هیچ وقت فکر کرده ای یک درخت هم می تواند دلتنگت شود؟
درخت‌ها هم مثل آدم‌ها هر کدام داستان خودشان را دارند. سرد و گرم روزگار را چشیده‌اند، با باد و طوفان جنگیده‌اند، و گاهی کمرشان زیر بار سال‌ها خم شده است. به‌نظرم درخت‌ها هم شخصیت دارند، مخصوصاً آن‌هایی که توی کوچه و محله قسمتی از خاطرات زندگی ما شده‌اند.
سر راه باغ انگور، درست نزدیک پیچ، درخت سنجدی بود که کنار جوی آب ریشه دوانده بود. پایین تنه‌اش خمیده و پیچ‌خورده بود، گویی روزگار کمرش را خم کرده باشد. دهه پنجاه، هر بار از کنارش رد می‌شدم، تو دلم می گفتم چطوری رفیق؟ با تکان دادن شاخه هایش تشکر می کرد. دوست داشتم از تنهٔ خمیده‌اش بالا بروم یا از زیر شاخه‌هایش رد شوم و درسایه اش بازی کنم. انگار من و او یک‌جورهایی با هم دوست بودیم. دلم برایش تنگ می‌شد و حس می‌کردم او هم وقتی مدتی به دیدارش نمی‌رفتم، دلش هوای شیطنت‌هایم را می‌کرد.
یادم هست اولین بار که از تنه اش بالا رفتم یکی از تیغ های تیزش دستم را زخمی کرد ولی من که دست بردار نبودم.
بهار که می‌رسید، بوی گل‌هایش تمام کوچه‌باغ را پر می‌کرد. با وزش باد ملایم بهاری، شاخه‌هایش به رقص درمی‌آمدند. وقتی سنجدهای سرخش می‌رسیدند، لازم نبود برای چیدنشان زحمت بکشی؛ با تکان کوچک باد، دانه‌های رسیده روی خاک می‌ریختند. پوست قرمزشان ترک می‌خورد و داخل آردی و شیرینشان هوایی از لذت به راه می‌انداخت. جیب‌هایم را پر می‌کردم و حتی مقداری توی یقهٔ پیراهنم می‌ریختم. وقتی می دویدم سنجد ها یکی یکی از زیر پیراهنم می افتاد . آن‌هایی که هنوز نرسیده بودند، بعد از چند روز در خانه شیرین می‌شدند.
پرنده‌ها هم بخشی از زندگی‌اش بودند. هر سال کلاغ‌ها روی شاخه‌هایش لانه می‌ساختند. گنجشک‌ها دسته‌جمعی روی شاخه‌هایش می‌نشستند و با جیک‌جیک‌هایشان کوچه را پر از زندگی می‌کردند. خدا می‌داند وقتی جفت کلاغی به لانه‌اش برنمی‌گشت، چقدر دلش می‌گرفت. می‌دانست که پسرکی شیطان کلاغ را با سنگ زده، یا شاید ناغافل طعمهٔ روباهی شده است.
پاییز که می‌رسید، برگ‌های زردش روی آب جوی زیر پایش شناور می‌شدند. صدای خندهٔ دخترک‌هایی را که دنبال مادرانشان می‌دویدند، می‌شنید. حرف‌های زنان روستا را که با زنبیل‌های پر از انگور آبدار از کنارش می‌گذشتند، در خاطر داشت. حتی غیبت‌هایشان را وقتی زیر سایه‌اش استراحت می‌کردند، می‌شنید.
صدای زنگوله‌های گله و هی‌هی چوپان را خوب می‌شناخت. یادش بود که وقتی بز گله روی دوپا بلند می‌شد تا چند برگ سبزش را بچیند، بوی پشم سفیدش برای مدتی روی شاخه‌ها می‌ماند.
شب‌ها، موش‌هایی را که از کنار دیوار باغ می‌دویدند، تماشا می‌کرد. برق چشم روباه‌هایی را که آرام از آبراه باغ بیرون می‌آمدند، در خاطر داشت. خرگوش‌هایی که ناگهان از میان بوته‌ها می‌جهیدند و در چشم برهم زدنی ناپدید می‌شدند. رد پایشان را روی برف‌های زمستانی هم یادش بود.
آواز پیرمرد باغبان را همیشه می‌شنید؛ پیرمردی که با بیلش زیر درختان انگور کار می‌کرد و آوازهای ترکی زمزمه می‌کرد. دیده بود که پیرمرد گِلهای کف جوی آب را تمیز می‌کند یا شاخه‌های تیغ‌دار سنجد را روی دیوار باغ می‌گذارد تا کسی از آن بالا نرود.1
سال‌ها گذشت. من و بچه‌هایی که از درخت بالا می‌رفتیم، بزرگ شدیم. آب چاه‌های روستای کوزره کم‌کم خشک شد. جوی آب کنار درخت سنجد هم دیگر آبی نداشت. باغ‌ها یکی‌یکی خشکیدند. دیوارهایشان فرو ریختند. شاخه‌های سنجد کم‌کم خشک شد، اما با تمام وجود مقاومت می‌کرد. هنوز هم دلش می‌خواست پرنده‌ها روی شاخه‌هایش آواز بخوانند و بچه‌ها از تنه‌اش بالا بروند. اما دیگر فقط بادهای گرم تابستان و سرمای سوزان زمستان همراهش بودند.
روزی رفتم تا او را ببینم. طاقت خشکسالی‌های پیاپی را نداشت. روی زمین افتاده بود. ریشه‌هایش پوسیده و پوست تنش کنده شده بود. خشک و بی‌جان، اما انگار هنوز مرا به یاد داشت. با نگاهش گفت:
«آمدی رفیق؟ دلم برای شیطنت‌های کودکیت تنگ شده بود.»
غمی سنگین روی دلم نشست. انگار خیلی تشنه بود. دستم را روی تنهٔ خشکش کشیدم. خودش را در اشک‌هایم دید. با زبان بی‌زبانی گفت:
«اگر بار دیگر برگردی، من دیگر اینجا نخواهم بود.»
با او عکس یادگاری گرفتم. گفتم:
«رفیق، فراموشت نمی‌کنم.»
او فقط ساکت ماند و نگاهم کرد.
حالا دو سالی می‌شود که دیگر نیست. باورکردنی نبود که یکی از اهالی روستا او را هیزم کرده و سوزانده باشد.
هنوز هر وقت بوی سنجد را می شنوم، انگار صدایش در گوشم می پیچد : دلم برایت تنگ شده ، رفیق!
حسین زارعی
...........................
1-چِرپی :
روستاییان در کوزره برای حفاظت از باغ‌هایشان، شاخه‌های درخت سنجد یا درخت‌های تیغ‌دار دیگر را که پر از خار و تیغ بود، در گل دیوار باغ‌ها فرو می‌کردند تا پس از خشک شدن، کسی نتواند از دیوار بالا برود. به این شاخه‌های تیغ‌دار که به عنوان حفاظ طبیعی استفاده می‌کردند، «چِرپی کشی» می‌گفتند.
