
پاتوفیزیولوژی ریستریکشن: چرک فوقالعاده ویسکوز، غنی از سلولهای التهابی متراکم (نوتروفیلهای دژنره)، پروتئینهای درشتمولکول و باکتریها که حرکت براونی مولکولهای آب خارج سلولی را به شدت مهار میکند.
یافتههای کلیدی در MRI:
دیواره: نازک، یکنواخت و صاف (Smooth)، معمولاً در سمت رو به بطن نازکتر است (به علت کاهش خونرسانی وریدهای مدولاری عمقی، مستعد rupture به داخل بطن).
سکانس T2/SWI: حضور یک ریم مشخص هیپواینتنس (Dual-rim sign) ناشی از رادیکالهای آزاد پارامغناطیس تولید شده توسط ماکروفاژها یا پروداکتهای خونریزی خفیف.
ادما: ادم وازوژنیک وسیع خارج از تناسب با ضخامت دیواره.
پاتوفیزیولوژی ریستریکشن: ممکن است کل مرکز یا فیلدهای خاصی از آن دچار ریستریکشن شوند. در آبسههای قارچی (مثل Aspergillus یا Cryptococcus) دیواره یا پیشآمدگیهای داخل ضایعه (Intracavitary projections) اغلب ریستریکشن شدید دارند.
نشانههای افتراقی: حضور ضایعات اقماری، کمبود نسبی ادم نسبت به حجم ضایعه، و پترنهای کلسیناسیون یا سیگنال T2 خیلی تاریک در مرکز به دلیل نکروز کازئوس فاقد آب (در توبرکولوما).
اگر کیست اپیدرموئید دچار سوپرانفکشن باکتریال یا رپچر شیمیایی شود، علاوه بر ریستریکشن تیپیکال خود در DWI، ریم انهانسمنت التهابی پیرامونی پیدا میکند.
ضایعاتی که مرکز آنها نکروز مایع رقیق (فاقد ریستریکشن مرکزی یا دارای تسهیل انتشار - Facilitated diffusion) است، اما دیوارهی ضخیم و هیپرسلولار آنها ریستریکشن نشان میدهد:
پاتوفیزیولوژی ریستریکشن: مرکز ضایعه نکروز بافتنی مایعشده (Liquefactive necrosis) است و ریستریکشن نشان نمیدهد (ADC بالا و DWI تاریک)، اما ریم تومورال بسیار هایپرسلولار با نسبت هسته به سیتوپلاسم بالا است، در نتیجه دیواره دچار ریستریکشن میشود.
یافتههای کلیدی:
دیواره ضخیم، نامنظم و ندولار (Nodular/Irregular).
MR Spectroscopy: افزایش بارز نسبت Choline/NAA و Choline/Creatine حتی فراتر از لبهی انهانسمنت در داخل ادم وازوژنیک (Non-enhancing tumor infiltration).
پرفیوژن (DSC-PWI): افزایش چشمگیر rCBV در دیواره ضایعه.
به ویژه در مواردی مثل کارسینومای سلول سنگفرشی (SCC)، ملانوما، آدنوکارسینوم ریه و پستان.
ریستریکشن در حاشیه ندولار تومور دیده میشود.
افتراق از GBM: نسبت Cho/NAA در ناحیه ادم اطراف تومور معمولاً نرمال باقی میماند (ادم صرفاً وازوژنیک است و نفوذ تومورال ندارد)؛ همچنین rCBV خارج از ریم انهانسمنت پایین است.
نکته پاتولوژیک مهم: گاهی موکوس غلیظ در متاستازهای موسینوس میتواند باعث ریستریکشن کاذب در مرکز شود.
در فاز تحت حاد (معمولاً روزهای ۷ تا ۱۴)، نئووواسکولاریزاسیون و اختلال سد خونی-مغزی منجر به پترن Gyriform یا Ring-like enhancement میشود.
ریستریکشن در کورتکس یا لبهی ایسکمیک همچنان میتواند در روزهای نخست سابآکوت مثبت بماند و سپس به تدریج به سمت Pseudonormalization برود.
کلید افتراق: انطباق ضایعه بر قلمرو عروقی مشخص (Vascular territory) و درگیری همزمان کورتکس و سابکورتکس.
پترن انهانسمنت: رینگ ناقص یا نعلاسبی (Open-ring sign / Horseshoe sign)؛ سمتی از رینگ باز است که رو به کورتکس یا عمق ماده سفید قرار دارد.
الگوی ریستریکشن: لبهی پیشرونده و فعال دمیلیناسیون (Active demyelinating leading edge) در DWI هایپر و در ADC هیپو میشود.
اثر تودهای (Mass effect) و ادم اطراف نسبت به سایز بزرگ ضایعه به طور چشمگیری کمتر از تومورهای بدخیم است.
پروداکتهای متهموگلوبین و ماکروفاژهای حاوی هموسیدرین در دیواره کپسول میتوانند ریم انهانسمنت و در سکانسهای مختلف افت سیگنال نشان دهند. در فاز سلولار کپسول ممکن است ریستریکشن دیوارهای خفیف دیده شود، گرچه T1-high داخلی بدون کنتراست تشخیصی است.