
دلایل شکست یک کسب و کار کوچک یا یک استارتاپ چیست؟ شکست و یا موفقیت یک کسب کار هیچ گاه به صورت اتفاقی و یا به خودی خود شکل نمی گیرد. عوامل گوناگونی در این موضوع دخیل هستند که متأثر از آن موفقیت یا شکست یک کسب و کار اتفاق می افتد. در این مقاله قصد داریم این عوامل را به صورت دقیق مورد بررسی قرار دهیم.
راه اندازی یک کسب و کار و رساندن آن به موفقیت کار آسانی نیست و اصولا به سازماندهی و بصیرت فردی که اقدام به راه اندازی آن می کند وابسته است. راه اندازی یک کسب و کار یعنی شروع و پذیرفتن یک ریسک بزرگ! خطرات و شکست ها همواره در کمین کسب و کارهای نوپا هستند اما می توان با اقداماتی در این زمینه احتمال وقوع شکست را تا حد ممکن کاهش داد.
بنابر گزارش اداره کسب و کارهای کوچک ایالات متحده آمریکا 50 درصد کسب و کارهای کوچک در سال های اولیه شروع فعالیت با شکست مواجه می شوند و 90 درصد این کسب و کارها در 5 سال ابتدایی فعالیتشان از بین می روند! از سوی دیگر داده های سرشماری نیز نشان می دهد که ایجاد مشاغل جدید به کمترین میزان خود در 40 سال اخیر رسیده است.
اگر شما صاحب یک کسب و کار کوچک هستید یا قصد راه اندازی یک استارتاپ را دارید شاید خواندن این آمار برای شما کمی ترسناک و ناامیدکننده باشد! اما اگر دلایل شکست کسب و کارها را بررسی کنید می توانید شانس موفقیت خود را بالا ببرید.
در مطالعه 101 کسب و کار نوپایی که شکست خوردند نخستین دلیل شکست این شرکت ها عدم نیاز بازار بوده است. هنگامی که قصد دارید کسب و کاری را راه اندازی کنید باید مطالعه دقیقی در مورد نیازهای بازار داشته باشید. ممکن است قصد ورود به حوزه ای داشته باشید که اشباع است و به اندازه کافی یا حتی بیشتر از نیازهای بازار کسب و کارها فعال هستند. در نظر نگرفتن این موضوع می تواند صدمات جبران ناپذیری به کسب و کار شما وارد کند و زمان و سرمایه شما را نابود کند.
وقتی کسب و کاری را راه اندازی می کنید باید توانایی مدیریت آن را هم داشته باشید. باید دید وسیعی نسبت به تمامی جوانب کسب و کار خود داشته باشید.پیوسته در حال بخش های مختلف باشید. از تیم بازاریابی و فروش گرفته تا مدیریت مالی، پشتیبانی و ... اگر در این مورد ضعف دارید از متخصصان کمک بگیرید. همواره مانند یک مدیر رفتار کنید. باید توانایی یادگیری و انطباق و سازگاری را در خود و تیمی که با آن کار می کنید را افزایش دهید. ارتباط خوبی با پرسنل خود ایجاد کنید و سعی کنید آنها را پرورش دهید. در کنار نیروهای جوان از کارشناسان و افراد باتجربه استفاده کنید. یک دیدگاه جالب در مورد شرکت های موفق وجود دارد. کارمندان باید از رییس باهوشتر باشند! اگر این نظریه را قبول ندارید در مورد آن تحقیق کنید تا قانع شوید. اما بدانید بسیاری از شرکت های موفق از این نظریه پیروی می کنند و افرادی را به خدمت می گیرند که هوش و تواناییشان از صاحب کسب و کار بیشتر است. درست برعکس کشور خودمان! مدیران در کشور ما تصور می کنند استخدام افراد بهتر از خودشان ممکن است موقعیت شغلی خودشان را به خطر بیاندازد و یا کار را از دستشان در بیاورد! شما افراد باهوش رو استخدام می کنید، حقوق و مزایای عالی به آنها می دهید تا از حداکثر توانایی آنها در جهت رشد کسب و کارتان بهره مند شوید. نگران نباشید! چند برابر هزینه ای که برای آن ها کرده اید برای شما آورده خواهد داشت.
شما باید با حوزه کسب و کاری که به آن وارد می شوید آشنا باشید. پستی و بلندی های آن حوزه را بشناسید.اگر در این زمینه تجربه کافی ندارید از افراد باتجربه و کارشناس در این زمینه مشورت بگیرید و در کنار خودتان مشاور استخدام کنید. عدم شناخت کافی موجب می شود نتوانید تصور درستی از مراحل انجام کار و برنامه ریزی و نهایتا رسیدن به فروش و موفقیت داشته باشید. تصور کنید شما آشپزی قابل هستید، فقط باید مکان خوب، تعدادی کارمند و سرمایه کافی برای تجهیز رستوران داشته باشید. پس از گذشت چند ماه می توانید هزینه های انجام شده را جبران کنید. اینطور فکر نمی کنید؟
وقتی همه چیز خوب پیش می رود تنها برجا ماندن کسب و کار کافی نیست. کسب و کار شما باید در مقابل حوادث ایمن باشد. شما در نظر بگیرید پاندمی کرونا چه آسیب زیانباری به اکثریت کسب و کارها در سراسر جهان وارد کرده است. بسیاری از شرکت ها من جمله شرکت های گردشگری ، آژانسهای هواپیمایی ، تورهای مسافرتی و ... دچار ورشکستگی شدند. فروشگاه ها و مغازه های سنتی هم بالاجبار مجبور به بستن فروشگاه خود در بازه های زمانی اعلام شده توسط دولت ها شدند و زیان دیدند. در صورتی که اگر پیش بینی فروش آنلاین محصولاتشان را از قبل کرده بودند از این طریق می توانستند حتی فروش خوبی را تجربه کنند. کمان که فروشگاه های انلاین در اوج کرونا شرایط بسیار خوبی را به لحاظ میزان فروش تجربه کردند.چنین حوادثی همیشه یک تهدید جدی برای نابودی کسب و کارها هستند. برای وقوع حوادث از قبل برنامه ریزی داشته باشید. اگر برای زنده ماندن کسب و کارتان ناچار به تعدیل نیرو هستید هرچه زودتر می بایست اقدام کنید.
هنگامی که قصد دارید یک کسب و کار کوچک راه اندازی کنید باید تخمین بزنید به چه مقدار سرمایه در این راه نیاز دارید. باید تصویر و برنامه درستی از کلیت هزینه ها و ساختار کار خود داشته باشید. در اغلب موارد خیلی ها تنها گام های ابتدایی را می بینند! تصور کنید فردی قصد دارد سوپرمارکتی را راه اندازی کند. با خودش می گوید فلان مقدار برای رهن یا مغازه، فلان مقدار برای خرید لوازم ، مقداری هم برای خرید اجناس در نظر می گیرد.سپس می رود و پول مورد نیاز را از روش های مختلف تامین می کند. سوپرمارکت را راه اندازی می کند اما در نظر نمی گیرد که ممکن است به دلایل مختلف فروش خوبی نداشته باشد، شاید در نزدیکی مغازه اش رقیب بزرگی فروشگاهی تاسیس کند و کسب و کارش را از رونق بیاندازد. ممکن است کالایی گران شود و برای مدتی اکثریت مردم قدرت خرید آن را نداشته باشند. این در حالی است که او پول کافی در حسابش برای پرداخت اجاره مغازه هم ندارد و به نوعی دخل و خرجش با هم جور در نمی آید!
هنگامی که جریان نقدینگی به درستی شکل نگیرد و نتوانید هزینه ها را جبران کنید چه ابتدای راه باشید و چه در حین راه محکوم به سقوط هستید!
وقتی در حوزه ای از بازار کسب و کارتان را راه اندازی می کنید باید همیشه رقبای خود را زیر نظر داشته باشید. درنظر گرفتن رقبا همیشه می تواند در میزان فروش شما تاثیر مثبت داشته باشد. اینکه بدانید فلان شرکت رقیب چه طرح ها و برنامه هایی برای فروش بیشتر و پیش گرفتن از سایرین دارد مساله بسیار مهمی است. شما نیز می توانید طرح های متنوع و بهتری برای فروش بیشتر در نظر بگیرید تا دیگران را با چالش مواجه کند. البته این بدان معنا نیست که تخفیفی به مشتری بدهید که خودتان دچار مشکل شده و آینده کسب و کارتان را به خطر بیاندازد. نادیده گرفتن رقبا قطعا منجر به شکست شما می شود چرا که آنها همیشه چند گام از شما جلوتر هستند. این شما هستید که دیرتر از آن ها به بازار وارد شده اید پس باید برای این جاماندگی تلاش بیشتر و برنامه داشته باشید.
