
در سالهای اخیر، موضوع تنهایی مردان بیش از پیش در رسانهها و شبکههای اجتماعی مطرح شده و برخی آن را یک همهگیری نوظهور میدانند. چیزی که در ادامه میخوانید، خلاصهای از نوشتهی Treena Orchard ( رواندرمانگر و استاد دانشگاه است که این مسأله را بررسی میکند.
اگرچه تنهایی به عنوان یک بحران اجتماعی در دهههای اخیر مورد بررسی قرار گرفته، اما تمرکز ویژه بر تنهایی مردانه نسبتاً جدید است. پلتفرمهای خبری و شبکههای اجتماعی اغلب تصویری یکسویه از این موضوع ارائه میدهند: از یکسو مردانی که «حقشان است تنها بمانند» و از سوی دیگر «مردانی که تنها نیستند ولی همچنان مشغول نالهاند». این در حالی است که آمار پژوهشی از موسسات معتبر نشان میدهد ۱۶ درصد از مردان و ۱۵ درصد از زنان خود را اغلب یا همیشه تنها میدانند.
اما سوال مهم اینجاست: آیا جنسیت به تنهایی میتواند دلیل یا پیشبینیکنندهی دقیق تنهایی باشد؟ پاسخ منفی است. تنهایی پدیدهای چندبعدی است و باید آن را در بستر فرهنگ، سن، طبقه اجتماعی، و روانشناسی فردی تحلیل کرد. برچسب زدن به کل یک جنس، چه برای قربانیسازی و چه برای سرزنش، درک عمیقتر این پدیده را مخدوش میکند.
یکی از علل کلیدی در تنهایی مردان، کمبود روابط عاطفی صمیمی نسبت به زنان است. بسیاری از مردان از کودکی با پیامهایی بزرگ میشوند که آنها را به سمت خویشتنداری عاطفی، سکوت، و خوداتکایی افراطی سوق میدهد. این تربیت باعث میشود که در بزرگسالی نتوانند احساساتشان را به راحتی بیان کنند و در نتیجه، دچار فقر ارتباطی و انزوای عاطفی شوند. این مسئله نهتنها در روابط عاشقانه، بلکه حتی در دوستیهای مردانه نیز نمود دارد.
در کنار این عوامل، ظهور جریانهای آنلاین زنستیز نیز نقش مهمی ایفا کردهاند. این فضاها، که مخاطب اصلیشان پسران و مردان جواناند، سعی میکنند با القای این حس که «دنیا علیه مردان است»، هویت جدیدی برای مردان ایجاد کنند؛ هویتی مبتنی بر نفی زنان، خشم، و بیاعتمادی. چنین فضاهایی شاید موقتاً احساس تعلق ایجاد کنند، اما در درازمدت به عمیق شدن انزوا، افزایش خشم و قطع پیوندهای سالم اجتماعی منجر میشوند.
شواهد تاریخی و آماری نشان میدهد که تنهایی مردانه پدیدهی جدیدی نیست. نرخ بالاتر خودکشی در میان مردان یکی از شاخصهای دردناک این واقعیت است. به بیان دیگر، مردان همواره با بحرانهایی از جنس تنهایی، پوچی و ناامیدی دستوپنجه نرم کردهاند. با این حال، دادههای اخیر نشان میدهد که نرخ تنهایی و آسیب روانی در دختران نوجوان نیز در حال افزایش است. بنابراین تمرکز انحصاری بر مردان، نوعی تحریف واقعیت است. جنسیتیکردن بحران تنهایی میتواند به افراطگرایی بیشتر دامن بزند و فضا را برای جریانهای سمی هموارتر کند.
مفهوم Schadenfreude چیزی است که باید با آن آشنا شوید. این اصطلاح یعنی لذت پنهانی که برخی افراد از دیدن شکست یا رنج دیگران دارند؛ بهویژه اگر از طبقهی اجتماعی بالاتری باشند. جامعه، بهویژه در دورهی حاضر که افشاگری علیه سوءرفتار مردان قدرتمند زیاد شده، نوعی عدم همدلی جمعی نسبت به رنجهای مردان عادی از خود نشان میدهد. گویی همهی مردان، حتی آنهایی که هیچ قدرت یا مزیتی ندارند، بهخاطر ساختار مردسالارانه مسئول رنج دیگراناند.
با این حال، همدردی با تنهایی مردان به معنای نادیدهگرفتن خشونتهای جنسیتی نیست. بلکه به معنای پذیرش این است که مردان هم انساناند، و حق دارند احساس درد و بیپناهی کنند. تنها در چنین فضایی است که میتوان آنها را به مسیرهای سالمتری هدایت کرد و از افتادنشان به دامهای سمی جلوگیری نمود.
در پایان، نویسنده تأکید میکند که برای عبور از بحران تنهایی، نباید فقط مردان را ملامت یا قربانی کرد. باید با تغییر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و تربیتی کاری کرد تا مردان و زنان بتوانند در فضایی انسانیتر و همدلانهتر رشد کنند. همدلی، نه سرزنش یا قهر جمعی، کلید خروج از این بنبست است.
تنهایی مردان نه نشانهای از ضعف آنان است، نه تهدیدی برای زنان. بلکه نشانهای از یک جامعهای بیمار و ازهمگسیخته است که همگان در آن نیازمند بازسازی رابطه با خود و دیگراناند. راه حل این است: باز کردن فضای گفتوگو، شنیدن روایتهای متنوع، و بازتعریف نقشها، تا هر انسانی - صرفنظر از جنسیت - بتواند با خود و دنیای پیرامونش آشتی کند.