در طرح این مطلب از سخنان دکتر حبیب اله عباسی بهره جسته ام. نام شاعر با نامهای مجنون، ساحر و کاهن در قرآن همراه است و همچنین با اسم شیطان. این اقتران به این معنی است که شعر به وسیلۀ حق پدید نمیآید و همانند سحر، کهانت و جنون، جزیی از شیطان است که «جلوهگری میکند» و «گمراه میسازد» و باطل را حق و حق را باطل جلوه میدهد. قرآن، کهانت و سحر را نفی میکند؛ اما شعر و شاعران را به شکل مطلق محکوم نمیکند. قرآن شاعران را کسانی میداند که «ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و ذکر خدا را بسیار گفتند» و به این دلیل که بخشی از شعر، فقط از ایمان خدا سخن میگوید، قرآن آن را حرام نمیکند؛ چنانکه سحر و کهانت را حرام کرد؛ بلکه بدان، سمت و سوی دیگری میدهد: آن را دین و ارزشهای نشأت گرفته از آن مرتبط میداند و ابزاری در خدمت دین قرار میدهد.
نگرش پیامبر (ص) به شعر همان نگرش وی به سخن بود، نیک آن را نیک میشمرد و ناپسند آن را ناپسند میداشت. «شعر نیک» آن بود که در ستایش خدا و دین باشد و «هجو» دشمنانش؛ بنابراین شعر، وسیلهای ایدئولوژیک شد: ابزار دفاع و تبلیغ یا نقد و هجو. پیامبر (ص) شعر را مؤثر میدانست؛ از اینرو، پیامبر (ص) شعری را میستود که بر ارزشهای اسلام مبتنی بود و از آنها دفاع میکرد و شعری را مینکوهید که فاقد این ارزشها بود... .