رایشِ نردها

چند سال پیش اگر کسی می‌گفت بخشی از ثروتمندترین آدم‌های سیلیکون‌ولی دیگر چندان علاقه‌ای به دموکراسی ندارند و حتی به دنبال ساختن شکل دیگری از حکومت هستند، احتمالاً حرفش شبیه یکی از همان داستان‌های توطئه‌آمیز دیپ‌وب به نظر می‌رسید. امروز اما دیگر بحث فقط درباره چند توییت عجیب از ایلان ماسک یا حرف‌های جنجالی پیتر تیل نیست.

پیتر تیل: میلیاردر و سرمایه‌گذار سیلیکون‌ولی، هم‌بنیان‌گذار پی‌پل و از چهره‌های اصلی پشت Palantir است. او از حامیان اصلی جی‌دی ونس بود، به بالا آمدن او و آشتی‌اش با ترامپ کمک کرد و حالا ونس شاید رئیس‌جمهور بعدی آمریکا باشد. او در این ماجرا، نقشی بسیار مهم دارد. تیل سال‌ها پول و انرژی گذاشت روی پروژه‌ی جزیره‌ی شناور برای ساختن یک کشور لیبرتارینی مستقل از قوانین دولت‌ها، طرحی که هیچ‌وقت به جایی نرسید.

گیل دوران، روزنامه‌نگار آمریکایی، در کتاب جدیدش The Nerd Reich تلاش کرده قطعات این پازل را کنار هم بگذارد. ایده‌ی مرکزی کتاب این است که بخشی از نخبگان فناوری در سیلیکون‌ولی طی دو دهه گذشته به ایدئولوژی‌ای نزدیک شده‌اند که دموکراسی لیبرال را ناکارآمد و دست‌وپاگیر می‌داند و در عوض به نوعی حکومت تکنوکراتیک، شرکتی و بسیار متمرکز فکر می‌کند. چیزی که با بازگشت ترامپ به کاخ سفید با انبوه کمک‌های همین گروه، از سطح نظریه و محافل محدود فناوری بیرون آمده و به سیاست واقعی نزدیک شده است.

این داستان از یک جهت عجیب است. سیلیکون‌ولی زمانی یکی از نمادهای آزادی‌خواهی آمریکایی بود. اینترنت قرار بود انسان را از دست دولت‌ها و ساختارهای سنتی آزاد کند. اما بخشی از همان آدم‌ها حالا به این نتیجه رسیده‌اند که شاید مشکل خود دموکراسی باشد.

از آزادی اینترنت تا حکومت مدیرعامل

یکی از ریشه‌های فکری این جریان را نویسنده به کتاب The Sovereign Individual برمی‌گرداند؛ کتابی که در سال ۱۹۹۷ منتشر شد و آینده‌ای را تصور می‌کرد که در آن اینترنت، ارز دیجیتال و فناوری باعث فروپاشی تدریجی دولت-ملت‌ها می‌شوند.

این کتاب را جیمز دیل دیویدسون و لرد ویلیام ریس-موگ در سال ۱۹۹۷ نوشتند، دو مشاور سرمایه‌گذاری. انگیزه‌شان بدبینی نسبت به دولت رفاه و اخذ مالیات‌ بود؛ آن‌ها معتقد بودند اینترنت و فناوری‌های نوپدید (از جمله چیزی شبیه ارز دیجیتال، سال‌ها پیش از بیت‌کوین) قدرت را از دولت‌ها می‌گیرد و به نخبگان شناختی متحرک می‌دهد. این کتاب امروز بیشتر در حلقه‌های سیلیکون‌ولی و رمزارزی مرجعیت دارد. نکته‌ی جالب و بحث‌برانگیز این‌که خود نویسندگان در کتاب، اسامه بن‌لادن را به‌عنوان نمونه‌ای از «فرد ثروتمند تبعیدی» که هدف حمله‌ی دولت‌ها قرار گرفته توصیف کرده‌اند، جمله‌ای که بعدها به‌شدت به آن‌ها ایراد گرفته شد.

