جاده خاکی نیم قد کوهستان و گرمای آفتاب نیمه سوزان آخرین روزهای شهریور، تویوتایی به اسم «دندهلامل» در راه است و مقصد روستایی است که پلکانی با خدا فاصله دارد.اسب خوش خرام ما با جولان های پی در پی در پیچ و خم های جاده و چاله چولههای مسیر دل و رودهای برای مرکب نشینانش باقی نمی گذارد. با این تکانهای زلزلهوارش مثل موج مکزیکی فوتبال اما باید دودستی آهن داغ باربند را چسپید و گردوخاک را تحمل کرد. بعد از ساعتها رقص گرک کردن ،مردی با دستمال خاک خورده و دماغ پوشیده و شلواری گرد گرفته از پشت ماشین پایین میپرد و بعد از نیم نگاهی به پس کوچههای گلی و دیوارهای سنگی زوار دررفتهی روستا، سراغ مدرسه را میگیرد. چند تا بچهی خاک خورده و ژولیده مو با نعرهی راننده فراخوانده میشوند و دوان دوان با ایجاد گرد وخاک در میدان تجمع مردم که خاک الک بیختهاش بر اثر عبور بیش از حد «دهوڵهت» و وجود قلوه سنگ های صاف و صیقل شده، پیش مدیر یا همان آموزگار میآیند که آقا اجازه بده ساکتان را بردارم. قبل از معلم با حرکت های گرگم بههوا و دست بدست کردن ساک و وسایل آقا معلم و نگاههای پس و پیش و لمحههای از سر شوق زودتر از معلم به در مدرسه میرسند. خنده برلب سر تا پای معلم را ورانداز میکنند. این آقا معلم ما هنوز دست خطش روی وایت برد دانشگاه خشک نشده آچار فرانسه میشود .
مدرسه در اثر رفت و آمد چهارپایان مردم روستا که راه صحرایشان از کنار مدرسه میگذرد گرد گرفته و رنگ رخسار خبر از ضمیر و لولههای زنگ زده و خراب شده. با صدای دلخراش یا همان «جیڕهی» درب های کلاس که سالها شاهد چکش کاری این تازه مدیرها بوده و شیشه های شکسته و چسپ خورده، کتاب های داستانی پارپوره ته سالن روبرو میشود. آقا معلم به دنبال آب میگردد واز پنجره سرکی میکشد تا دانش آموز آب بیاری را پیدا کند. به دنبال سماور برقی و پریز شکسته که با میخ های از دیوار کشیده شده و آویزان گشته میگردد تا نفسی تازه کند. مدرسه را ورانداز کند،جایی برای شب و تخم مرغی برای خوردن و آرامش برای درکردن جولانهای تویتا در مدرسهی پرت دور از روستا.
فردا مدرسهها باز میشود. سروکله ی بچه های نیم وجبی و دماغ مردهی آفتاب سوخته سکوت مدرسه را میشکنند.
این آقا معلم ما دو تا دانش آموز پنجم ابتدایی به نامهای بهلول و دهلول دارد. که برای آقا معلم نعمتی بزرگ و شاگردی ممتاز وهمه فن حریف مدرسه میشوند. آقا معلم مایه میزارد نمونه سوالات ورود به راهنمایی نمونه و کلاس اضافه کاری و نکته واز هر چی که دلت بخواد کم نمیگذارد. بعد از اتمام مدرسه تا آزمون ورودی نمونه فاصلهای هست که آقا معلم ما هم با سفارشهای لازم به والدین بچهها که لاله محمود و داده فاطمه نامی باشند، امان وصد امان بچهها را به چوپانی و کار سخت دهقانی نفرستید بعد از آزمون و تعطیلی مدرسه آقا معلم دست بردار نیست. دنبال جواب و خبر به والدین بچههاست که بگوید قبول شده اند. بعدا هم پزی بدهد که آهان دو تا دانش آموز داشتم هر دو نمونه قبول شدهاند. خلاصه این آقا معلم ما والدین دانش آموزانش میشود و پرونده در دست آنها را هم ثبت نام میکند.
دست آخر لاله محمود یا فاطمه خانم دربهدر به دنبال منزل کرایهی آقا معلم میگردند که با دبهی دوغ گلباغی و شبید ریختهی تازه «ژهنده» شده وپیالهای کره و سطلی ماست تازهی روستایشان از زحمات مدیرشان تشکر وافی و کافی به عمل آورند که «برا» دستش درد نکند.
بعد از چند ماهی از سال تحصیلی جدید آقا دهلول از نمونه دلزده وبه مدرسهی راهنمایی عادی روستای نزدیکشان بر میگردد. آموزگار ما هم دست بردار نیست و احوال شاگردان گل کاشتهاش را میپرسد ومی شنود که آقا بهلول بله وآهان! بیا تأسف بخور زخم زبان همکاران دیگر را تحمل کن که داری واسهی کی خودت رو میکشی. آره قدرت رو میدانند به همین خیال باش از اداره برات تشویقی میفرستند. آقا مدیر ما چیزی ندارد که بگوید، اما باز دنبال کار شاگردانش را از دبیران راهنمایی و سر زدن به راهنمایی نمونه دورادور باز زیر نظر دارد. امید دارد که در این منطقهی محروم ای شاید یکیشان دکتور مکتوری بشود. سالها هر از چند گاهی خبری میشنود که هنوز شاگردانش زرنگ هستند کمی به خود میبالد که نخیر هنوز کارم داره جواب میدهد. میشنود که شاگردانش وارد دبیرستان شدهاند، خوشحالی دو چندان و یکی از شاگردانش که حالا گوشی هم خریده به دنبال شمارهی آقا معلمش کاک مودیر میگردد تا که زنگی بزند واحوالی بپرسد و مسیجی تقدیم کند.
روزی آقا معلم ما به کتابخانه ی عمومی میرود و دهلول را میبیند دارد واسهی کنکور آماده میشود و کتاب چپانده شده در جیبش را بیرون میآورد و با آقا معلمش روبوسی میکند و احوالی و مروری از خاطرات.
نصیحت های آقا معلم که خوب درست را بخوان و بعدا هم با شوخی دستی به موهای روغن ریخته و سبیل تراشیده و نگاهی به شلوار لیی رنگ رفتهی شاگرد قدیمی کلاس پنجمش میاندازد و دل میبازد که به! شاگرد ما چه دکوپزی بههم زده که اونسرش پیدا نیست.
بعد از چندی دوباره آقا معلم ما به همان روستا برمی گردد. در جلو حوض آبادی میان پیرمردهای سرودست شسته از دنیا بهلول خان را نبین که چکار کرده. با یکی دو تا واحد پیش دانشگاهی مونده درس را ول کرده و دور آبادی پرسه میزند و بحث از رفتن به تهران عزیز و گوش سپردن به افتخارات هم سن و سال های خودش که از دنیای کارگری ساختمان وشهرداری ومیدان ترهبار میگویند که برای او هم کاری دست و پا کنند و از طرفی شاگرد درس خوانش در نمونه با رتبهی چند رقمی به دنبال تعین واحد در دانشگاه پیام نور میگردد که علوم اجتماعی بخواند. آقا مدیر در کلاس درس به شاگردان جدید کلاس پنجمش دوباره سوالات نمونه را میدهد اما یکی از شاگردان آقا اجازه..
[1]ـ تقدیم به روح نستوه و خستگی ناپذیر عرصه عشق معلمی، بهمن گلالی پور. (دل نوشته سال 1388)