همانطور که جریان زندگی بشر در ابعاد فناوری، هنری، علمی و اجتماعی دچار تغییر و تحول شده است فرآیندها و مدلها و روشهای مربوط به ساخت هویت برند و مدیریت فروش بر اساس سبک زندگی و رفتارهای مردم دچار تغییر شدهاند.
پیشتر در کتابهای اساتید فروش میخواندیم که فروشنده خوب کسی است که بتواند یخچال را هم به اسکیمو بفروشد و خوب طبیعتاً در این رویکرد به نیاز و حس و آینده ارتباط با مشتری کمترین میزان توجه بود و هدف جریان فروش صرفاً متمرکز بر سازمان و سودآوری بود. بنابر این مثال قدیمی فروشنده موفق کسی است که بتواند به اسکیموها هم یخچال بفروشد و با توجه به شرایط و اقتضائات امروز این مثال و رویکرد از اساس غلط است چراکه ضرورتی ندارد چیزی را به کسی بفروشیم که به آن نیازی ندارد. هرچند ممکن است این فروش یکبار انجام شود اما قطعاً به فروش سالم و مکرر و موثر و وفادارانه نمیانجامد.
اما بهمرور این مفهوم جای خود را به مفاهیم جدیدی مانند "فروش پایان کار نیست آغاز یک تعهد است" داد تا رویکرد کمی منعطفتر شود و از نگاه صرف به منافع سازمان بهسوی مشتری گردش کند.
اما درواقع فروش واقعی در دنیای امروز، بر مبنای دو اصل شکل میگیرد؛ فروش بر مبنای شناسایی نیاز و فروش بر مبنای ایجاد نیاز.
که اولی شیوه ساده و سریع و معمولی فروش است و دومی شیوهای پیچیده، نیازمند به زمان و داشتن برنامه راهبردی است.
رسیدن به نقطه و جایگاهی که فروش را بر مبنای ایجاد نیاز به حرکت وادارد وضعیت بسیار مطلوب و پیشرفتهای درفروش است که بهصورت نمادین در فیلم گرگ والاستریت و بر اساس بیان جردن بلفورت تبیین میشود. ازنظر او فروش یعنی شناسایی؛ برآورد و ایجاد نیاز که همه این روایت و سبک فروش به صورتی زیبا و کاربردی دریکی از سکانسهای فیلم به زیبایی نمایش دادهشده است.
دریکی از سکانسهای فیلم، جردن بلفورت در سمیناری که همگی حضار آن از مدیران طراز اول فروش هستند، خودکاری از جیب درمیآورد و مدعیان حرفه فروش را به چالش میکشد. او از آنها میخواهد خودکار مذکور را به او بفروشند.
چالشی که حرفهایها را از معمولیها مجزا میکند. جالب آنکه این تکنیک امروزه توسط بسیاری از سازمانها و مؤسسات ارزیابی منابع انسانی و جذب نیروهای فروش جهت استخدام کارکنان فروش استفاده میشود.
به هر ترتیب جردن خودکار را به یک نفر میدهد و شخص مقابل شروع میکند به تعریف از آن. چه خودکار جذاب و جالبی و …” جردن میگوید: قانع نشدم و خودکار را میگیرد و به نفر بعدی میدهد. نفر بعدی هم به توصیف خودکار و تعریف و تمجید از ویژگیهای آن میپردازد. جردن خودکار را از او هم میگیرد و به نفر بعدی میدهد و باز او نیز نمیتواند جردن را قانع کند. این در حالی است که در ابتدای فیلم جردن از دوست مواد فروشش میخواهد که خودکار را به او بفروشد. دوستش از او شمارهاش را میخواهد و جردن میگوید خودکار ندارم. دوستش میگوید: بفرمائید خودکار. هیچکسی آن چیزی را که شما میفروشید، نمیخرد، افراد آن چیزی را میخرند که برای آنها ارزش دارد.
بلفورت برای حضار توضیح میدهد که اگر میخواهند چیزی را بفروشند باید از مشتری پرسوجو کنند. سؤالاتی مثلاینکه از کی دنبال فلان کالا یا محصول بوده و یا در اختیار داشتن این محصول (در این مثال خودکار) چه چیزی را عاید دارنده آن میکند و مفهوم آن چیست. اگر فروشنده بجای تعریف و تمجید از ویژگیهای محصول به طرح سؤالات درست در جهت نیازسنجی و کشف نیاز مشتری بپردازد میتواند به نتیجه مطلوب نیز امیدوار باشد.
فرصتهای بیپایان فروش با پرسیدن سؤالات درست حاصل میشوند؛ بنابراین در جلسات فروش، سعی کنید هم سؤالات کاری و هم سؤالات شخصی مرتبط مطرح کنید. بهطور مثال از آنها در مورد اهداف و انتظاراتشان، هم از بعد شخصی و هم از بعد کاری سؤال کنید. وقتی به علایق دیگران علاقه نشان میدهید و سعی میکنید روابط شخصی درستی با آنها برقرار کنید، آنها نیز مقابلهبهمثل کرده و تلاش میکنند شما و کارتان را بهتر بشناسند؛ و این یعنی گامی بهسوی فروش سالم و موثر.
این مثال ساده بهویژه درزمینهٔ فروش خدمات جلوه گری پررنگتری دارد و سازمانهایی مانند بانکها برای فروش با چالشهای بسیاری مواجه هستند امروزه سامانههای هوش تجاری بخشی از این مشکل را حل کردهاند و کارشناسان فروش با استفاده از بانکهای اطلاعاتی میتوانند تحلیل و شناخت نسبی در مورد مشتری پیدا کنند اما باید قبول کرد که فروش درنهایت حاصل شکلگیری یک رابطه دوطرفه انسانی بر مبنای نیاز و اعتماد است و لازم است که فروشندگان به تخصص و توانمندی لازم برای شناخت نیاز مشتری و یا حتی ایجاد نیاز در او مسلح و مسلط باشند.
یعنی شناخت فروشنده از مشتری باید تا حدی باشد که بر اساس کاراکتر و شخصیت و سطح درآمدی و دیگر شاخصها بتواند بر اساس سبد محصولات خود در مشتری نسبت به محصولات خود نیاز جدید ایجاد کند و فروش خود را بهصورت عادلانه بالا ببرد و منافع بیشتری نیز از محصولات خود به مشتری برساند.
ازاینرو لازم است تا عاملان فروش بهجای تلاش برای فروش همهچیز به همهکس، ضمن تقویت توان علمی و تکنیکی خود درفروش، زمینهسازی لازم را برای شناخت بیشتر از مشتریان فراهم آورند تا فروش را بر مبنای شناخت نیاز و ایجاد نیاز انجام دهند.