در چنین آینده‌ای، افراد ثروتمند و «نخبگان شناختی» می‌توانند از کشوری به کشور دیگر بروند، تابعیت‌های مختلف داشته باشند، سرمایه‌شان را جابه‌جا کنند و تا حد ممکن خودشان را از قوانین دولت‌ها جدا کنند. دولت دیگر یک ضرورت طبیعی نیست؛ چیزی است که می‌توان از آن فرار کرد یا آن را دور زد.

«نخبگان شناختی» در این کتاب به افرادی گفته می‌شود که سرمایه اصلی‌شان دانش، مهارت و توانایی‌های ذهنی است و به دلیل قابلیت جابه‌جایی کار و سرمایه‌شان، وابستگی کمتری به یک کشور دارند و در نتیجه قدرت چانه‌زنی بیشتری در برابر دولت‌ها پیدا می‌کنند.

پیتر تیل این کتاب را بسیار جدی گرفت. آن‌قدر جدی که وقتی کتاب در سال ۲۰۲۰ دوباره منتشر شد، مقدمه‌ای برای آن نوشت. ایده‌ی اصلی این بود: اگر فناوری قرار است همه‌چیز را تغییر دهد، چرا شکل حکومت تغییر نکند؟ و اگر دولت‌ها برای این جهان جدید بیش از حد کند و ناکارآمدند، چرا اداره جامعه را به کسانی نسپاریم که فناوری و سرمایه را بهتر می‌فهمند؟

اینجاست که نام دیگری وارد داستان می‌شود: کرتیس یاروین.

یاروین برنامه‌نویسی بود که در وبلاگ‌هایش در اواخر دهه ۲۰۰۰، دموکراسی لیبرال را اساساً شکست‌خورده می‌دانست. او پیشنهاداتی اینچنین داشت: دولت را مثل یک شرکت اداره کنیم و یک «مدیرعامل ملی» داشته باشیم. در نگاه او، بروکراسی، دانشگاه، رسانه و بسیاری از نهادهای عمومی به ساختارهایی تبدیل شده بودند که جلوی پیشرفت را می‌گرفتند.

کرتیس یاروین با نام مستعار «مِنکیوس مولدباگ» یا به شکلی دقیق‌تر «ماکیاولی سیلیکون‌ولی» جریانی به نام «روشنگری تاریک» یا نئوری‌اکشن را بنیان گذاشت که صراحتاً دموکراسی را ناکارآمد می‌داند و به‌جایش نوعی سلطنت شرکتی با یک «مدیرعامل-دیکتاتور» پیشنهاد می‌دهد. او در نوشته‌هایش بسیار نژادپرست و متمایل به دیکتاتوری طبقاتی است. یاروین ارتباط نزدیکی با پیتر تیل و مارک آندریسن دارد و گفته می‌شود روی افرادی مثل جی‌دی ونس و حتی طرح‌هایی مثل دیپارتمان کارایی دولتی ایلان ماسک (DOGE) تأثیر گذاشته است.

مسئله اینجاست که چنین ایده‌ای وقتی در یک وبلاگ ناشناس نوشته می‌شود، چندان اهمیتی ندارد. وقتی همان ایده مورد توجه میلیاردرهایی مثل پیتر تیل قرار می‌گیرد و بعد آدم‌هایی با ارتباط مستقیم با این شبکه وارد دولت می‌شوند، قضیه فرق می‌کند.

دموکراسی از نظر آنها چه مشکلی دارد؟

برای فهم ماجرا شاید لازم باشد یک قدم عقب برویم. دموکراسی یک سیستم کُند است. انتخابات دارد، پارلمان دارد، دادگاه دارد، رسانه دارد، افکار عمومی دارد. برای تصویب سیاستی جدید، باید آدم‌های زیادی را قانع کرد. برای تغییر قانون باید از مسیرهای مشخصی عبور کرد. حتی اگر یک نفر پول زیادی داشته باشد، نمی‌تواند به سادگی تصمیم بگیرد که قانون چیست و دست به هر کاری بزند که دلش می‌خواهد. برای مثال ایلان ماسک، یک مرتبه وقتی از ترافیک لس‌آنجلس کلافه شد، به‌جای استفاده از حمل‌ونقل عمومی، شرکت تونل‌زنی بورینگ کامپانی را راه انداخت تا زیر شهر تونل بکشد و مسیر خودش را کوتاه کند.

