ماه سیاه بخش اول

در نیمهشبی که سکوت سنگینی بر اردوگاه حاکم بود، آترن کنار آتش نشسته بود. ناگهان صدای قارقار کلاغی سکوت را درید. پرندهای سیاه، با چشمانی چون دو اخگر، بر شاخهای نشست. نامهای با نخ سرخ به پایش بسته بود.
آترن با دستانی سنگین گره را باز کرد. نوشته با مرکب تیره بر پوست کهنهای نگاشته شده بود:
«ماه سیاه در راه است. هنگامی که سایه بر چهره ماه افتد، دریای بیکران از خواب برمیخیزد و هیولای نخستین بیدار خواهد شد.
برای رویارویی با آن، تو تنها نیستی. در خلیج جنوب، مردی زیسته که دریا زبان اوست. او را بیاب، چرا که بیراهنمایی او، هیچ کشتی به جزیرهی تاریکی نخواهد رسید.»
آترن کاغذ را بر زانو گذاشت. کراکاس که همواره گوش به زنگ بود، نزدیک آمد.
کراکاس: «پیشگویان هیچگاه چنین بیواسطه سخن نمیگویند. اگر نام دریا آمده، یعنی خطر از خاک فراتر رفته. باید برویم.»
آترن نگاهش را به افق دوخت. دریایی که همیشه بهعنوان مرز آرامش میشناخت، این بار به شکل دروازهای پر از ابهام جلوه میکرد.
آترن: «پس راه ما به جنوب است. به خلیج پارسی.»
چند روز بعد، آنان به خلیج رسیدند. ساحلی پهناور، با صخرههایی سپیدرنگ که همچون دندانهای اژدها از دل آب بیرون زده بودند. بازار بندر شلوغ بود؛ بوی ماهی، نمک و ادویه در هوا پیچیده بود و دریانوردان با صدایی بلند آوازهای کهن میخواندند.
وقتی خبر ورود آترن پخش شد، بزرگان بندر گرد او جمع شدند. مردی سالخورده، با ریشی سپید و پوستی سوخته از آفتاب، جلو آمد.
بزرگ بندر: «ای آترن، دریا را هیچ شمشیری رام نمیکند. اگر قصد جزیرهی تاریک داری، باید راهنمایی بیابی که موجها با او بیگانه نباشند.»
دیگری، با هیجان گفت:
دریانورد: «تنها یک نفر هست که دریا او را میشناسد؛ بهرام. مردی که بارها از چنگ طوفان گریخته و کشتیاش چون پرندهای آهنین از میان موجها گذر کرده است.»
جمعیت همصدا شد، نام بهرام را تکرار کردند. گویی او افسانهای زنده در این بندر بود.
آترن به کراکاس نگاه کرد.
آترن: «پس تقدیر ما را به او رسانده است.»
خورشید در حال فرو رفتن بود که مردی از انتهای اسکله آمد. قامتش ستبر بود، پوستش سوخته از خورشید و نگاهش سرد و نافذ. شمشیری کوتاه بر کمر داشت و ردای کهنهای بر دوش. سکوتی سنگین جمعیت را گرفت.
بزرگ بندر جلو رفت:
بزرگ بندر: «ای بهرام، این مرد، آترن است؛ نگهبان خاک ایران. او به یاری تو نیاز دارد. جزیرهای در دل تاریکی، تنها با دستان تو یافتنی است.»
بهرام لحظهای خیره ماند. بعد صدایش چون موجی سنگین برخاست:
بهرام: «من سالها دریا را دیدهام، و میدانم که هر سایهای که بر ماه افتد، در دل آبها نیز هیولایی زاده میشود. اگر راهت این است، با من بیا. اما سوگند یاد کن که در این سفر، جانت نه تنها از آنِ خود، که از آنِ دریاست.»
آترن شمشیرش را بر شنها فرو برد و با صدایی محکم گفت:
آترن: «سوگند یاد میکنم. خاک و دریا از امروز در پیمانی نو به هم پیوند خورند.»
کراکاس نیز مشت بر سینه کوبید. در همان دم، نسیمی مرموز وزید، موجها با شدت به صخرهها خوردند، و ماه هلالی، به رنگی تیره درآمد. نشانههای ماه سیاه آغاز شده بود.
پس از آنکه آترن شمشیرش را در شنها فرو برد، سکوتی سنگین بندر را فرا گرفت. صدای موجها همچون ضربان قلب زمین بالا میآمد و فرو مینشست. همه منتظر بودند که این دو مرد، که هر یک نشانی از دو عنصر مخالف ـ خاک و دریا ـ بودند، چگونه با یکدیگر همپیمان خواهند شد.
