چکيده
برای موفقیت در رزم قبل از هر چیز وجود یک سیستم پشتیبانی آتش مؤثر و کارا امری ضروری و اجتنابناپذیر است. هر کشوری برای مقابله با تهدیدات باید دارای تدابیر، خطمشیها و تمهیدات خاص باشد تا بتواند تلاشهای دفاعی و امنیتی خود را همجهت با تهدیدات بهروز نموده و به مورداجرا گذارد، هدف اصلی این مقاله تبیین مؤلفههای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز است. این پژوهش از نوع کاربردي و توسعهای بوده و به روش توصیفی و زمینهای- موردی انجامشده است. جامعه آماری 40 نفر بوده و گردآوری اطلاعات به دو روش، میدانی و کتابخانهی انجامشده است. دادهها در محيط نرمافزار SPSS وارد و با استفاده از روشهاي آمار توصيفي تجزیهوتحلیل شده است. تجزیهوتحلیل سؤالات پرسشنامه به کمک فنون آمار توصیفی و استنباطی به انجامشده و تعداد 4 بُعد و 10 مؤلفه و 33 شاخص عامل نقشآفرین در یگانهای توپخانه جهت جنگ ناهمتراز بهدستآمده است. بر اساس نتایج تحقیق ابعاد نقشآفرین برای یگانهای توپخانه در جنگ ناهمتراز به ترتيب اولويت عبارتاند از: هوشمند سازی توپخانه در رزم ناهمتراز - آموزش توپخانه در رزم ناهمتراز- تدوین و اصلاح راهبرد و راهکنشها و تاکتیکهای توپخانه در رزم ناهمتراز- ساختار سازمانی توپخانه در رزم ناهمتراز. مؤلفههای نقشآفرین به ترتيب اولويت عبارتاند از: تجهیزات- سامانهی هوشمند- خلاقیت و نوع آوری، همراه با غافلگیری- چالاکی و تحرک- آموزش انفرادی و یگانی- ویژگیهای جنگ ناهمتراز- مأموریت- محیط- سازمان برای رزم- معنویت.
واژگان کليدي: الگو،عملیات توپخانه، جنگ ناهمتراز، پشتیبانی آتش
مقدمه
طی چهار دهه اخیر الگوهای جنگی دچار دگرگونیهای زیادی شده بهطوریکه برای نخستین بار و بهطور رسمی مفهوم جنگ نامتقارن( ناهمتراز) در گزارش بررسی دفاعی چهارساله آمریکا در سال 1977 مورداستفاده قرار گرفت(حیدری،1398:12). با توجه به تحولات شدید و سریع در محیط امنیتی جهان و همچنین تحولات سریع در دانش و تکنولوژی و کاربرد آنها در صنایع و تجهیزات و ادوات نظامی ، دنیا به محیطی پیچیده و پر ابهام تبدیلشده است، لذا در دنیای پر فتنه و آشوب امروز و فردای صحنه نبرد، رقابتی است، که پیروزی در آن نیازمند هوشمندی بالاست، بر همین این اساس رزم ناهمتراز نیز در راستای این تغییرات و برای مقابله با تهدیدات آینده شکلگرفته است. (صارمی، 70: 1390). سیر تحولات در جنگهای اخیر و نوع تهدیدات و فاصله میان ارتشها ازنظر قدرت، باعث شد تا نیاز به بهرهگیری از نقاط ضعف و آسیبپذیری دشمن ، استفاده از فناوریهای پیشرفته و غیرقابلانتظار، بهرهگیری از روشهای مبتکرانه و تضعیف ارادهی دشمن در غالب جنگ ناهمتراز در ادبیات نظامی نیروهای مسلح ج.