برای یک سرمایه‌گذار فناوری که عادت کرده با چند ده نفر یک شرکت بسازد، میلیاردها دلار سرمایه جمع کند و ظرف چند سال یک صنعت را زیرورو کند، این سازوکار می‌تواند واقعاً آزاردهنده باشد، او خود را مساوی با دیگران نمی‌بیند که هرکدام یک رای در ساوزکار دموکراسی داشته باشند. در این نگاه، مشکل فقط این نیست که دولت «بد» است. مشکل این است که چرا اصلاً باید دیگران در تصمیم‌گیری دخالت کنند؟

پیتر تیل در مقاله‌ای در سال ۲۰۰۹ حتی نوشته بود که دیگر باور ندارد آزادی و دموکراسی با یکدیگر سازگار باشند. او گسترش حق رأی به زنان و افزایش تعداد دریافت‌کنندگان خدمات رفاهی را نیز از عواملی دانسته بود که سرمایه‌داری دموکراتیک را دشوار کرده‌اند. این نقطه مهمی است. چون نشان می‌دهد بحث فقط درباره کاهش مالیات یا مقررات کمتر برای شرکت‌های فناوری نیست. یک لایه عمیق‌تر وجود دارد: چه کسی باید حق تصمیم‌گیری درباره جامعه را داشته باشد؟

در دموکراسی، شهروندان حق نظر دارند و برابر در نظر گرفته می‌شوند. در جهان‌بینی این گروه، پاسخ ممکن است به سمت کسانی برود که سرمایه، دانش فنی و توانایی ساختن فناوری‌های جدید را در اختیار دارند.

«شبکه» به جای کشور

از دل همین تفکر، ایده Network State یا «دولت شبکه‌ای» بیرون می‌آید؛ ایده‌ای که بالاجی سرینیواسان آن را بسیار تبلیغ کرده است. ایده این است که به جای اینکه همه مجبور باشند در ساختارهای سیاسی موجود زندگی کنند، گروه‌هایی از آدم‌ها می‌توانند جوامع جدیدی بسازند؛ ابتدا به شکل شبکه‌های دیجیتال و بعد با خرید یا کنترل سرزمین و ایجاد مناطق ویژه با قوانین متفاوت. در واقع یک جور «خروج» از دولت موجود.

«دولت شبکه‌ای» اصطلاحی است که بالاجی سرینیواسان، سرمایه‌گذار و کارآفرین فناوری، در کتابی با همین عنوان در سال ۲۰۲۲ مطرح کرد. ایده این است که یک جامعه‌ی نوپا ابتدا به‌صورت یک شبکه‌ی آنلاین از افراد هم‌فکر در سراسر دنیا شکل می‌گیرد، بعد این افراد به‌تدریج در نقاط مختلف زمین می‌خرند یا خانه می‌گیرند (نه لزوماً در یک‌جا)، اقتصاد و ارز و قوانین داخلی خودشان را می‌سازند، و در نهایت تلاش می‌کنند از دولت‌های موجود به‌رسمیت شناخته شوند. برخلاف پروژه‌های جزیره‌ی شناور که به یک مکان فیزیکی وابسته‌اند، دولت شبکه‌ای اول هویت جمعی و بعد سرزمین می‌سازد؛ چیزی شبیه یک استارت‌آپ که به‌جای محصول، حاکمیت می‌فروشد. این ایده در عمل یعنی جدا شدن گروه‌های ثروتمند و هم‌فکر از بقیه‌ی جامعه و ساختن حبابی که فقط قوانین دلخواه خودشان در آن حاکم است.