اینکه کالایی را امروز به مشتری بفروشید و پول آن را در چند مرحله و یا پس از چند ماه از فروش دریافت کنید در کشوری مثل ایران که سالانه با نرخ های تورمی بالای 20 درصد مواجه است و ارزش پول ملی روز به روز کاهش می باید قطعا منجربه شکست کسب و کار شما می شود. حتی ممکن است در این میان با بدقولی مشتری و چک برگشتی و دردسرهای این چنینی مواجه شوید.
آیا می دانستید یک کسب و کار کوچک اگر خیلی سریع رشد کند می تواند ورشکست شود! اگر تولید و خدمات شرکت شما مطابق با نیازها و میزان تقاضا در بازار نباشد رشدی که شما به عنوان صاحب کسب و کار از آن خشنود هستید می تواند تجارت و سرمایه شما را تهدید کند. سعی کنید همیشه میزان رشد را کنترل کنید و طبق برنامه جلو بروید، و از قبل برای رشدهای ناگهانی برنامه داشته باشید. از طرف دیگر ممکن است کسب و کار شما آنقدر ناگهانی رشد کند که شما زیرساخت مورد نیاز برای پاسخ دهی به میزان تقاضا را نداشته باشید. در این حالت نیز کسب و کار شما محکوم به شکست خواهد بود. اتفاقی که برای فروشگاه اینترنتی بامیلو در سال های گذشته افتاد. این فروشگاه مسیری که فروشگاه دیجی کالا در مدت حداقل 10 الی 15 سال را طی کرد در مدت 2 تا 3 سال به واسطه سرمایه هنگفت و کمپین تبلیغاتی گسترده پیمود اما چون زیرساخت لازم برای پاسخگویی به نیاز مشتریان، برنامه ریزی ، مدیریت و استراتژی صحیحی نداشت نتوانست به حیات خود ادامه دهد.
بازاریابی یکی از مهمترین و پیچیده ترین بخش های یک کسب و کار و البته تاثیرگذار در آینده تجارت شماست. یک کمپین تبلیغاتی برنامه ریزی شده با بودجه مشخص و تعیین مخاطبان هدف و استفاده از اشخاص حقیقی یا حقوقی باتجربه در این زمینه می تواند شما را به سرمنزل مقصود برساند. از طرفی نداشتن سرمایه کافی یا نداشتن استراتژی مناسب در این زمینه منجر به نداشتن فروش کافی و زمین خوردن کسب و کار شما می شود. استفاده از کمپین های تبلیغاتی مساله بسیار مهم و البته مبحث گسترده ای است که در مقالات آینده به طور مفصل به آن می پردازیم.
فروش کمتر از حد پیش بینی شده منجر به شکست کسب و کار شما می شود. این فروش کم می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. از عدم نیاز بازار گرفته تا راضی نبودن مشتریان از کیفیت یا خدمات پس از فروش محصولات شما، کمپین تبلیغاتی نامناسب و بازاریابی ضعیف، قیمت ناتراز با کیفیت محصول، عدم موفقیت در جلب اعتماد مشتریان ، داشتن یک رقیب بزرگ که بازار را قبضه کرده و ... همه و همه می تواند آینده کسب و کار شما را تهدید کند. داشتن استراتژی برای فروش و زیرنظر گرفتن مواردی که می تواند فروش شما را چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی تحت تاثیر قرار دهد می تواند خطرات پیش رو را کاهش دهد.