ا.ایران موردتوجه قرار گیرد. (فرقانی، جمشید،18: ۱۳۹۰) با توجه به پیشرفت چشمگیر توپخانه در ارتشهای پیشرفتهی دنیا و کسب تجربیات مدافعین حرم و اطلاعات کسبشده از جنگ قرهباغ ، اثربخشی توپخانه در پشتیبانی از جنگهای امروزی بیشازپیش ( دفاع مقدس ) نمایان گردید. در عصر کنونی آن توپخانهای قادر به ادارهی پشتیبانی مداوم و مؤثر آتش از نبرد خواهد بود که ضمن هوشمند سازی تجهیزات رسدهای خود، اقدام به بهروزرسانی و طراحی تجهیزات مکانیکی جدید با دقتی معادل تجهیزات الکترونیکی جهت تمامی رسدهای محاسباتی خود نماید. پشتيباني یگانهای توپخانه صحرايي از عمليات ناهمتراز با توجه به نحوه گسترش یگانهای مانوري، همچنین آماج يابي و قدرت بالاي تسليحاتی دشمن، انجام اقدامات به خصوصي را درصحنه نبرد ايجاب مینماید، که باعث شده كاربرد یگانهای توپخانه صحرايي در رزم ناهمتراز از اصول تاكتيكي و تكنيكي شناختهشدهای پيروي کند،که در این میان نبوغ و خلاقيت فرماندهان یگانهای توپخانه درگير رزم ناهمتراز در مورد نحوه بهکارگیری و شناخت مشخصات ويژه سلاحهای توپخانه كليد موفقيت در اين نوع رزم است. (اعلمی فر، 45:1390)
1. کلیات
1-1. بیان مسئله
با توجه به تهديدات پيش رو كشور ج.ا.ایران و حضور گسترده کشورهای فرا منطقهای و استكبار جهاني در کشورهای همسايه خلیجفارس و همچنين در نظر گرفتن مشخصات نیروهای ناهمتراز و پراكندگي نیروها در ابعاد بسيار وسيع بهصورت دستهها و گروههای كوچك وبرتری نیروهای منطقهای و توان بالاي فناوري آنها در تشخيص، كشف و انهدام مواضع آتش (طوري كه 2 دقيقه پس از هر شليك، موضع تير توسط دشمن شناسايي و مورد اصابت قرار خواهد گرفت) نياز اساسي اين مسئله به توپخانه صحرايي جهت انجام پشتيباني رزمي نیروها و تجهيزات پشتيباني آتش بیشازپیش احساس میشود.(آقا محمدی، 1393:75) ازجمله جنگهای اخیر با رویکرد نبرد ناهمتراز میتوان به جنوب لبنان با اخراج رژیم صهیونیستی از خاک این کشور، جنگهای 33 روزه، 22روزه، 8 روزه و 5۱ روزه و البته درگیریها در سوریه، لبنان، عراق و یمن هم به گونههای مختلف اشاره نمود. نظر به موقعیت ج.ا.ایران و پیشرفتهای نظامی و تسلیحاتی کشورهای جهان و منطقه، بهویژه خرید تسلیحاتی کشورهای منطقه و با توجه به تحولات سریع و تغییر دائم ماهیت تهدیدها و اینکه جنگهای آینده نسبت به نوع درگیری، تغییرات محیطی، ساختارهای سازمانی، تجهیزات و تسلیحات نوین و رهنامه و قابلیتهای دشمن در یک نبرد خاص، بسیار پویا و منعطف بوده که عمدتاً با رویکرد عملیات ناهمتراز خواهند بود، لذا لزوم آمادگی بیشازپیش برای مقابله با تهدیدهای نوین و کمتر پیشبینی پذیر جایگاه ویژهای پیدا میکند.

