیره، رگهدار و خشکیده دیده میشد.
الیور نزدیک شد.
دستش را جلو برد، اما لحظهای مکث کرد.
نمیخواست لمسش کند.
چیزی در آن لکه، در آن خطوط نامنظم، بوی شومی داشت.
ناگهان صدای نرمی از پشت سرش آمد:
ـ به آن دست نزن.
الیور برگشت.
پسری همسن و سال خودش بود، با موهای مشکیِ گرهخورده و چشمهایی به رنگ خاک تیره بعد از باران.
لباس کاهنان پایینرتبه را به تن داشت، اما شانههای پهنش نشان میداد از سن نوجوانی عبور کرده.
ـ تو… کی هستی؟
پسر جلو آمد، اما قدمهایش سنگین و حسابشده بودند، مثل کسی که نمیخواهد سایهها را بیدار کند.
ـ اسمی که اینجا صدایم میکنند «میکاه» است.
سپس با نگاهی مطمئن، نگاهی که بیشتر از سنش حرف میزد، اضافه کرد:
ـ و میدانم برای چه دنبال عزاریا میگردی.
الیور چشم تنگ کرد.
ـ از کجا… میدانی؟
میکاه آهسته نفس کشید.
نه با عجله، نه با اضطراب—
با آگاهی.
ـ چون من آخرین کسی بودم که دیشب او را دید… قبل از اینکه…
سکوت کرد.
نگاهش از الیور به لکهٔ روی در افتاد.
ـ …قبل از اینکه این اتفاق بیفتد.
هوای سرد مثل نخی یخزده در گلوگاه الیور پیچید.
ـ یعنی… عزاریا…
میکاه بدون آنکه بگذارد جمله کامل شود، آرام گفت:
ـ بله.
و تو باید ببینی… پیش از آنکه جسدش را پنهان کنند.
سکوتی طولانی بینشان نشست.
مه اطرافشان را مثل دستهایی آرام، آرامتر میفشرد.
الیور از میان دندانهای بههمفشرده پرسید:
ـ چرا به من میگویی؟
میکاه برای اولینبار لبخند زد، اما لبخندش گرم نبود؛
مثل تیغهای بود که با پارچهای پاک شده باشد.
ـ چون او دیشب اسم تو را گفت.
قبل از اینکه خونش…
نفسش را برید، اما ادامه داد:
ـ و گفت: «او تنها کسی است که باید بداند.»
الیور حس کرد زمین کمی زیر پاهایش تکان خورد.
میکاه ادامه داد:
ـ بیا… دیر شود، حقیقت را از تو میدزدند.
پسر جوان راه افتاد، آرام، مثل کسی که بارها این مسیر را در تاریکی پیموده باشد.
الیور چند قدم عقب ماند، نفسش کوتاه شد، اما در نهایت قدم برداشت…
و وارد راهرویی شد که نور کمی داشت،
و سایهها در آن، بیش از حد… زنده به نظر میرسیدند.