در کنار آن چیزی هم وجود دارد که نویسنده آن را «voice» می‌نامد: به جای اینکه از سیستمِ دولتی دموکرات خارج شوی، وارد آن می‌شوی و با استفاده از پول و نفوذت تلاش می‌کنی خود سیستم را تغییر بدهی. ماجرای سان‌فرانسیسکو برای دوران یک نمونه کوچک از همین ایده است. سرمایه‌گذاران فناوری میلیون‌ها دلار وارد انتخابات محلی کردند و در تلاش برای برکناری دادستان و اعضای هیئت آموزشی شهر نقش داشتند. خود گاری تن، از چهره‌های مهم سرمایه‌گذاری فناوری، بعدها از این اقدامات در چارچوب ایده Network State صحبت کرد.

در سال ۲۰۲۲، ائتلافی از سرمایه‌گذاران و کارآفرینان فناوری سیلیکون‌ولی (از جمله چهره‌هایی مثل گری تن) مبالغ قابل توجهی برای دو کارزار «برکناری» در سانفرانسیسکو هزینه کردند. هدف اول چیزا بودین دادستان پیشرو و اصلاح‌طلب شهر بود. او با رأی مردم برکنار شد. هدف دوم سه عضو از هیئت آموزش‌وپرورش شهر بودند که هدف کارزار قرار گرفتند و آن‌ها هم برکنار شدند. گری تن بعدها این نوع مداخله‌ی مستقیم و پرهزینه در سیاست محلی رو به‌عنوان نمونه‌ای عملی از ایده‌ی «Network State» توصیف کرد؛ یعنی به‌جای خروج از نظام دموکراتیک موجود، ورود به آن با پول و نفوذ برای بازسازی‌اش از درون به میل خودشان.

بعد داستان بزرگ‌تر شد. پیتر تیل در پروژه‌هایی مثل Próspera در هندوراس سرمایه‌گذاری کرد؛ مناطقی که اینطور تبلیغ شدند که قرار است قوانین و مقررات متفاوتی داشته باشند و برای سرمایه‌گذاران فناوری جذاب باشند. پروژه‌هایی مثل Freedom Cities ترامپ نیز در همین فضای فکری قابل فهم هستند؛ ساختن مناطقی جدید که قرار است قوانین متفاوتی داشته باشند و از ساختارهای معمول حکمرانی فاصله بگیرند.

پروسپرا شهرکی نیمه‌خودمختار در جزیره‌ی روآتان هندوراس بود که با سرمایه‌ی سرمایه‌گذارانی مثل پیتر تیل و مارک آندریسن ساخته شد و قوانین، دادگاه و مالیات مخصوص به خودش داشت. در سال ۲۰۲۲ مردم هندوراس با اجماع کامل قانونی را که این منطقه را ممکن کرده بود لغو کردند، اما پروسپرا به‌جای ترک کشور، از دولت هندوراس شکایت کرد. این پرونده هنوز در جریان است.

شاید عجیب‌ترین قسمت ماجرا این باشد که این افراد ظاهراً همزمان دو کار کاملاً متضاد انجام می‌دهند: از یک طرف می‌گویند دولت باید کوچک شود و از طرف دیگر میلیاردها دلار از خود دولت می‌گیرند.

سیلیکون‌ولی علیه دولت، با قراردادهای دولتی

پالانتیر نمونه خوبی برای فهم این تناقض است. شرکتی که پیتر تیل یکی از بنیان‌گذارانش بود، امروز یکی از بازیگران مهم فناوری در حوزه دولت، امنیت و جنگ است. فناوری‌های آن برای نظارت، تحلیل داده و عملیات نهادهای دولتی آمریکا استفاده می‌شود و در مطالب مربوط به کتاب «رایش نردها»، نقش آن در فناوری‌های مورد استفاده برای شناسایی و اخراج مهاجران نیز مورد توجه قرار گرفته است.