1-2. اهمیت و ضرورت تحقيق
اهمیت و فواید اجرای این تحقیق، در جامعه امروز و در سطح نیروهای نظامی، با توجه به گستردگی این نبرد، بیانگر آن است که هنوز جای کار دارد و برای ایجاد فهم مشترک و ادبیات یکسان در بین توپخانهی نیروهای مسلح، با نگاه به توپخانه با رویکرد جنگ ناهمتراز باعث ایجاد الگوی عملیات جنگ ناهمتراز و کاربرد آن در این رسته و هماهنگی آن با سایر رستههای سازمان، خواهد گردید. در باب ضرورت تحقیق میتوان اشاره داشت که عدم توجه به این موضوع موجبات عدم ایجاد یکپارچگی و هدفمندی لازم در فهم مشترک و ادبیات یکسان در بین یگانهای توپخانه و کاربرد آن در تاکتیکهای مربوط به جنگ ناهمتراز را سبب میشود و باعث خواهد شد، تا کارکنان از حداکثر توانایی خود در ارائه راهکار و روشهای خلاقانه محروم شوند.
1-3. پیشینة تحقیق
در بررسیهای انجامشده، مشخص شد که پژوهشهای متعددی در خصوص نحوه پشتیبانی آتش توپخانه، سامانه آماد و پشتیبانی توپخانه، سازمان و سازماندهی توپخانه و همچنین کاربرد یگانهای توپخانه، همگی در رزم ناهمتراز صورت گرفته است. اما پژوهش حاضر بهطور ویژه، به موضوع شناسایی الگویی برای رسته توپخانه با رویکرد جنگ ناهمتراز پرداخته است. لذا در این خصوص به تعدادی از تحقیقهای انجامشده در حوزه جنگ ناهمتراز اشاره میگردد:
(1) (حاتم سیفی: 1394 )با موضوع پشتیبانی آتش گروههای توپخانه از قرارگاههای منطقهای در جنگ ناهمتراز به این نتیجه رسید که جهت پشتیبانی آتش نیاز به در نظر گرفتن اختصاص قدرت آتش بیشتر به محور پیشروی اصلی دشمن، پشتیبانی سریع با آتشهای تمرکزی، پشتیبانی یگانهای مستقر در لایه فرسایشی و اثرگذاری آنها بر روی یکدیگر را موردبررسی قرارداده است. (2) ( شاهمحمدی : 1393 )با موضوع پدافند غیرعامل در برابر تهدیدات ناهمتراز نتیجهگیری نمود که ۵ محور بازدارندگی- آسیبپذیری - پایداری - مدیریت بحران و کارکردهای ضروری نیاز است که برای هرکدام دو اصل موردنیاز است. (3) (عزیزی:1396) در مقاله خود با عنوان انتخاب مطلوبترین سامانه موشکی و توپخانهای توسط فرماندهان در نبردهای آینده با استفاده از الگوریتم فازی به این نتیجه رسید که سامانه موشک آزاد هدایتشونده با وزن0.58 بهترین سامانه و توپخانه سنگین با وزن0.55 و توپخانه متوسط با وزن 0.39 و توپخانه سبک با وزن0.32 در اولویتهای بعدی میباشند، (4) (داود غفوری:1395 )با طراحی الگوی شایستگیها و روشهای آموزش و توسعه و رتبهبندی ابعاد و مؤلفهها و روشهای توسعه هر یک از آنها منجر به تشکیل الگوی آموزش شایستگی محور فرماندهان راهبردی در جنگهای ناهمتراز گردید.(5) در مقالهای که توسط( سعید رضا متش- بهنام گلشاهی و محمدعلی آرتون :1398) با عنوان چگونگی کاربرد یگانهای توپخانه صحرایی در مقابله با گروههای تروریستی صورت گرفته، به این نتیجه رسیدند که سازمان برای رزم توپخانه در جنگ ناهمتراز بایستی بهصورت غیر تمرکزی و آتشباری باشد- طرحریزی آتش بایستی در ابتدا بهصورت مشروح و کامل و در ادامه ساده و تعجیلی باشد- شناسایی و انتخاب و اشغال موضع باید بهصورت تعجیلی و پراکنده و همچنین در عرض و عمق منطقه صورت گیرد.
