حالا که مدت زیادی از پایان سریال گذشته است، بنظرم بد نیست نگاهی کنیم به پایانبندی فصل اول، یکی از درخشانترین و تکاندهندهترین لحظات تاریخ تلویزیون.
⚠️ این متن، فصل اول سریال اسکویید گیم را بطور کامل اسپویل میکند! ⚠️

شب سرد و برفی است. گیهون، برنده بازی، پس از پشت سر گذاشتن تمام مراحل مرگبار و دستیابی به میلیاردها وون، بالاخره برای روبهرو شدن با حقیقت به دیدار خالق بازی میرود. اما با چه کسی مواجه میشود؟ ایلنام، پیرمردی که گیهون اولین گناه خود در بازی را در حق او مرتکب شده. سنگینی ظاهری توییست(پیرمرد که فرتوتی که کنترل ادرار خودش را هم نداشته، در واقعیت آفریننده و کنترلکننده کل بازی بوده است) به کنار، وزن روحی این افشاگری برای گیهون خیلی زیاد است. او میفهمد که حتی عذاب وجدانش، اشکهایش و حس فداکاری که تجربه کرده هم از پیش طراحی شده و در خدمت سرگرمی بیشتر طبقه ناظر به بازی بودهاند. اما چیزی که سکانس را خاص میکند چند لحظه بعد تر از راه میرسد.
ایلنام به گدایی در کف خیابان اشاره میکند که از سرما در بستر مرگ افتاده. جدا از اینکه کارگردان به زیبایی این گذاره که "مرگ تنها جنبه مطلق بین طبقات اجتماعی هست"(سنایی میگوید: گر چه در خانه زر و مال بسیست/با تو روز اجل، آن هیچ کسیست) را هم حتی به چالش میکشد(ایلنام و مرد گدا هر دو در حال مرگند اما این کجا و آن کجا!) بلکه به شکل بینظیری نشان میدهد که وجدان بیدار گیهون و پولهایی که از بازی مرکب برده هم نمیتوانند مرد گدا را کف خیابان نجات دهند. گیهون در طبقات بالای برج(بخوانید جامعه) قرار گرفته و مرد گدا در پایینترین. فرصتی برای نجات نیست. پس گیهون قاطی آخرین بازی پیرمرد میشود. شرط سر اینکه تا پیش از نیمهشب کسی به نجات گدا میآید یا نه؟ با اینکه گیهون صراحتا با آن پولدارها—ی خوک صفتی که برای دیدن جنگیدنِ تا آخرین قطره خون خودش و همراهانش به جزیره آمده بودند—فرق دارد اما برای لحظاتی در مقام آنها قرار میگیرد: نظارهگر صرف.

در حالی که بسیاری اسکویید گیم را نقدی صریح بر نظام سرمایهداری میدانند—که بیتردید هست—اما فراتر از آن، این سریال مستقیماً ذات انسانی و ساختارهای اجتماعی را نشانه میگیرد. از همان قسمت اول، جایی که گیهون با ظاهری دربوداغان از دست طلبکاران فرار میکند و جمعیت بیتفاوت شهر مدرن سئول بیاعتنا از کنار او عبور میکنند، تا سکانس آخر که تمام امیدش به رهگذریست که شاید از کنار مرد گدا بی تفاوت عبور نکند، پیام مشترک یکیست: جامعه دچار بیحسی و انفعال شده، نه فقط به دلیلِ دم دستیِ نظام سرمایهداری، بلکه بهسبب فساد در بنیانهای انسانیاش. تمام آمال و آرزوهای گیهون در این لحظه این است که یک نفر بلاخره به این چرخه بی توجهی پایان دهد.
کارگردان نشان میدهد که آنچه سیستمهای اقتصادی را به سقوط میکشاند، صرفاً نوع آنها نیست، بلکه انسانهاییاند که با طمع، خشونت و بیاعتنایی، آنها را به فساد میکشانند. فرقی نمیکند که نظام حاکم سرمایهداری باشد، کمونیسم یا هر ساختار دیگر؛ سقوط، زمانی آغاز میشود که ما از یکدیگر غافل شویم.
اما تا اینجا گوانک هیونگ دونگ(کارگردان و خالق سریال) همان مضامینی را بیان کرده که بارها در آثار اجتماعی دیگر و بالاخص در شش قسمت نخست سریال شنیدهایم. پس چه چیزی سکانس پایانی را خاص و فراموشنشدنی میکند؟

جواب در بیانیه تصویری فوقالعاده ای ست که در ادامه صحنه میآید. قوی ترین فرم های هنری به دنبال ارائه سرگرمی صرف نیستند. بلکه به دنیال ارائه سرگرمی در عین پرسش و پاسخاند. هنر در والاترین حد خودش به دنبال کمک به ماست. تا مشکلی را شناسایی یا حل کنیم. بزرگترین هنرمندان به دنبال ناامید کردن مخاطبانشان نیستند. بلکه به دنبال آگاهی و بشارتاند. و این دقیقا چیزیست که در ادامه این سکانس اتفاق میافتد.
در حالی که ساعت به آخرین دقایق و ثانیه های مهلت نیم ساعته ایلنام میرسد، در حالی که گیهون بعد از تمام مصائبی که پشت سر گذاشته، بعد از تماشای واضح و فراموشنشدنی تهی شدن همراهانش از اخلاق و انسانیت، دارد امیدش را به بشریت از دست میدهد، نجاتدهنده در قالب یک ماشین پلیس از راه میرسد. پلیس ها گدای خیابانی را بلند میکنند، پتویی دورش میپیچند و او را سوار اتومبیل میکنند تا به جایی مناسب ببرند. درست در همین لحظه ایلنام از سرطان میمیرد.
حجم نمادگرایی این چندثانیه فوقالعاده است. نه تنها برای اولین بار یک نفر بازی را به معنای واقعی کلمه پیروز میشود(مرد گدا و گیهون بدون اینکه مجبور بشوند انسانیت خود را زیر پا بگذارند) بلکه چیزی که موجب نجات میشود، نه فرد یا پول و ثروت که قانون است. همان سیستمی که گیهون ، سانگوو و سهبیوک را به کام مرگ کشاند، مرد گدایی که هیچ شانسی برای بقا نداشت را نجات میدهد. کمک نه از بالا و طبقات مرفه(جایی که همه آرزو داریم دریافتش کنیم) که از پایین و کف جامعه و از مجری قانون میآید.
جایی در شوالیه تاریکیِ نولان، آلفرد دقیقا به همین موضوع اشاره میکند. اینکه بروس وین چرا بجای پوشیدن شنل و نقاب و مبارزه تن به تن با خلافکاران خیابانی که منجر به ظهور ابرشرور هایی مثل جوکر میشود، به نظام امنیتی کمک نمیکند تا مشکلات به طور اصولی حل شوند؟ نولان و هیونگ دونگ هر دو به مسئله نهایی اشاره دارند: اینکه حفظ و پالایش ساختار های اجتماعی و انسانی بسیار جلوتر از پولپاشی بر سر عدهای فقیر، از فقر جلوگیری میکند.

این یادداشت در تاریخ ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ نوشته شده است.
Nufolder.bin