پالانتیر یک شرکت آمریکایی تحلیل داده و هوش مصنوعی است که توسط پیتر تیل و همکارانش تأسیس شد و عمدتاً با نهادهای امنیتی، نظامی و اطلاعاتی دولت آمریکا و متحدانش قرارداد دارد. نرم‌افزارهای این شرکت داده‌های حجیم و پراکنده را در کنار هم قرار می‌دهند تا تصمیم‌گیری سریع‌تر شود، از جمله در حوزه‌هایی مثل شناسایی و اولویت‌بندی اهدافِ نظامی. به همین دلیل پالانتیر یکی از بحث‌برانگیزترین شرکت‌های فناوری است: منتقدان آن را نمادی از نزدیک‌شدن خطرناک شرکت‌های خصوصی به قدرت نظامی و نظارتی دولت می‌دانند.

از طرف دیگر، در سال‌های اخیر خود پالانتیر و دیگر شرکت‌های فناوری به یکی از ذی‌نفعان بزرگ قراردادهای دولتی تبدیل شده‌اند. بر اساس گزارش گاردین، پالانتیر میلیاردها دلار قرارداد دولتی آمریکا در اختیار دارد و رشد بازار آن همزمان با افزایش نقش این شرکت در حوزه دفاعی و حکومتی اتفاق افتاده است. اینجا دیگر با یک مسئله صرفاً آمریکایی روبه‌رو نیستیم.

وقتی شرکتی فناوری‌ای تولید می‌کند که دولت می‌تواند برای نظارت، کنترل مرزها، جنگ یا عملیات امنیتی از آن استفاده کند، تصمیم اینکه این فناوری کجا و چگونه استفاده شود دیگر فقط تصمیم مدیرعامل شرکت نیست. به سیاست عمومی مربوط می‌شود.

وقتی شرکت‌هایی مانند پالانتیر در قلب ساختار امنیتی و دفاعی دولت آمریکا قرار می‌گیرند، فناوری از یک محصول تجاری به بخشی از ظرفیت حکمرانی و قدرت نظامی تبدیل می‌شود؛ به شکلی که با اهداف مشخص‌شده توسط پالانتیر (مثلاً لامرد و میناب) بمباران می‌شوند. در این مدل، مرز میان شرکت خصوصی، دولت و ساختار امنیتی روزبه‌روز باریک‌تر می‌شود.

ایلان ماسک نمونه‌ی دیگری از همین تناقض است: کسی که ریاست دیپارتمان کارایی دولتی (DOGE) را برای کوچک‌کردن دولت به عهده گرفت، خودش و شرکت‌هایش از سال ۲۰۰۳ تاکنون دست‌کم ۳۸ میلیارد دلار کمک، وام، یارانه و قرارداد دولتی گرفته‌اند. تنها اسپیس‌ایکس بیش از ۲۲ میلیارد دلار قرارداد فعال با دولت دارد و ناسا به‌تنهایی نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار به این شرکت پرداخته. تسلا هم در اوایل کارش با یک وام کم‌بهره‌ی ۴۶۵ میلیون‌دلاری از وزارت انرژی سرپا ماند و سال‌هاست میلیاردها دلار از فروش اعتبارات ایالتی سود می‌برد. طبق برآورد سی‌ان‌ان، بخش بزرگی از ثروت تریلیون‌دلاری ماسک را می‌شود مستقیم یا غیرمستقیم به همین کمک‌های دولتی ربط داد.

ترامپ برای آنها هدف نهایی نیست؛ وسیله است

یکی از نکات جالب کتاب این است که دوران معتقد نیست همه این افراد واقعاً ترامپ را دوست دارند. اتفاقاً بخشی از آنها پیش از این با ترامپ مشکل داشتند. اما ترامپ برای آنها یک ابزار سیاسی مناسب بود. MAGA توانسته بود خشم، ترس و نارضایتی را به نیروی سیاسی تبدیل کند و بخشی از سیلیکون‌ولی فهمید که می‌تواند از همین نیرو برای رسیدن به اهداف خودش استفاده کند.