1-4. سؤالهای تحقیق
1-4-1. سؤال اصلی
ابعاد الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز شامل چه مواردی است؟
1-4-2. سؤالهای فرعی
(1) مؤلفههای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز شامل چه مواردی است؟
(2) شاخصهای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز شامل چه مواردی است؟
1-5. هدفهاي تحقیق
1-5-1. هدف اصلی
شناسایی ابعاد الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز
1-5-2. هدفهاي فرعی
(1) تبیین مؤلفههای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز
(2) تبیین شاخصهای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز
1-6. روششناسی تحقیق
این پژوهش ازنظر نوع کاربردي و توسعهای بوده و روش تحقیق توصیفی و زمینهای- موردی میباشد و بهصورت کمی انجامشده است و ازآنجاییکه محققين در پی کشف مؤلفهها و شاخصهای نقشآفرین در عملیات توپخانه در رزم ناهمتراز میباشند از روش زمینهای- موردی استفادهشده و ازآنجاکه به دنبال مشخص نمودن و تبیین مؤلفهها و شاخصها بر اساس آنچه وجود دارد و بدون دخالت ذهنی هستند، توصیفی است، بدینصورت كه پژوهشگر آنچه را كه وجود دارد مطالعه کرده و به توصیف عيني، واقعي و منظّم آن پرداخته است. با توجه به اینکه جامعه آماری برای دادهها و متغیرهای کمی محدود و کمتر از 100 نفر است لذا جامعه آماری منطبق بر حجم نمونه میباشد. بنابراین حجم نمونه 40 نفر بوده و بهصورت تمام شمار انجامشده است. دادهها در محيط نرمافزار SPSS وارد، و با استفاده از روشهاي آمار توصيفي تجزیهوتحلیل شده است. اطلاعات اين تحقيق از دو روش ميداني و بررسي اسناد و مدارك گردآوریشده است. درروش ميداني پرسشنامهاي تنظيم شد که 41 پرسش بسته آن از طريق طيف ليكرت در پنج سطح طبقهبندي شد. براي تعيين روايي پرسشنامه از روش روايي محتوا و توزيع دومرحلهای پرسشنامه بين صاحبنظران بهرهبرداري، و براي تعيين پايايي آزمون از روش آلفاي کرون باخ استفادهشده است و يك نمونة اوليه شامل 10 پرسشنامه بين استادان دافوس آجا پيشآزمون گرديد و ميزان ضريب اعتماد با روش آلفاي كرونباخ8/0 بهدستآمده آمد؛ بنابراين پرسشنامه مورداستفاده از توان اعتماد لازم برخوردار است.
2. ادبیات و مبانی نظری تحقیق
الف- الگو: الگو یک نمونه سادهشده از واقعیت است شامل ابعاد، مؤلفه و شاخصه که میتواند تصویر ذهنی، نمایش گرافیکی، نمایش بیانی یا نمایشهای ریاضی از واقعیت باشد. الگو بهعنوان نظام نظری روابط به هم پیوستهای است که برای تشریح پدیدههای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به کار میرود و میتوان با تنظیم و ارائه آن با محیط پیرامونی تعامل برقرار کرد. (گروه مطالعاتی چهارم پدافند غیرعامل، 1394: 19)
ب- عملیات توپخانه: عملیات توپخانه در شرایط ویژه شامل عملیاتی است که زمین، جو و ماهیت عملیات، انجام اقدامات مخصوصی را ایجاب نماید این عملیات شامل عملیات در کوهستان، جنگل، کویر، مناطق کوهستانی، عبور از رودخانه، عملیات چریکی و ضد چریک میباشد. بهطور مثال در کوهستان از توپخانه کششی، در جنگل از توپخانه سبک و خمپارهانداز سنگین و در کویر از توپخانه خودکششی استفاده میگردد.(آقا محمدی،1393:60)
ج- جنگ ناهمتراز: امیر حیدری فرمانده نیروی زمینی ارتش ج.ا.ایران با تأسی از پروفسور «استیون داگلاس جانسون» در کتاب «آسیبپذیری قدرتهای بزرگ در محیط جنگ ناهمتراز» «این جنگ را عمل، سازماندهی و تفکری از دشمنان برای به حداکثر رساندن مزیتهای خود، بهرهبرداری از نقاط ضعف یک دشمن، بروز نوآوری یا کسب آزادی عمل بیشتر در سطوح راهبردی، سیاسی، نظامی، عملیاتی و تاکتیکی یا ترکیبی از همه اینها که میتواند متضمن روشها، فناوریها، ارزشها، سازمانها، دورنمای زمانی یا ترکیبی از اینها باشد، میداند».
