
احضاریه وقتی رسید که هنوز زنده بودم.
این را نه از روی امید، بلکه از روی عادت میگویم؛
چون آدم زنده معمولاً شک نمیکند که زنده است.
پاکت رسمی بود، سنگینتر از یک نامهی معمولی.
نه بهخاطر کاغذش،
بهخاطر چیزی که قرار بود از من بگیرد.
داخلش فقط یک جمله بود:
«حضور شما ضروری است.»
نه دلیل.
نه اتهام.
نه حتی یک زمان مشخص.
فقط نشانی ساختمانی که سالها هر روز از کنارش رد میشدم
بیآنکه واردش شوم،
انگار جهان عمداً آن را در حاشیهی دیدم گذاشته بود.
درِ ساختمان مقاومت نمیکرد،
اما وقتی بازش کردم، حس کردم چیزی را از پشت سرم جدا میکند.
مثل وقتی که از یک فکر عبور میکنی و دیگر نمیتوانی به عقب برگردی.
راهرو بلند بود.
آنقدر بلند که انتهایش بیشتر شبیه حدس بود تا واقعیت.
دیوارها پر از پروندههای فلزی،
نیمکتها پر از آدمهایی که
نه بیقرار بودند، نه آرام.
وسط راهرو، پیرمردی نشسته بود.
صاف، ساکت، با عصایی که معلوم نبود برای راهرفتن است
یا فقط برای اینکه چیزی در دستش باشد.
کنارش نشستم.
پرسیدم:
«اینجا کجاست؟»
نگاهم کرد،
طوری که انگار قبل از من،
سؤال را دیده بود.
گفت:
«جاییست که آدمها
قبل از اینکه بفهمند دیر شده،
منتظر میمانند.»
کارمندی بدون نگاهکردن،
پروندهای روی پاهایم گذاشت.
پرونده سبک بود.
بیش از حد سبک.
بازش کردم.
چند صفحهی سفید.
هیچ نامی.
هیچ شرحی.
گفتم:
«اشتباه شده.»
پیرمرد گفت:
«نه.
اینجا پروندهها خالی میآیند.
این زندگیست که باید آنها را پر کند.»
گفتم:
«ولی زندگی من گذشته.»
لبخند زد.
لبخندی که بیشتر شبیه یادآوری بود تا واکنش.
گفت:
«همه همین فکر را میکنند.»
اسمهایی از بلندگو خوانده میشد.
آدمها بلند میشدند،
پروندهشان را میبردند
و دیگر دیده نمیشدند.
نه صدای اعتراض،
نه بازگشت.
پرسیدم:
«اونجا چی هست؟»
پیرمرد گفت:
«اگر چیزی مشخص بود،
اینهمه صف لازم نبود.»
پرسیدم:
«مرگ؟»
گفت:
«مرگ اگر بود،
کار سادهتر میشد.»
صفحهی اول پروندهام بالاخره چیزی داشت.
یک سؤال:
«به چه چیزی ایمان داشتهای؟»
مدتی نگاهش کردم.
گفتم:
«اگر به هیچچیز؟»
پیرمرد گفت:
«آن هم ایمان است.
ایمان به اینکه جهان
برای تو توضیحی ندارد.»
پرسیدم:
«خدا اینجاست؟»
مدت زیادی سکوت کرد.
بعد گفت:
«اگر اینجا بود،
اینهمه کارمند لازم نبود.»
کمکم فهمیدم
زمان در این ساختمان حرکت نمیکند.
جمع میشود.
روی نیمکتها.
روی شانهها.
پرسیدم:
«ابدیت یعنی چی؟»
پیرمرد عصایش را کمی جابهجا کرد.
گفت:
«ابدیت یعنی
اینکه همیشه یکی هست
که هنوز فکر میکند نوبتش نشده.»
پرسیدم:
«و زندگی؟»
گفت:
«وقفهای کوتاه
بین دو انتظار.»
صدایی از انتهای راهرو آمد.
نه اسم بود،
نه فرمان.
فقط صدایی شبیه ورقخوردنِ کاغذهای قدیمی.
پرسیدم:
«اگر بعد از مرگ هیچچیز نباشد،
این همه درد برای چیست؟»
پیرمرد گفت:
«برای اینکه اگر هیچچیز باشد،
درد قابلتحمل شود.»
ناگهان چیزی گفت که نباید میدانست.
گفت:
«تو برای قضاوت نیامدهای.»
نگاهش کردم.
پرسیدم:
«پس چرا اینجام؟»
گفت:
«برای شهادت.»
پرسیدم:
«شهادت دربارهی چی؟»
گفت:
«دربارهی اینکه وقتی من بروم،
اینجا هنوز کار میکند.»
کارمند نزدیک شد.
نگاهی به پروندهی من انداخت.
گفت:
«پروندهی شما قبلاً بسته شده.»
گفتم:
«پس چرا هنوز اینجام؟»
گفت:
«برای تحویل گرفتن.»
پیرمرد آرام بلند شد.
اینبار عصا لازم نداشت.
گفت:
«هر کسی که اینجا مینشیند،
فکر میکند متهم است.
هیچکس قبول نمیکند
که قرار است جای کسی را بگیرد.»
پرسیدم:
«پس خدا کجای این چرخه است؟»
پیرمرد گفت:
«یا خدا وجود دارد
و ما هرگز به سطح سؤالش نرسیدهایم،
یا وجود ندارد
و ما هنوز جرأت نکردهایم
مسئولیت کامل را بپذیریم.»
رفت.
نه به سمت در،
نه به سمت نور.
به سمتی که قبلاً فقط حدس بود.
روی نیمکت نشستم.
پروندهام دیگر سبک نبود.
پر شده بود از سؤالهایی که پرسیده بودم.
کنارم مردی نشست.
نگران،
گیج.
پرسید:
«اینجا کجاست؟»
خواستم جواب بدهم.
اما نفهمیدم کدام پاسخ
کمدروغتر است.
بلندگو ساکت بود.
زمان جمع میشد.
و من فهمیدم
بدترین احتمال این نیست که خدا نباشد،
و نه اینکه باشد.
بدترین احتمال این است که
هیچ پاسخی در کار نباشد،
و ما
تا ابد
برای حفظ نظمِ نبودن،
جای یکدیگر بنشینیم.