«MAGA» مخفف «Make America Great Again» است، شعار انتخاباتی دونالد ترامپ که به یک جنبش سیاسی تبدیل شده. این جریان معمولاً با مواضعی مثل محدودیت مهاجرت، ملی‌گرایی اقتصادی، بی‌اعتمادی به رسانه‌های اصلی، و وفاداری شخصی به ترامپ شناخته می‌شود. MAGA یک ایدئولوژی واحد و یکپارچه نیست و وفاداری شخصی به ترامپ است.

پیتر تیل از نخستین چهره‌های بزرگ فناوری بود که در سال ۲۰۱۶ علناً از ترامپ حمایت کرد؛ او پیش از آن، هرگز از یک سیاستمدار جمهوری‌خواه حمایت نکرده بود. بعدتر مارک اندریسن و دیگران نیز به او نزدیک شدند. با روی کار آمدن دولت دوم ترامپ، افراد مرتبط با تیل و شبکه فناوری وارد موقعیت‌های مختلف حکومتی شدند. جی‌دی ونس نیز که مسیر سیاسی و مالی‌اش تا حد زیادی با حمایت تیل شکل گرفت، به معاونت رئیس‌جمهور رسید در حالی که یک دهه پیش، ترامپ را «هیتلرِ آمریکا» معرفی کرده بود.

این همان بخش عجیب ماجراست. در نگاه اول ممکن است فکر کنیم چند میلیاردر جمهوری‌خواه صرفاً دنبال کاهش مالیات و حذف مقررات هستند. اما دوران در کتاب «رایش نردها» توضیح می‌دهد که موضوع بزرگ‌تر از این حرف‌هاست. آنها می‌خواهند قدرت سیاسی را به دست بیاورند تا محیطی بسازند که در آن خودشان بتوانند با محدودیت کمتری عمل کنند. به بیان دیگر، مسئله فقط این نیست که دولت به شرکت‌های فناوری امتیاز بدهد. مسئله این است که چه کسی در نهایت دولت را کنترل می‌کند.

آینده‌ای که قرار است همه‌چیز را توجیه کند

شاید عجیب‌ترین بخش ایدئولوژی این جریان، تصویری باشد که از آینده ارائه می‌دهد. فاشیسم کلاسیک معمولاً گذشته‌ای خیالی می‌سازد: زمانی که کشور بزرگ، جامعه منظم و ارزش‌های سنتی دست‌نخورده بودند و باید به آن دوران برگشت. اما تکنوفاشیسم مورد بحث دوران، آینده‌ای خیالی می‌سازد.

سفر به فضا. انسان‌های فراتر از محدودیت‌های زیستی. هوش مصنوعی فوق‌العاده قدرتمند. عمر بسیار طولانی یا جاودانگی. انرژی و محاسبات بی‌نهایت. مشکل از جایی شروع می‌شود که این آینده بهانه‌ای برای کنار گذاشتن محدودیت‌های امروز می‌شود.

ماسک از سال ۲۰۱۶ مرتب گفته انسان تا سال ۲۰۲۰ روی مریخ فرود می‌آید، این تاریخ را چند بار جابه‌جا کرد (۲۰۲۲، ۲۰۲۶، ۲۰۲۹) و حالا حرف از دهه‌ی ۲۰۳۰ می‌زند، درحالی‌که موشک استارشیپ همچنان در آزمایش‌های اولیه منفجر می‌شود. نورالینک هم قرار بود انقلابی در معلولیت باشد، ولی هنوز در مراحل آزمایشی محدود است و اطلاعاتی درباره‌ی مرگ و رنج میمون‌های آزمایشگاهی‌اش منتشر شده. با این حال، همین وعده‌های محقق‌نشده کافی بوده تا این افراد را به «نابغه‌های آینده‌نگر» تبدیل کند، بازار سهامشان را داغ نگه دارد و پوششی اخلاقی برایشان بسازد که در همین حال میلیاردها دلار یارانه و قرارداد دولتی بگیرند و درباره‌ی کوچک‌کردن دولت سخنرانی کنند.