د- مأموریت توپخانه صحرایی: عبارت است از فراهم نمودن پشتیبانی آتش مـداوم، نزدیک و بهموقع برای فرمانده یگان پشتیانی شونده (پیاده، زرهی، پیـاده مـکانیزه) بهمنظور انهدام یا خنثی کـردن آماجهایی که به ترتیب تقدم، انجام مأموریت وی را به مخاطره میاندازد (عـارف،1391).
ه- مأموریت تاکتیکی توپخانه در رزم ناهمتراز(کمک مستقیم ویژه): این مأموریت تاکتیکی استاندارد با توجه به ویژگیهای خاص رزم ناهمتراز تعریف گردیده تا انعطافپذیری یگانهای توپخانه را در پشتیبانی از یگانهای پشتیبانی شونده درگیر افزایش دهد. کمک مستقیم ناهمتراز یک مأموریت تاکتیکی استاندارد است که در رزم ناهمتراز به یک گردان توپخانه واگذار میگردد. این گردان میتواند با دریافت این مأموریت، مأموریت پشتیبانی آتش از یک یگان پشتیبانی شونده درگیر را تا رده دسته توپخانه واگذار نماید. (14-6ز:1395،35)
و- نقاط قوت جنگ ناهمتراز: 1- واکنش سریع در برابر حملات دشمن (انعطافپذیری) 2- کمتر به عوامل پشتیبانی در مقایسه با جنگ کلاسیک توجه دارد 3- پراکنده عمل نمودن در تمام نقاط کشور 4- در صورت لو رفتن عملیات، خسارات و تلفات، نسبت به جنگ کلاسیک کمتر است
ز- برخی از نقاط ضعف جنگ ناهمتراز: 1- محدودیت جغرافیایی در عملیاتها 2- محدودیت در بهکارگیری نیروها و تجهیزات 3- ضعف مقاومت در برابر حملات سهمگین 4- ریسکپذیری جانبی برای نیروهای اجرایی (عبدالمجید حیدری و محمد تمنایی،55: ۱۳۸۲ )
ح- اصول کلی جنگ ناهمتراز: 1- اصل انعطافپذیری 2- اصل عمليات فرهنگی روانی 3- اصل جنگ اطلاعاتی 4- اصل غافلگیری و فریب 5- اصل وحدت فرماندهی و درک متقابل بین مسئولان و فرماندهان نظامی 6- اصل بسیج نیروها و منابع(عبدالمجید حیدری و محمد تمنایی،95: ۱۳۸۲ ) هوشمندی، غافلگیری، تکرارناپذیری، و تکیهبر تجهیزات بومی از اصول نبرد ناهمتراز به شمار میروند(طحانی:1390، 77).
