#دنده_عقب_ با_ اتو_ ابزار
«نوا سبز متالیک»
آخرای دههی هفتاد بود، وقتی هنوز جادهها بوی خاک داغ و نفت خام میدادن و دنیا سادهتر نفس میکشید. هوا گرمای جنوبی داشت که با نسیم صبحگاهی کمی نرم میشد و بوی زمین تازه و علفهای کنار جاده با هم میآمیخت. ما یه شولیت نوا سبز متالیک داشتیم، براق و مغرور، مثل پرندهای که از میان گرمای جنوب بلند میشه و به سمت آسمان صاف پرواز میکنه. داخلش جیر کرمرنگ بود، لطیف و صیقلی، و وقتی درش رو باز میکردی، بویی میزد بیرون که هیچوقت یاد آدم نمیره — ترکیبی از آفتاب، بنزین، و لحظههایی که هیچوقت برنمیگردن. هر بار که دستم روی فرمان جیر کشیده میشد، حس میکردم انگار لمس گذشتهی خودم است.
هر سفر، پیش از طلوع راه میافتادیم. مامان سبد میوه را میگذاشت عقب، پر از سیب، پرتقال و چند تا گردوی تازه. بابا پشت فرمون چای داغش را مزهمزه میکرد و با آن سکوت همیشگیاش که بیشتر شبیه فکر کردن بود، جاده را مرور میکرد. من از شیشهی عقب شعلههای چاههای نفت را تماشا میکردم که یکییکی محو میشدن در تاریکی، و هر شعله خاموش مثل یک ستارهی کوچک میافتاد از آسمان زمین. وقتی آخرین شعله خاموش میشد، میدانستیم از اهواز زدیم بیرون و به سفر تازهای قدم گذاشتیم، جادهای که از دل کوهها میگذشت و خورشید تازه داشت چشم باز میکرد.
در ضبط ماشین، تازه نوار شادمهر گذاشته بودیم. آهنگ دهاتی پخش میشد و باد صدا را میبرد میان کوهها و درهها. صدایم که با موسیقی در هم میشد، با طعم صبح و بوی خاک آمیخته میشد. بابا گفت:
– این شادمهر دل جاده رو خوب بلده…
و خندید، خندهای که مثل صدای جیرجیرکها در سکوت صبح میپیچید.
اما در سربالاییهای تنگه فنی، نوا ناگهان نفس برید. صدای کوتاهی آمد، بعد سکوتی سنگین و بیرحم. بابا فرمون را گرفت و ماشین آرام کنار جاده خوابید. بخار از زیر کاپوت بالا رفت، و صدای جیرجیرکها جای موتور را گرفت. بابا در را باز کرد، رفت جلو، لحظهای به موتور نگاه کرد و گفت:
– انگار نوا هم خستهس… مثل خودم.
کاپوت که بالا رفت، بخار مثل روحی از دل ماشین بیرون پیچید و در هوا پخش شد. ما کنار جاده نشستیم. مامان در سبد را باز کرد، و بوی کتلتهای خانگی پخش شد در گرمای ظهر. سیبها برق میزدن از عرق یخدان، و من تکهای از کتلت را گاز زدم، داغ و نمکی، و به صدای باد گوش دادم که از میان درختان کنار جاده میگذشت. صدای برگها، صدای جاده، و بوی خاک و نفت، همه با هم یکی شدند، و من حس کردم زمان برای لحظهای ایستاده است.
کمی بعد، یک کامیون آبیرنگ از پیچ پایین بالا آمد. رانندهاش مردی بود آفتابسوخته، با سبیل پرپشت و لهجهی لری، که انگار با زمین و جاده یکی شده بود. نگاهی به نوا انداخت و لبخند زد:
– این ماشینا مرگ ندارن پسرجون، فقط قهر میکنن.
طنابی از پشت کامیون آورد، با بابا نشستند پای موتور. دستانشان سیاه از روغن شد، اما برق امید تو چشمهایشان پیدا بود. من آنها را نگاه میکردم و حس میکردم این دستان، دستانی هستند که با زمین و جاده رفاقت دارند، و هر شکستگی ماشین هم مثل زخمهای زندگی آدم را نرنجانده باقی نمیگذارد.
ساعتی بعد، نوا دوباره زنده شد. بابا سوییچ را چرخاند، و صدای موتور مثل نفس کشیدن کسی که تازه از خواب بیدار شده، بلند شد. راننده کامیون دستش را با دستمال پاک کرد و گفت:
– حالا تا اصفهان میره، به شرطی که با دلش برین، نه با گازش.
وقتی راه افتادیم، صدای دهاتی دوباره پیچید توی کابین، و کوهها آرام عقب رفتند. نور خورشید از روی فرمون میلغزید، و من فکر کردم بعضی سفرها هیچوقت تموم نمیشن — فقط جاشون عوض میشه.
سالها بعد، وقتی نوا را فروختیم، خریدار سوییچ را چرخاند، و همان صدا، همان لرزش آرام دوباره پر شد در هوا. من کنار در ایستاده بودم و حس کردم تکهای از کودکیم با آن صدا رفت، مثل نسیمی که از دستت میلغزد و فقط بویش میماند.
حالا هر وقت از جادهی پلدختر رد میشم، چشمم ناخودآگاه دنبال آن پیچ تنگه فنیه؛ جایی که نوا ایستاد، خسته و مغرور، و دوباره راه افتاد… مثل ما، و مثل خاطرههایی که هیچوقت نمیمیرند#دنده ع