شده تا حالا از خودت بپرسی: «چرا زندگی اینقدر سخت است؟ چرا هر چقدر تلاش میکنم، باز یک گرهیِ تازه در کارم میافتد؟»
گاهی فکر میکنیم رنج کشیدن، نشانهیِ شکست یا بدشانسی است. اما در حکمتِ اصیلِ ما، نگاه به رنج خیلی متفاوت است. انگار زندگی یک مدرسهیِ بزرگ است و سختیهایش، معلمهایِ ما.
چرا سختی؟ چرا رنج؟
در قرآنِ کریم آیهای هست که خیلیها با آن احساسِ نزدیکی میکنند: «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي كَبَدٍ». معنی اش این است که ما انسان را در سختی آفریدیم.
خیلی ساده بگویم؛ «کبد» یعنی سختیِ مداوم. این آیه نمیخواهد ما را ناامید کند؛ برعکس، دارد یک واقعیتِ بزرگ را میگوید: انسان مثلِ فولاد است. فولاد اگر در کوره نرود و حرارت نبیند، هیچوقت «شمشیر» نمیشود. رنجهایِ زندگی، همان کورهای هستند که قرار است «منِ» سادهیِ ما را به یک «انسانِ بزرگ» تبدیل کنند.
ما «جریان» هستیم، نه «سنگ»
فیلسوفِ بزرگِ ما، ملاصدرا، حرفِ زیبایی داشت. او میگفت انسان مثل یک «رودخانه» است. رودخانه هیچوقت در یک لحظه نمیماند؛ همیشه در حالِ حرکت و تغییر است. ما هم همینطوریم. قرار نیست همیشه همان آدمی باشیم که دیروز بودیم.
اینکه امروز نسبت به دیروز کمی صبورتر شدهای، کمی فهمیدهتر شدهای یا حتی کمی بیشتر درد کشیدهای، یعنی داری رشد میکنی. مولانا همیشه میگفت: «باید از خودت عبور کنی تا به خودِ اصلیات برسی.» او به ما یاد داد که زخمهایِ زندگی، همانجایی هستند که نورِ خدا از آن به جانِ ما میتابد.
دشمنِ اصلی چیست؟
عطارِ نیشابوری در داستانهایش میگوید برای رسیدن به آن حقیقتِ بزرگ، باید از هفت وادی گذشت. در این راه، خیلیها میترسند و برمیگردند.
شیطان یا همان صدایِ ناامیدیِ درونِ ما، با «زور» نمیجنگد؛ او با «ایستا کردنِ ما» میجنگد. او میخواهد ما را در گذشته زندانی کند. میخواهد بگوید: «تو همینی که هستی، هیچوقت بهتر نمیشوی.»
اما حقیقت این است: تو وقتی شکست میخوری که «متوقف» شوی. تا وقتی که در حالِ حرکت باشی، حتی اگر لنگلنگان راه بروی، تو برنده هستی.
وارثانِ زمین؛ کسانی که تسلیم نشدند
وارثانِ زمین، آدمهایِ بیدرد نیستند؛ آنها کسانیاند که رنج را «پله» کردند. آنها یاد گرفتهاند:
1. رنج، بخشی از مسیر است: مثلِ وزنه زدن در باشگاه که عضلات را قوی میکند، رنج هم روح را قوی میکند.
2. امروز، بهتر از دیروز: لازم نیست یکشبه قهرمان شوی. فقط کافی است امروز، یکقدم از «قامتِ دیروزِ خودت» بلندتر باشی.
3. تسلیم نشدن: رنج وقتی تمام میشود که تو از آن یاد گرفته باشی و عبور کرده باشی.
هر بار که بغض میکنی یا دردی در سینه داری، یادت باشد که تو در حالِ «ساختنِ خودت» هستی. تو در حالِ نوشتنِ نسخهیِ جدیدی از زندگیات هستی که دیروز وجود نداشت.
من برایِ خودم این شعار را انتخاب کردم، تو هم اگر خواستی همراه شو:
Purpose: To outgrow who I was yesterday.
(مقصود: پیشی گرفتن از کسی که دیروز بودم.)
این سفر، همان «خلیفهالله» بودن است. سفرِ ابدیِ انسان برایِ شدن. پس سرت را بالا بگیر، قامتِ دیروزت را پشت سر بگذار و با همین زخمهایِ رویِ تنت، به سمتِ فردا قدم بردار. تو وارثِ همین دنیایی هستی که در آن داری با تمامِ وجود «رشد» میکنی.