اگر شما کسب و کار خود را طوری طراحی و پیاده سازی کرده باشید که امکان تغییرات در آن وجود نداشته باشد یا خودتان در برابر تغییرات مقاومت نشان دهید کسب و کارتان را به سمت شکست سوق داده اید! شما همیشه باید برای تغییرات آماده باشید. در نظر بگیرید پاندمی کرونا منجر شد بسیاری از فروشگاه های سنتی چندین روز یا چندین ماه تعطیل شوند و کسب و کارشان از رونق بیافتد. برعکس فروشگاه های آنلاین رونق یافتند و فروششان در این زمان افزایش یافت. اگر صاحبان فروشگاه های سنتی برای این موضوع سناریوی آتی داشتند و فروش آنلاین را در کنار فروش حضوری راه اندازی کرده بودند می توانستند این خطرات را به راحتی پشت سر بگذارند. هیچگاه در برابر تغییرات از خود مقاومت نشان ندهید. تاکسی های تلفنی را در نظر بگیرید که پس از راه اندازی تاکسی های اینترنتی با چه وضعیتی مواجه شدند! در ابتدا مقاومت کردند و سعی کردند در برابر تغییرات بایستند اما ایا نهایتا موفق شدند؟ تمامی راننده ها به سمت پلتفرم های تاکسی های آنلاین رفتند و صاحبان آژانس ها مجبور به تعطیلی و بستن کسب و کار خود شدند! فروشگاه دیجی کالا را در نظر بگیرید . با افزایش نرخ ارز و کم شدن قدرت خرید مردم به جای ادامه راه و عرضه کالاهای دیجیتال به سمت راه اندازی سوپرمارکت و سایر کالاهای مصرفی رفت تا از این طریق به حیات خود ادامه دهد. دیجی کالا تنها کالاهای خود را میفروخت اما پس از کاهش قدرت خرید مردم و کمتر شدن میزان فروش به سمت مارکت پلیس شدن رفت و حالا بیشتر کالاهای موجود در این فروشگاه توسط فروشندگان غیر و سایر شرکت ها انجام می شود و دیجی کالا در کنار فروش محصولات خود روی کار فروشندگان نظارت می کند و از هر فروش درصد میگیرد. آیا اگر آنها در برابر این تغییرات مقاومت نشان می دادند و همان راه قبلی را ادامه می دادند الان دیجی کالایی وجود داشت؟ اینجاست که به اهمیت این موضوع پی می بریم.
اگر به خواسته مشتریان خود اهمیت ندهید منتظر باشید تا به زودی کرکره کسب و کار شما را پایین بکشند. با گسترش فضاهای ارتباطی و رسانه های ارتباط جمعی نظیر شبکه های اجتماعی، انبوهی از اطلاعات و نظرات در میان مردم در حال تبادل است. تصور کنید در ازای فروش کالایی، خدمات پس از فروش مناسبی به مشتری ارائه نکرده باشید. در این حالت این موضوع بازخورد منفی برای شما در پی خواهد داشت چرا که مشتری ناراضی همه کار می کند تا دیگران را از تجربه ناموفقی که به واسطه خرید از برند شما داشته است آگاه کند و به نوعی شما را رسوا کند. در حالی که اکثریت مشتریان در زمانی که همه چیز خوب است کمتر برای به اشتراک گذاری یک تجربه خوب اقدام می کنند. وقتی به نیازهای مشتری خود اهمیت نمی دهید یا کالای بی کیفیتی در اختیارش می گذارید یا کیفیت خدمات شما پایین تر از انتظار مشتریست همه چیز به ضرر شما خواهد بود. شما باید درک صحیحی از خواسته و نیاز مشتریانتان داشته باشید و دل آنها را بدست بیاورید. اصل "همیشه حق با مشتری است" را سرلوحه کار خودتان قرار دهید. فراموش نکنید از دست رفتن اعتماد مشتری به معنای از دست رفتن اعتبار و سرمایه شماست و بازگرداندن اعتماد از دست رفته هزینه های گزافی روی دست شما می گذارد و ضمانتی هم برای جبران آن نخواهد بود.
در این مقاله برخی از دلایل شکست کسب و کارهای کوچک را برشمردیم. در نظرگرفتن تمامی موارد فوق می تواند به مقدار قابل توجهی ریسک های تهدید کننده کسب و کار شما را کاهش دهد. همچنین قطعاً موارد دیگری وجود دارد که در این مقاله فرصت نشده به آن اشاره شود. اگر قصد راه اندازی یک کسب و کار را دارید یا به تازگی تجارت خود را آغاز کرده اید برای حفظ و بقای آن، تلاش کنید اطلاعات خود را در این زمینه به روز نگه دارید و وقت کافی برای مطالعه و بررسی در نظر بگیرید.
نویسنده: پدرام ریاضی (kobin.ir)