ط- ویژگیهای جنگ ناهمتراز: 1- سیال سازی محیط امنیتی جدید و پرهیز از رهنامه پدافندی ایستا 2- خلق محیطهای عملیاتی جدید و پرهیز از تکرار تاکتیکها 3- خطرپذیری معقول و حسابشده د- نبردهای عمیق4- انجام عملیات غیرخطی(14-6ز:1395،40)

چارچوب نظری:
با اقتباس از پیشینه تحقیقات ذکرشده و ادبیات و مبانی نظری تحقیق با موضوع الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز، پرسشنامه اولیهای تنظیم گردید و با ارائه در میان نخبگان توپخانه و موشکی چهار بعد کلی به دست آمد، که عبارتاند از: ساختار سازمانی، هوشمند سازی، آموزش و اصلاح راهبرد و راهکنشها و تاکتیکها، که این امر منتج به شناسایی 10 مؤلفه شامل مأموریت، سازمان برای رزم، تجهیزات، خلاقیت و نوع آوری، چالاکی و تحرک، آموزش انفرادی و یگانی، سامانه هوشمند، معنویت، محیط، تهاجمی و تدافعی، جنگ اطلاعاتی و ویژگیهای جنگ ناهمتراز گردید و در انتها با بررسی ابعاد و مؤلفهها، 33 شاخصه کلی به دست آمد.
مدل مفهومی تحقیق:
از ابعاد اثرگذار در عملیات ناهمتراز که بهصورت مستقیم و غیرمستقیم تأثیر بر توپخانه دارند، نمودار شماره1 مدل مفهومی ذیل تهیه گردید. با نگرش به اطلاعات گردآوریشده در قالب مدارک، اسناد و مطالعه منابع و همچنین نظر خبرگی و ارائه پرسشنامه، مدل مفهومی «الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز»، در قالب 4 بعد به همراه10 مؤلفه و 33 شاخصه کلی، به شرح ذیل و برابر نمودار شماره1 ترسیمشده است.

3. یافتههای تحقيق و تجزیهوتحلیل آنها:
با توجه به مطالعات و ادبیات و مبانی نظری تحقیق، یافتهها بیانگر آن است که مؤلفههای احصا شده به همراه شاخصهای آن میتوانند بهعنوان یکی از شاخههای اصلی در حوزه طراحی الگوی عملیات در جنگ ناهمتراز برای سازمان نیروهای مسلح، بهویژه توپخانه در نظر گرفتهشده و بهعنوان چراغ راهنمایی جهت هدایت تواناییهای موردنیاز برای تقابل با دشمنی که دارای توان بالای فنآوری و تسلیحاتی میباشد، مورداستفاده قرار گیرد.(جدول4)
ب- تحلیل توصیفی تحقیق:
چارچوب مفهومی(نمودار1) بر اساس روابط بین مغیرها و پاسخ به سؤالهای فرعی و اصلی بر قابلیت سنجش استوار بوده که چارچوب نظری در این تحقیق برمبنای نظریههای موجود در حوزه جنگ ناهمتراز، بهدستآمده است. در ادامه بهمنظور تجزیهوتحلیل سؤالهای تحقیق و بر این اساس پرسشنامهی تنظیم شد که بین جامعه نمونه توزیع گردید. بر اساس طیف لیکرت پاسخ هر سؤال برمبنای گزینه خیلی زیاد نمره 5، زیاد نمره 4، متوسط نمره 3، کم نمره 2 و خیلی کم نمره 1 محاسبهشده است. حاصل پرسشنامه، تأیید4 بعد و10مؤلفه و تعداد33 شاخص از 41 عدد شاخص بود.(شاخصهای رد شده بهصورت قرمز درآمده است) که بر اساس آن فرضیه میزان اثرگذاری مأموریتهای ذاتی توپخانه ، بهرهگیری از سازمان گردانی و سازمان آتشباری ، میزان اثرگذاری ادوات و تسلیحات توپخانه سنگین و توپخانه کششی و همچنین میزان تأثیر محمول نمودن توپهای 122 و 130 و 155 م م بر روی خودرو توپکش کرایس در رزم ناهمتراز توسط جامعه آماری رد شد. تجزیهوتحلیل اطلاعات و دادههای حاصل از مطالعه منابع، با پیروی از سؤالات مربوطه به روش کیفی، توصیف و تحلیلشدهاند و اطلاعات حاصل از پرسشنامه پس از توصیف دادهها با استفاده از روش آمار استنباطی مورد تحلیل قرارگرفته است.