(ساکنان صفحهی آبی)
نگاهی به انسان امروز که در نور سرد تلفنها، از خود تهی میشود
حادثهای کوچک، اما نشانهای بزرگ
برای خرید چند قلم از مایحتاج روزانه، آرام در خیابان قدم میزدم. هوا روشن بود و بوی سبزی تازه از بازار ترهبار میآمد. در فکر خودم بودم که ناگهان صدای ترمزی تیز، رشتهی پیوستگی خیابان را برید.
پسر جوانی، رنگپریده و هراسان، از برابر خودرویی که ناگهانی ایستاده بود، به کناری پرید. راننده، خشمگین، سر از پنجره بیرون آورد و فریاد زد. جوان، هنوز در شوک، زبان به پاسخ گشود. چند رهگذر میانشان را گرفتند و ماجرا به خیر گذشت.
در نگاه نخست، حادثهای پیشپاافتاده بود، اما هرچه بیشتر میاندیشیدم، معنایی عمیقتر در آن میدیدم. چیزی درونم لرزید: علت حادثه.
هر دو، راننده و عابر، غرق در صفحهی تلفن همراه خود بودند؛ نوری که از درون میسوزاند.
ایستادم و اطرافم را نگاه کردم. از هر ده نفر، دستکم هشت نفر چشمانشان به نوری دوخته بود که از مستطیلی کوچک برمیتابید. رانندهها، فروشندگان، عابران، حتی دکهداران — همه، بیآنکه خود بدانند، در پرتو همان نور زندگی میکردند.
چشمانشان چون ماهیانی اسیر در آکواریومی از نور، بیقرار در سطح میچرخید.
در خانهها و مهمانیها هم وضع بهتر نیست. گفتوگوها اگر باشد، دربارهی همان جهان مجازی است، نه زندگی واقعی.
فرقی نمیکند چه کسی باشی: پزشک، کارگر، دانشجو یا مغازهدار؛ این نورِ بیروح، همه را به تسخیر خود درآورده است.
از کوچهای گذشتم که به خیابان اصلی میرسید. دو جوان روی پلهای نشسته بودند. گاهی چند جمله با هم حرف میزدند و دوباره به گوشیهایشان بازمیگشتند. حقیقت، دیگر در نگاه انسان نبود؛ در نوری سرد و بیجان پنهان شده بود.
ناگهان یاد فیلمی سیاهوسفید افتادم — تسخیرشدگان — که سالها پیش دیده بودم.
در آن فیلم، سفینهای از سیارهای ناشناخته به زمین میآمد و با نوری مرموز، مردم را به فرمان خود درمیآورد. هر که به آن نور نگاه میکرد، ارادهاش را از دست میداد و به آدمکی مطیع بدل میشد.
اکنون همان نور را میبینم — نه از سفینهای بیگانه، بلکه از صفحات درخشان تلفنها. نوری که رفتار، احساس و حتی هویت انسان را بازسازی میکند. ما، بیآنکه بدانیم، تسخیر شدهایم.
با خود میاندیشم: وقتی نور خاموش شود...
اگر روزی این سیستم جهانی از کار بیفتد، چه بر سر ما خواهد آمد؟
مردمانی که اندیشیدن را به دستگاهها سپردهاند و سکوت را فراموش کردهاند، آیا هنوز خواهند توانست با یکدیگر سخن بگویند؟
آیا عشق، در غیاب این نور، هنوز ممکن خواهد بود؟
شاید آن روز، تازه بفهمیم چگونه روح خود را، به بهایی ناچیز، در برابر نوری فروختهایم که از جنس واقعیت نیست.
شاید آن روز، وقتی هیچ نوری برای نگریستن نداریم، تازه یاد بگیریم دوباره به آسمان آبی، به جنگلها، یا به دریای خروشان و موجآلود نظر بیندازیم —
به شرط آنکه دیر نشده باشد.