
نویسنده: عابدین پاپی
آگاپه واژهای یونانی است که یونانیها برای عشق بکارمیبرند.این واژه درآثارنویسندگانیکه کتاب مقدس را نگارشکردهاند؛ به چشم میخورد.پائولوکوئلیو درکتاب زیارت و همچنین خاطرات مغ ازآن به عنوان عشقی که میبلعدیادکردهاست.بدینسانکه،فردرا درخود غرق میکندو بالاترین درجهی عشق است.به نظر پائولوآگاپه خود بردوگونه است ، نوعی ازآگاپه که مرتبطِ با عرفان و عشق ورزی به خداوندبوده و گونه ای دیگر که به شیفتگی مربوط میشودو از نظر باستانیان، شیفتگی به معنای خلسه،جذبه وپیوند با خداونداست.آگاپه درزبان وادبیات ایران زمین نیزجایگاهی اساسی دارد به طوریکه سیر و روند معانی و مفاهیم عشق درزبان شُعرای ایران، زبانزد خاص و عام می باشد و به قول منوچهری:
خم چه نگون گشت یکی نقطه ریخت
هوش زِمدهوش دوعالمگریخت
سعدی نیز درباره عشق میگوید:
خوشتر از دوران عشق ایام نیست
بامداد عاشقان را شام نیست
و مولانا نیزخوش سُروده است:
گفتم: ای عشق ! من ازچیز دگرمیترسم
گفت: آن چیز دگر نیست دگر هیچ مگو
دراین ابیات پیوندیکه منوچهری، سعدی و مولانا با عرفان وعشق میزنند، پیآمدشنوعی شیفتگی به معنای خلسه وازخود بیخود شدناست و به دیگر بیان، زبان این شُعربه نوعی شیفتگی عرفانی-عاشقانه دست مییابد .درزبانِ شعرای ایران زمین آگاپه دارای قرب و منزلتی مفهومی است به گونه ایکه با مطالعهی اشعار مولانا، حافظ، بیدل و ... نه تنها اگاپه بلکه زبان و اندیشهی این ادبا به «آگاپیزم» تبدیل شدهاست. عشق آگاپه در واقع عشقِ پدرانه ی خدا به انسان و همچنین عشق متقابلِ انسان به خداست. یک عشق دو سویه و دوگویه است که نوعی پلیفونیک وگفتگومندی فرآرونده را فی مابین خدا و انسان به وجود میآورد. بالاترین و متعالی ترین شکل عشق است و درمقابلِ عشقِ اروس یا عشق اروتیک و فیلیا و یا عشق برادرانه قرار میگیرد. عشقِ آگاپه نیکو سرشت و زلال است و کاری را که انجام میدهد حُسنِ فاعلی دارد نه حُسنِ فعلی به طوری که انجام کار برای شخص دیگری خواه شخصا"او را بشناسد یا نه به سرانجام و فعلیّت تام و تمام میرسد. عشق آگاپه عشقِ بینهایت دربینهایت نیست بلکه بینهایت دربی نهایت ازبرای »نهایت» است!.عشقِ آگاپه آلترناتیوپذیرنیست بلکه به طورهم نشینی عمل میکند. نوعی فداکاری و ازخودگذشتگی بی بدیل و بی قید و شرط است . نه عشق لودوس( عشق عشوه گر و بازیگوش) است و نه پراگما( عشق متعهدوهمراه) و نه عشقِ فیلیا( عشق دوستان و برادر) و نه عشق استورگه( عشق والدین به فرزندان) بلکه عشقی فراتر ازهمه ایناست و درواقع عشقِ همدلانه و همزبانه و جهانی همراهِ با نوعی هم زادپروری و هم ذات پنداری است. دیگر اصطلاحِ مفهومی دیسکورس یا ( گفتمانی ) به نام پارادایم(Paradigm) است. پارادایگم دارای خصایصی گسترده وجهان شمول است.به طوریکه مشتمل برشاخصه ها و شاکله هایی معنایی است و درمتون مختلف کارکردی کارآمد و قابلِ بایش و سازش را به نمایش میگذارد.درمتن،کانسپت محورو فزاینده وپالنده و بالنده خود را نشان میدهد. پارادایم یک واژهی افلاطونی استکه دردههی 1960توماس یا تامس کوهن دست به یک انقلاب فکری زد و این واژه را به معنی یک تفکردرهرانقلاب علمی بکار بست و امروزه به معنی یک جهان بینی یا نظریه کلی مورد بهره برداری قرار میگیرد. بنابراین، با سیراندیشگی جهان و پوست اندازی همین اصطلاح تا به امروز ،پاردایم را میتوان به اقسام مختلفی اعم ازپارادایم ادبی،فلسقی،سیاسی،هنری،جامعه شناختی و روان شناختی تقسیم نمود.پارادایم میتواند به چهار بخش:محلی ، منطقهای،ملی وجهانی تقسیم شود و ازلحاظ ادبی میتوان نیمایوشیج را در زوایایی به معنی یک تفکر درانقلابی ادبی قلمدادکرداما با این که بنیانگذار یک تفکر،مفکر را پارادایمیک هم میکند ولی دردوحالت متفکرپارادایم سازی میکند : نخست به یک مُفکر(اندیشنده) تبدیل شود واندیشهیآن شاخک پردازوزمان سازباشد و دو دیگر مُفکر توانسته باشد فراتر اززمان خود حرکت وجریان سازیکردهباشد .از نگاهی دیگر نیز برخی ازصاحبان درفلسفهی علم معتقدند که یک مفکر نظریه پرداز است نه پارادایمیک و مثلن خود شعر نو یک پارادایم است و نیما یک نظریه پرداز و مدل ساز دردل همین پارادایم قلمداد میشود . لذادریک شرایط این سخن بستر علمی و معقول دارد و آن این که قبل ازنیما،شعرنوییدربستر جامعهی ایران بودهباشد که چنین نیست پس نیما میتواند یک پارادایم ملی باشدولی یک پارادایم جهانی نیست زیرا که گستره ی فکر آن هنوز به یک الگو یا سرمشق جهانی در همه ی ابعاد مبدل نشده است اما درشعر کلاسیک این چنین نیست زیرا که در این حوزه شعر ما ازمنه دار و دامنه دارتر بوده و سابقه ی آن ریشه دردیرینه های فرهنگی – ادبی تمدن جهان دارد . پس زمان و مکان و نوع کارکردِ شعر توأم با پیشینه گی ها و همیشگی ها در طولِ تاریخ مبنی برتبدیلِ به یک پارادایم کلی و جهانی بسیارکارساز و کارگشا بوده و هست.