در این تحقیق با توجه به اینکه متغیرها وابسته میباشند و یک جامعه با بیش از یک متغیر در اختیارداریم برای اینکه بتوانیم از ضریب همبستگی پیرسون استفاده کنیم، نیاز به بررسی میزان تأثیر شاخصها بر روی مؤلفهها بود، و باید هرکدام از مؤلفهها و شاخصهای آنها جداگانه با آزمون فریدمن موردبررسی قرار گیرند. بر این اساس در ابتدا معدلگیری شاخصهای اثرگذار در تشکیل مؤلفهها انجام شد.(جدول شماره3) لذا برای تعیین ضریب همبستگی از ستون جدید، مؤلفههایی که از روش SPSSبهدستآمده را جهت رتبهبندی متغیرهای وابسته که از آزمون فریدمن بهدستآمده، استفادهشده است.(چون ما یک جامعه با متغیرهای مختلف وجود داشته است) آزمونهای ناپارامتریک استفاده گردید. بررسی ضریب همبستگی پیرسون میان مؤلفههای اثرگذار با حجم جامعه آماری نمونه 40 نفر در رد یا قبول فرض 0H بهطوریکه اگر سطح معناداری کوچکتر یا مساوی با 0.05باشد فرض صفر رد و میان آنها همبستگی وجود دارد. و اگر سطح معناداری بزرگتر یا مساوی 0.05 باشد فرضیه صفر قبول و میان آنها همبستگی وجود ندارد. بهطوریکه سطح معناداری کوچکتر از 0.01 باشد با اطمینان0.99 و خطای 0.01و همچنین سطح معناداری کوچکتر از 0.05 باشد با اطمینان0.095 و خطای 0.05 محاسبه گردید.


. نتیجهگیری
4-1. جمعبندی:
برای اینکه روش و ابزار و منابع در راستای اهداف نظامی قرار دارد و گستره محیط مبتنی بر صحنه عملیات است و کلیه جهتگیریها را در این صحنه، رهبری و هدایت میکند، لذا جهت بهکارگیری یگانهای توپخانه در ميدان نبرد و گسترش آنها در جنگ ناهمتراز برمبنای مدل مفهومی ارائهشده از چارچوب نظری در این تحقیق و رتبهبندی آنها بر اساس نظر جامعه خبرگی میتوان گفت:
1- در راستای پاسخ به سؤال اصلی تحقیق، مبنی بر اینکه ابعاد الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز شامل چه مواردی است؟
مهمترین ابعاد اثرگذار در جنگ ناهمتراز بر اساس خبرگی و توزیع پرسشنامه به ترتیب عبارتاند از: هوشمندسازی، آموزش، تدوین و اصلاح راهبردها راهکنشها و تاکتیکها و درنهایت ساختار سازمانی میباشد.
2- در پاسخ به سؤال 1 فرعی تحقیق، مبنی بر اینکه مؤلفههای الگوی عملیات توپخانه در جنگ ناهمتراز شامل چه مواردی است؟
در پاسخ بایستی عنوان نمود که این مؤلفهها، نسبت به هرکدام از ابعاد عبارتاند از:
در بعد ساختار سازمانی(مأموریت- سازمان برای رزم)
در بعد هوشمند سازی(چالاکی و تحرک- خلاقیت و نوع آوری ،همراه با غافلگیری- تجهیزات)
در بعد آموزش(آموزش انفرادی و یگانی- نقش معنویت درنبرد ناهمتراز - سامانهی هوشمند)
در بعد تدوین و اصلاح راهبرد و راهکنشها و تاکتیکها(ویژگیهای جنگ ناهمتراز- محیط) در همین راستا مهمترین مؤلفهها بر اساس جدول شماره 8 بر اساس آزمون فریدمن به ترتیب عبارتاند از: مأموریت، تجهیزات در هوشمند سازی، خلاقیت و نوع آوری همراه با غافلگیری، چالاکی و تحرک، آموزش انفرادی و یگانی