ویرگول
ورودثبت نام
هادی زرقانی
هادی زرقانیفعال حوزه ی ساختمان مدیر عامل شرکت جهاد آرمان سازندگی مدرس دانشگاه نویسنده
هادی زرقانی
هادی زرقانی
خواندن ۱ دقیقه·۱ سال پیش

حجم دستورالعمل‌های اجرایی مهندسی ارزش ساختمان در کشور

به قلم:مهندس هادی زرقانی مدیر عامل گروه ساختمانی زرقانی

چکیده

مهندسی ارزش به‌عنوان ابزاری علمی برای بهینه‌سازی هزینه‌ها و ارتقای کیفیت در پروژه‌های ساختمانی، در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های عمرانی کشور یافته است. سازمان‌های بزرگی همچون وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان نظام مهندسی ساختمان و همچنین قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء و گروه مپنا به‌عنوان نهادهای سیاست‌گذار و مجری، اقدام به تدوین دستورالعمل‌ها، آیین‌نامه‌ها و الزامات اجرایی در این حوزه کرده‌اند. این مقاله به بررسی حجم و محتوای دستورالعمل‌های اجرایی منتشرشده در ایران می‌پردازد و جایگاه آن‌ها را در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی تحلیل می‌کند.

مقدمه

با توجه به افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز، محدودیت منابع مالی و ضرورت پایداری اقتصادی پروژه‌های ملی و دولتی، استفاده از مهندسی ارزش در کشور اجتناب‌ناپذیر شده است. از اوایل دهه ۱۳۸۰، نخستین دستورالعمل‌های مرتبط با مهندسی ارزش توسط سازمان برنامه و بودجه کشور تدوین شد و به‌تدریج در پروژه‌های زیرساختی و ساختمانی الزام‌آور گردید. در حال حاضر، حجم قابل توجهی از مستندات اجرایی در اختیار مدیران پروژه و مهندسان مشاور قرار دارد که اجرای آن‌ها مستقیماً بر کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری اثرگذار است.

بدنه اصلی

۱. حجم دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌ها در کشور

  • تاکنون بیش از ۵۰ دستورالعمل اجرایی و راهنما توسط سازمان‌های مختلف در حوزه مهندسی ارزش منتشر شده است.

  • وزارت راه و شهرسازی در پروژه‌های عمرانی ملی، دستورالعمل مهندسی ارزش را به‌صورت پیوست فنی اجباری کرده است.

  • سازمان برنامه و بودجه الزامات مهندسی ارزش را در اسناد مناقصه و قراردادهای دولتی لحاظ نموده است.

  • سازمان نظام مهندسی ساختمان نیز در قالب بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌های کنترل کیفیت ساخت، اجرای برخی روش‌های مهندسی ارزش را الزامی کرده است.

۲. تأثیر دستورالعمل‌ها در پروژه‌های ساختمانی

  • در پروژه‌های ملی مانند ساخت فرودگاه امام خمینی (ره)، بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت و پروژه‌های نفتی شرکت ملی نفت ایران، اجرای این دستورالعمل‌ها منجر به کاهش هزینه تا ۲۰٪ و صرفه‌جویی قابل توجه در زمان‌بندی شده است.

  • پروژه‌های اجرا شده توسط قرارگاه خاتم و گروه مپنا نیز نشان داده که وجود دستورالعمل‌های مدون مهندسی ارزش، نقش مستقیمی در کاهش دوباره‌کاری‌ها و افزایش ایمنی دارد.

۳. چالش‌ها و نیاز به به‌روزرسانی

  • برخی از دستورالعمل‌ها هنوز به‌روز نشده و با استانداردهای جهانی مانند SAVE International یا Value for Money (VfM) همخوانی کامل ندارند.

  • پراکندگی میان سازمان‌های متولی (وزارت راه، سازمان نظام مهندسی، بنیاد مسکن و غیره) باعث تداخل و چندگانگی در اجرا شده است.

  • کمبود آموزش‌های تخصصی در میان مجریان و پیمانکاران سبب شده اجرای برخی بخش‌ها تنها در حد تئوری باقی بماند.

۴. مقایسه با کشورهای پیشرو

در کشورهایی مانند آمریکا و ژاپن، حجم دستورالعمل‌های اجرایی مهندسی ارزش بسیار کمتر اما کارآمدتر است. آن‌ها بیشتر بر روی کارگاه‌های تخصصی و آموزش نیروی انسانی متمرکز شده‌اند، در حالی که در ایران تمرکز بیش‌تر بر تدوین اسناد و کمتر بر اجرا است.

نتیجه‌گیری

بررسی حجم دستورالعمل‌های اجرایی در ایران نشان می‌دهد که کشور از نظر تدوین و تولید اسناد عملکرد مناسبی داشته است، اما فاصله جدی میان وجود دستورالعمل‌ها و اجرای مؤثر آن‌ها در پروژه‌های ساختمانی وجود دارد. آینده مهندسی ارزش در ایران وابسته به یکپارچه‌سازی این دستورالعمل‌ها، به‌روزرسانی مطابق با استانداردهای جهانی و ارتقای سطح آموزش نیروی انسانی است.

منابع (APA)

  • سازمان برنامه و بودجه کشور. (۱۳۹۸). دستورالعمل جامع مهندسی ارزش در پروژه‌های عمرانی. تهران: معاونت فنی.

  • وزارت راه و شهرسازی. (۱۴۰۰). راهنمای اجرایی مهندسی ارزش در پروژه‌های ساختمانی. تهران: دفتر امور فنی و طراحی ساختمان.

  • سازمان نظام مهندسی ساختمان. (۱۴۰۱). آیین‌نامه کنترل کیفیت ساخت و الزامات مهندسی ارزش. تهران.

  • SAVE International. (2021). Value Methodology Standard. Washington, D.C.

  • Kelly, J., Male, S., & Graham, D. (2015). Value Management of Construction Projects. Routledge

۳
۰
هادی زرقانی
هادی زرقانی
فعال حوزه ی ساختمان مدیر عامل شرکت جهاد آرمان سازندگی مدرس دانشگاه نویسنده
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید