
روزی زمان اشیا بهراستی در زمان نفس مغلوب خواهد شد؛ تقدیر در عظمت مغلوب خواهد شد؛ و وقفهها در وقفه. روزی دشمن جوانشده با عشق بیحدش در برابر ما ظاهر خواهد شد، او که تمام ضعف سرگشتۀ ما را در قدرت خود گرد آورده است، تمام عریانی ما را در بیبدن بودن خود جای داده است، و کل سکوت ما را در بیزبان بودن خود فرو برده است. همهچیز را تفهیم میکند و کار همۀ ابناء بشر را ختم میکند، چرا که او همان وقفۀ عظیم است: مرگ. در مرگ، ما بر خود واقع میشویم؛ مردگی ما خود را از اشیا آزاد میکند. و زمانِ مرگ زمان خود ماست. ما، در این حالت رستگاری، از اتمام بازی آگاه میشویم؛ زمان مرگ همان زمان خاطراتمان بود؛ مرگ آخرین وقفه بود، نخستین دشمن دوستداشتنی، مرگی که ما را با تمام بزرگی و تقدیر چندوجهیِ عرصۀ پهناورمان به درون کانون نامناپذیر زمان میبرد. مرگ، که برای لحظهای به ما جاودانگی اعطا میکند. این است محتوای خاطرات ما، ساده و چندوجهی. رسالتی که در جوانی با غرور نادیدهاش گرفتیم غافلگیرمان میکند. اما این رسالت هم چیزی نیست جز دعوت به جاودانگی. ما به زمانی داخل میشویم که در خاطرات بود، نماد اشتیاق، آئین تزکیه. اشیا و ما به سوی مرکز غوطه میخوریم، آنها نیز همراه ما درخششی نو را انتظار میکشند. زیرا جاودانگی تنها در مرگ یافت میشود، و زمان در پایان زمان طلوع میکند.