( مستانه )
صبح هنوز چشم نگشوده بودم. خواب، سنگینیاش را بر پلکهایم انداخته بود و میلی به برخاستن نداشتم. با خود گفتم: اگر دیر کنم، صف نانوایی طولانی میشود؛ نانواییهای صبحگاهی همیشه پرهیاهوست. اینجا مردم دوست دارند روزشان را با بوی سنگک داغ آغاز کنند.
با رخوت از جا بلند شدم و نیمساعت بعد، مرتب و آماده به نانوایی رسیدم. شاطر نگاهی کوتاه به من انداخت، لبخندی زد و سلام کرد. برایم عجیب بود؛ آن سالها جواب سلامم را هم به زحمت میداد. این بار اما لبخندش را به فال نیک گرفتم.
هنوز دو سه نفر نرفته بودند که نانشان را بگیرند، او دو سنگک خاشخاشی روی دستم گذاشت و گفت:
ـ بفرما، این هم نانهای شما.
متعجب ماندم. نمی دانم چرا، اما بدون خواست قبلی گفتم: چهار نان میخواستم.
او بیدرنگ دو نان دیگر رویشان گذاشت و آرام، مثل کسی که با خودش حرف بزند، گفت:
ـ لابد امروز مهمان دارد؛ همیشه یکی میگرفت.
نمیدانم چه بود، اما حس کردم چیزی در این دنیا تغییر کرده است؛ شاید زمان. سری تکان دادم و از نانوایی بیرون آمدم.
از سر کوچه، کسی پدیدار شد. چشمهایم را ریز کردم تا بهتر ببینم. چند قدم نزدیکتر شد و ناگهان قلبم لرزید: مستانه بود. همانجا خشکم زد؛ انگار زمان ایستاده باشد. زیباییاش از نوجوانی هم فراتر رفته بود؛ آشناتر و درخشانتر.
تازه که برگشته بودم، سراغ او را از هر کسی گرفته بودم، تا روزی که دوستی گفت: شنیدهام همین حوالی زندگی میکند، کنار برادرزاده ها و خواهرزادههایش. پرسیدم: ازدواج کرده؟ خندید و گفت: نه، او هم مثل تو مجرد مانده… شاید هم هنوز در انتظار توست!
یاد روزهایی افتادم که دیوار خانههایمان به هم تکیه داشت آخر ما همسایه ی دیوار بدیوار بودیم. نمیدانم کدام ویژگیاش مرا اسیر کرد: لبخند شیرینش، خال کنار چانه اش، رنگ چشمها یا قامت دلانگیزش؟ هرچه بود، از همان نخستین نگاه دلم را ربود.
صبحها به بهانهای پشت در خانهشان میایستادم تا او را ببینم. هر کاری میخواست برایش انجام میدادم. با بچههای کوچه بازی میکردیم، یا تنها در حیاط مینشستیم و از فرداهای دور سخن میگفتیم.
سالهای کودکی و نوجوانی گذشت. بزرگ شدیم. دیگر نه آن بازیهای کودکانه معنا داشت و نه آن خندههای بیپایان، اما دلمان هنوز همان بود. تنها بهانهها تغییر کرده بود؛ پرسشی درسی، یا رمانی که باید قرض گرفته میشد. همه میدانستند میان ما مهر چون نهالی تازه جوانه زده است، حتی خانوادهها.
تا روزی که تقدیر مرا به دانشگاه پایتخت کشاند. مستانه دلنگران بود؛ نگرانی در چشمهایش موج میزد. به او گفتم: تابستان که بازگشتم، حرفی مهم با تو دارم. لبخند زد و پرسید: نمیشود همین حالا بگویی؟ دلم می خواست که بگویم، اما زبانم یاری نمی کرد. تنها گفتم: نه، تابستان… تا آن موقع میتوانی منتظرم بمانی؟
آرام گفت: منتظرت میمانم، حتی اگر سالها طول بکشد.
و حالا، پس از سالها، دوباره پیش رویم ایستاده بود. موهایش را بافته و بر روی سر جمع کرده بود، روسری نازکی بر سر داشت، چون پرده ی نازکی از خیال، و چشمهایش با همان شرم و درخشش نوجوانی ؛ چشمهایی که قلبم را میلرزاند.
پیش از من سلام کرد. خدا میداند صدایش چه آهنگی داشت؛ همچون نغمهای آسمانی که در جان میپیچد. لحظهای لرزید، انگار میخواست بیفتد. پرسیدم: چی شد؟
گفت: چیزی نیست، هیجانزده شدم.
خندیدم: لابد از دیدن من؟
آرام گفت: خودت که میدانی پس من چه بگویم.
نانها را نشان دادم و گفتم: اینها برای شریک شدن با توست.
لبخندی زد و گفت: مثل همان روز که گفتی تابستان میآیی و حرف مهمی با من داری. حالا هم، هرچند میدانم راست نمیگویی، دوست دارم از زبان تو بشنوم؛ حتی اگر دروغ باشد.
به او گفتم: این دو سنگک را، همچون عهدی دوباره، همراه قلبم بپذیر فردا بعدازظهر می خواهم بیآیم؛ اگر هنوز دوست داشته باشی، حرفی را که آن روز نتوانستم بگویم، فردا خواهم گفت. آمادهای؟
گفت: با همان شوق روز نخست دیدار… اما چرا فردا؟ همین حالا بگو!
خندیدم: نه، اینجا درست نیست. ما که این همه منتظر بودیم، یک روز دیگر هم اضافه.
آهسته گفت: من همیشه منتظر بودهام.
آن روز و فردایش را با شور و شوقی وصفناشدنی گذراندم. عصر روز قرار، بهترین لباسم را پوشیدم؛ همان کت و شلوار سورمهای که دوست داشت. کلاهم را برداشتم، عطری زدم که او میپسندید، و ساعتی تمام در آینه ایستادم تا مطمئن شوم هیچ چیز کم نیست.
اما نزدیک خانهشان که رسیدم، شلوغی عجیبی دیدم. دلم لرزید: نکند خواستگار آمده باشد؟ نزدیکتر که رفتم، صدای همهمه بلندتر شد. تا دم در رسیدم… و دیدم عکس مستانه است؛ در قابی بزرگ، با نواری سیاه بر گرداگردش.
همان گیسوان بافته، همان چشمهای شیدا، همان روسری نازک خیالی… تنها با تفاوتی حدود پنجاه سال دورتر از آن روزها.
دیگر هیچ نفهمیدم. وقتی چشم گشودم، در بیمارستان بودم. چند نفر بالای سرم ایستاده بودند. دکتری گفت: پدرجان، دیگر جوان نیستی. باید مراقب باشی. بیرون که میروی، عصایت را ببر، عینکت را هم فراموش نکن. و رفت.
شعری از رهی معیری در خاطرم زنده شد:
طی نگشته روزگار کودکی، پیری رسید؛
از کتاب عمر ما، فصل شباب افتاده است.
از فردای آن روز، هر صبح دم نانوایی میایستم؛ به نشانه همان دیدار، چهار نان سنگک میخرم، چشم میدوزم به سر کوچهای که او را دیده بودم و در دل زمزمه میکنم:
چرا پنجاه سال پیش، همان روز، راز دلم را به مستانه نگفتم؟
و نانی در دست میفشارم… در انتظار نگاهی که دیگر بازنمیگردد. پیرتر می شوم.