بهرام جلو آمد. با دستان زبرش مشت خاک نمکخوردهی ساحل را برداشت. سپس به آترن گفت:
بهرام: «تو فرزند خاکی. استواریات از کوههاست، ریشههایت در دشتهاست. اما اگر به دل دریا میآیی، باید بخشی از خویشتن را به او بسپاری.»
آترن در سکوت سر فرود آورد. بهرام خاک را بر موج افکند. تودهی خاک در آب حل شد و موج آن را بلعید.
بهرام: «این خاک دیگر از تو نیست. از این لحظه، دریا سهمی از تو دارد.»
کراکاس از میان جمع قدم جلو گذاشت. پرهای سیاهش در نسیم لرزیدند. با صدایی آرام اما نافذ گفت:
کراکاس: «هر پیمانی نشانهای میخواهد. درخت با ریشهاش به خاک میپیوندد، پرنده با پرش به آسمان، و انسان با کلامش به تقدیر. اکنون، سخن خویش را بر زبان آورید تا جهان گواه شود.»
آترن شمشیرش را از خاک بیرون کشید و نوک آن را به سوی دریا گرفت. صدایش در میان باد و امواج پیچید:
آترن: «به نام خاکی که زادم، و به نام دریا که اکنون مرا میپذیرد، سوگند یاد میکنم: تا زمانی که نفس در سینه دارم، در برابر تاریکی که بر ماه سایه انداخته خواهد ایستاد. جانم از آنِ خاک، خونم از آنِ دریا، و روح من میان هر دو، پل خواهد بود.»
بهرام دست بر شانهی او نهاد. نگاهش برای نخستین بار اندکی نرم شد.
بهرام: «و من، فرزند دریا، که موجها زبانماند و بادها همسفرم، پیمان میبندم که تو را از میان طوفانها عبور دهم. تا زمانی که کشتیام بر آب روان است، تو تنها نخواهی بود. و اگر روزی دریا مرا فرو بلعد، بدان که این پیمان در عمق آبها نیز پابرجاست.»
در همان دم، موجی بلند برخاست و پاهای هر دو را شست. جمعیت بندر با دهانهای نیمهباز صحنه را تماشا میکردند؛ کسی جسارت نفسکشیدن نداشت. گویی خود دریا برای تأیید، دمی برخاسته و سپس آرام گرفته بود.
کراکاس بالهایش را گشود و آوایی بلند سر داد.
کراکاس: «پیمان بسته شد. خاک و دریا در برابر ماه سیاه، یکصدا شدند.»
و آن شب، برای نخستین بار پس از سالها، ساحل شاهد آیینی شد که نه از جنس تجارت و نه از جنس جنگ بود، بلکه از جنس تقدیر.
سپیده هنوز از افق سر نزده بود که بندر چون کندوی عسل در جوش و خروش بود. مه غلیظی سطح آب را پوشانده بود و تنها سایهی کشتی عظیمی پیدا بود که بر پهنهی دریا آرام گرفته؛ همان کشتیای که به سوی جزیرهی ماه سیاه رهسپار میشد.
طنابهای ستبر از کنارهی اسکله آویخته بودند و ملوانان با فریادهایی هماهنگ آنها را میکشیدند. صدای خشخش طنابها با غرش چکشهایی که بر میخهای آهنین کوبیده میشد، در هوا پیچیده بود. بادبانها یکییکی باز میشدند، چون پرچمهای سفیدی که به جنگ تاریکی برخاسته باشند.
در گوشهای، صندوقهای چوبی پر از زره، نیزه، و شمشیر با نظم کنار هم چیده میشدند. بشکههای آب و کیسههای پر از آذوقه بر دوش مردان بارکش به دل کشتی برده میشدند.
کمی دورتر، روحانیون با ردای سپیدشان حلقه زده بودند. دود غلیظ اسپند در هوا میپیچید و با مه دریا درمیآمیخت، گویی که بندر در هالهای از تقدس و بیم فرو رفته باشد. صدای وردهای باستانیشان، چون نجوای امواج، در گوش میپیچید.
بهرام میان این غوغا گام بر عرشه میزد. صدایش رسا بود و با هر فرمانش، ملوانان چون پیکرههایی آهنین به حرکت درمیآمدند. نگاهش به افق دوخته بود؛ جایی که مرز میان دریا و آسمان، پردهای از اسرار را پنهان کرده بود.
مردم بندر نیز گرد آمده بودند. زنانی که دعا میخواندند، کودکانی که چشمهایشان پر از ترس و شگفتی بود، پیرمردانی که عصا در دست، خاموش نظاره میکردند. همگی میدانستند این سفر، سفری به سوی مرگ و زندگی است؛ سفری که بازگشتش در پردهای از شک فرو رفته.
و در میانهی همهی این صحنهها، کشتی آرام آرام جان میگرفت؛ چون موجودی عظیم که از خواب هزارساله برمیخیزد و آماده میشود تا خود را به دل تاریکی بسپارد.
بادهای ساحلی با فریادهای سنگینشان، پرچمهای کشتی را میلرزاندند. چوبهای بدنه چونان سینههای پهلوانان آمادهی نبرد میغریدند. هر طنابی که بر دکلها بسته میشد، گویی رگی تازه در کالبد هیولای دریایی دمیده میشد.
آترن، در کنارهی اسکله ایستاده بود؛ ردای سیاه او در میان طوفان چون پرچم فرمانروایی به اهتزاز درآمده بود. نگاهش بر دریا دوخته شده بود؛ دریایی که بهسان دیوی با هزار دهان باز، منتظر بود تا قهرمانان را در کام خود فرو کشد.
بهرام با گامهایی سنگین روی عرشه میرفت و میآمد. صدای او که فرمان میداد، همچون غرش رعد، در جان ملوانان میپیچید. هر بار که دستهای ستبرش طنابی را بالا میکشید، مردان دیگر با فریاد «هوو» او را همراهی میکردند؛ فریادی که بیشتر به سرود جنگ میمانست تا کار بندری.
کراکاس اما در انتهای کشتی ایستاده بود؛ دستانش بر دستهی شمشیری که نورش زیر خورشید میدرخشید. او زمزمههایی به زبان ناشناخته میکرد، و هر بار موجی سهمگینتر به ساحل میکوبید؛ گویی دریا خود میدانست که این مرد، حریفانش را در اعماق خواهد درید.
مردمان ساحل جمع شده بودند. کودکان با چشمانی گشاد، کشتی را مینگریستند، گویی هیولایی آهنین از افسانهها زنده شده بود. پیران با چهرههایی جدی زیر لب دعا میخواندند. زنان شاخههای گل بر آب میانداختند تا راه کشتی را خوشیمن کنند.
وقتی آخرین بار پرچم شاهنشاهی بر فراز دکل افراشته شد، صدای شیپورها بندر را لرزاند. زمین زیر پای مردم تکان خورد؛ نه از شدت صدا، که از عظمت لحظه.
این کشتی دیگر تنها چوب و بادبان نبود؛ این کشتی بدل به پیکر امید و قهرمانی شده بود، زادهی همت مردان و نگاه آسمان.
شب نخست سفر، کشتی در دل دریا آرام گرفته بود. فانوسها بر عرشه میسوختند و نور لرزانشان بر چهرههای قهرمانان میرقصید. در میانهی عرشه، میزی چوبی نهاده بودند و بر آن نان، اندکی گوشت نمکسود و شرابی انگوری کهن. صدای موجها، همچون موسیقی زمینه، با گفتوگویشان درآمیخته بود.
کراکاس، جامش را بالا گرفت و گفت:
— «هر یک از ما زخمی از سرنوشت بر تن داریم. بگویید، برادران، کدام جراحت شما را به این راه کشانده؟»
آترن با نگاهی دوردست، آهی کشید:
— «من از دشتهای خونچکان گذشتم، شیاطینی دیدم که در دل دریاچهها مأوا گرفته بودند. دستهای آلوده به خیانت مردم، سایه بر زمین ما انداخت... و من در میان آن تاریکی، تنها امید بودم. اما باور کنید، هیچ زخمی دردناکتر از دیدن مردمانم در بند نیست.»
بهرام، که در تمام سفرهایش کمتر سخن گفته بود، لبخندی تلخ زد و جرعهای نوشید.
— «من فرزند دریا بودم. موجها مرا بزرگ کردند و شمشیرم را تیز. بارها دزدان دریایی خواستند کشتیهایم را غارت کنند، اما من از دل توفانها بازگشتم. امروز اما، دیگر تنها با دزدان نمیجنگم؛ تقدیر میخواهد مرا رودرروی ظلمی بزرگتر بگذارد.»
کراکاس سری تکان داد، چشمانش برافروخته شد.
— «من سالها بالهای خود را گشودم و آسمان را شکافتم، اما در هر پرواز، صدایی درونم زمزمه میکرد که روزی، سرنوشت مرا کنار دو یار خواهد نشاند. حالا میبینم آن صدا، دروغ نبود.»
سه جام، به هم برخورد کرد؛ صدایی کوتاه، اما پرطنین، گویی پیمانی نانوشته در دل شب بسته شد.
آترن آرام گفت:
— «اگر این سفر، پایان ما باشد، چه باک؟ باشد که در افسانهها، ناممان چونان سه برادر در یادها بماند.»