اگر قرار است بشریت روزی چندسیاره‌ای شود، شاید امروز مصرف انرژی نامحدود لازم باشد. اگر هوش مصنوعی قرار است آینده بشر را بسازد، شاید مقررات فعلی مانع پیشرفت باشند. اگر دولت‌های فعلی نمی‌توانند این سرعت را تحمل کنند، شاید باید قدرت بیشتری به کسانی داده شود که می‌گویند آینده را می‌سازند. در این روایت، هرکس و هرچیز جلوی شتاب فناوری را بگیرد، تبدیل می‌شود به مانع پیشرفت.

و اینجاست که مسئله دموکراسی جدی می‌شود. دموکراسی دقیقاً برای همین ساخته شده که یک نفر نتواند به دلیل اینکه خودش را باهوش‌تر، ثروتمندتر یا آینده‌نگرتر می‌داند، تصمیم بگیرد همه باید چه کار کنند.

وقتی میلیاردرها حکومت را می‌خواهند

سوال اصلی «رایش نردها» این است که چرا باید گروه کوچکی از میلیاردرهای فناوری چنین قدرت سیاسی بزرگی داشته باشند؟ این آدم‌ها پولی دارند که می‌تواند انتخابات را تحت تأثیر قرار دهد. رسانه و شبکه اجتماعی در اختیار بعضی از آنهاست. شرکت‌هایشان با دولت قرارداد دارند. بعضی از نزدیکانشان وارد دولت شده‌اند. فناوری‌هایشان در حوزه‌های نظامی، امنیتی و نظارتی استفاده می‌شود و همزمان ایده‌هایی را تبلیغ می‌کنند که دموکراسی را ناکارآمد می‌دانند و تمام تلاششان را می‌کنند تا دموکراسی را خدشه‌دار کنند.

این ترکیب از هر نظریه‌ای درباره «توطئه» مهم‌تر است. لازم نیست تصور کنیم چند نفر در اتاقی نشسته‌اند و نقشه مخفیانه‌ای برای تصاحب جهان کشیده‌اند. کافی است ببینیم وقتی سرمایه، فناوری و قدرت سیاسی در دست تعداد محدودی از افراد جمع می‌شود، چه اتفاقی برای سازوکارهای کنترل‌کننده می‌افتد. حتی اگر نیت همه آنها یکسان نباشد، نتیجه می‌تواند مشابه باشد.

کتاب رایش نردها، خودش در پایان این ماجرا یک سؤال ساده مطرح می‌کند: اگر اجازه بدهیم گروه کوچکی از آدم‌ها آن‌قدر ثروتمند شوند که بتوانند دولت‌ها، انتخابات، رسانه‌ها و فناوری‌های حیاتی را تحت تأثیر قرار دهند، چه چیزی قرار است جلوی تبدیل ثروت اقتصادی به قدرت سیاسی را بگیرد؟

این سؤال فقط مربوط به آمریکا نیست، در مورد جهان است. وقتی فناوری‌های شرکت‌هایی مثل پالانتیر وارد جنگ، نظارت و سیاست خارجی می‌شوند، تصمیم‌های گرفته‌شده در سیلیکون‌ولی دیگر در سیلیکون‌ولی نمی‌مانند. وقتی یک شرکت فناوری تبدیل به بخشی از ساختار قدرت یک دولت می‌شود، محصولش می‌تواند به مرزهای کشورهای دیگر، میدان جنگ و زندگی آدم‌هایی برسد که هیچ نقشی در انتخاب مدیرعامل آن شرکت نداشته‌اند.

رایش نردها بسیار روی این نکته تاکید دارد که این گروه ثروتمند، به تدریج به این نتیجه رسیده‌اند که چون فکر می‌کنند که می‌توانند آینده را بسازند، حق دارند درباره شکل آینده هم تصمیم بگیرند. و دموکراسی دقیقاً در مقابل همین ایده ایستاده است. دموکراسی مدینه فاضله نیست اما همینطور در شکل درست آن، نمی‌گذارد که ثروت، هوش، فناوری یا موفقیت تجاری به خودی خود تبدیل به حق حکومت کردن شود.