در قوانین کیفری ایران، مجازاتهای جایگزین حبس از اهمیت ویژه برخوردارند. «دادگاه ضمن تعیین مجازات جایگزین، مدت مجازات حبس را نیز تعیین میکند تا در صورت تعذّر اجرای مجازات جایگزین، تخلف از دستورها یا عجز از پرداخت جزای نقدی، مجازات حبس اجرا شود».نکات مهم:مبنای اعمال مجازات جایگزین حبس، مواد ۶۴ تا ۶۹ قانون مجازات اسلامی هستند.شرایط، محدودیتها و ممنوعیتهایی نیز مقرر شدهاند؛ از جمله ماده ۷۱ که صدور حکم به مجازات جایگزین حبس را در جرایم علیه امنیت داخلی یا خارجی ممنوع اعلام کرده است.در وکالت کیفری، پیشنهاد به استفاده از این نهاد میتواند ضمن کاهش استفاده از حبس، فرصت اصلاح رفتار مجرم را نیز فراهم کند.