بهرام، با غرور دریاییاش، افزود:
— «و اگر بازگردیم... قسم میخورم ایران زمین از نو نام بهرام، آترن و کراکاس را فریاد خواهد زد.»
و کراکاس زمزمه کرد:
— «پس به پیش، تا افسانهی خود را بسازیم.»
باد، شمعها را لرزاند و دریا پاسخ داد با موجی بلند که به پهلوهای کشتی کوبید.
همان شب، پس از آنکه جامها خالی شد و گفتوگوها فرو نشست، سکوتی سنگین عرشه را گرفت. تنها صدای موجها و وزش بادی سرد شنیده میشد.
ناگهان بهرام، که سالها آسمان و افق را در سفرهای دریایی رصد کرده بود، نگاهش به سوی افق کشیده شد. رنگ آسمان تغییر کرده بود؛ ستارگان، یکی پس از دیگری، نورشان را از دست میدادند. ماه، که تا لحظهای پیش درخشان و سیمین بر دریا میتابید، آرام آرام سیاه شد؛ گویی دستی از تاریکی آن را میپوشاند.
بهرام با صدایی خشدار گفت:
— «به دریا سوگند... ماه دارد میمیرد.»
کراکاس بالهایش را جمع کرد، چشمانش سرخ شد و با لحنی لرزان زمزمه کرد:
— «این همان نشانهایست که پیشگویان از آن سخن گفته بودند... ماه سیاه، آغاز شومی است که بر دریا و خاک خواهد تاخت.»
آترن برخاست، دست بر قبضهی شمشیر نهاد و به آسمان نگریست.
— «پس تقدیر، ما را بیهوده سر یک سفر نیاورده. این جزیرهای که در پی آنیم، دروازهی این تاریکیست. اگر ماه در آسمان خاموش شود، در دل مردم هم امید خواهد مرد.»
در همان لحظه، موجی عظیم به پهلوهای کشتی کوبید و کشتی لرزید. گویی دریا نیز از ماه سیاه به خشم آمده بود. فانوسها به چپ و راست تاب خوردند و صدای برخورد چوبها به گوش رسید.
بهرام با فریاد بر یاران گفت:
— «این تنها آغاز است! خود را آماده کنید؛ دریا آرام نخواهد ماند.»
و ماه، اکنون بهتمامی سیاه شده بود؛ قرصی تاریک که همچون چشمی کور بر آسمان میدرخشید
دریا زیر نور ماه سیاه، رنگی غیرطبیعی به خود گرفت؛ نه آبی بود، نه سیاه… بلکه چیزی میان دو جهان، مرزی لرزان از زهر و مه. موجها، دیگر تنها آب نبودند؛ انگار دهانهایی بیشمار بودند که با هر خیزش، میخواستند نعرهای فروخورده را آزاد کنند.
ناگهان، از ژرفای تاریک خلیج، سایههایی برآمدند. نخست تنها چندین بالهی سیاه دیده میشد؛ سپس سرهایی بلند با چشمانی فسفری، همانند شعلهای سبز در دل تاریکی. موجودات، نیمهانسان و نیمهدریا بودند: دستانی بلند و لزج، پوستی پوشیده از فلس، و آروارههایی که به هنگام باز شدن صدای جیغی چون فلز میدادند.
کراکاس به عقب رفت، بالهایش بیاختیار گشوده شد.
— «فرزندان ژرف… بلعندگان صدا… از نسل نخستین طوفان!»
آترن دست بر شمشیر گذاشت اما بهرام آرام دستش را گرفت:
— «نه… نگاه کن. آنها فقط ما را تماشا میکنند.»
و راست میگفت. موجودات، گرداگرد کشتی، همچون نگهبانان خاموش حلقه زدند. هیچ حملهای نبود، هیچ تلاشی برای نزدیک شدن. تنها صدها چشم درخشان که از دل آب، نگاه میدوختند به مسافران.
هر موجی که برمیخاست، سرهایشان کمی بالاتر میآمد و با فرونشستن موج، دوباره در آب فرو میرفتند؛ گویی دریا اکنون روح داشت و اینها، چشمان او بودند.
سکوتی دهشتناک کشتی را فرا گرفت. تنها صدای نفسهای یاران شنیده میشد. بهرام زیر لب زمزمه کرد:
— «تا جزیره ما را دنبال خواهند کرد… مثل سایه، مثل لعنت.»
آترن نگاهش را از ماه سیاه گرفت و به دریا دوخت.
— «پس تقدیر، راه را برای ما روشن کرده. هیچ بازگشتی نیست.»
و کشتی، در میان حلقهی موجودات تاریکی، آرام به سوی جزیرهی ممنوعه پیش رفت