
در بین این نوزده بخش، نوشتن این بخش از همه برایم دشوارتر بود. چرایی آن را در ادامه میگویم.
باری، اجازه دهید اینگونه شروع کنم. در دوران مدرسه چه چیزهایی یاد گرفتیم؟ یا بهتر است بگویم چه چیزهایی را باید یاد میگرفتیم. از پیدا کردن x ولگرد بین اطلاعات مسئله تا اثبات اینکه چرا مثلث، مثلث است و دایره نیست. یا اینکه چرا دایره نیست. از حفظ کردن اینکه شاعر منظورش در اینجا از این، این نیست و آن است. که این عشق، عشق آسمانی است و حال آنکه خود شاعر هم گردن نمیگرفت آن را. از حفظ کردن ستونهای عمودی و افقی جدول تناوبی و موازنه کردن یک مشت کربن و اکسیژن و نیتروژن نامتوازن.
در تمام این سالها، لابهلای همه این زنگهای درس و مشق و تکلیف، هیچکس به ما یاد نداد چطور با رنجهایمان کنار بیاییم. چطور بعد از اینکه زمین خوردیم و زانوهایمان نابود شد دوباره سر پا شویم. هیچکس به ما نگفت چطور با غمها و ترسهایمان روبهرو شویم. چطور زندگی کنیم. چطور خوب زندگی کنیم. چطور با وجود وسعت دردها باز هم خوب زندگی کنیم.
مغز ما پر شد از فرمول شیمیایی و فرمول ریاضی و فرمول فیزیک. در حالی که مشکلات ما در زندگی به اندازه پیدا کردن x ولگرد، آسان نبود و بین اینهمه اطلاعات کذایی و اضافه و مزاحم، هیچ فرمولی برای حل مشکلاتمان نداشتیم.
ما بزرگ شدیم. همه درسهای مدرسه از یادمان رفت. که الآن چه کسی به یاد دارد که اتحاد مزدوج که بود و چه کرد؟ که دیگر چه کسی یادش است که تفاوت وزن و جرم فلان وزنه در یک آسانسور، آن هم روی کره ماه چه تفاوتی دارد؟ ولی از زندگی درسهایی گرفتیم که تا لحظه ملاقات فرشته مرگ در خاطرمان خواهد بود. و ما آسیب دیدیم. عقب ماندیم و نتوانستیم. شاید چون به جای دانستن قوانین زندگی، قوانین نیوتن را یاد گرفتیم.
نمیگویم درس خواندن بد است. نه، خوب است. من همین حالا هم محصل هستم. ولی این درس خواندن همه چیز نبود. شاید خیلی اوقات، هیچ چیز نبود.
ما بلد نشدیم چطور با رنجهایمان کنار بیاییم. یاد نگرفتیم چطور درد بکشیم. چطور تاب بیاوریم و چطور زنده بمانیم.
نمیخواهم بگویم من اینها را بلد هستم. نه. ابداً!
من هم خیلی اوقات در برابر رنجهایم فرومیریزم. آنقدر که باد میتواند خردههایم را با خود ببرد. ولی درباره تحمل رنجها یک چیزی را میدانم. تا زمانی که رنجهایمان بیمعنی است، در برابر آنها فرومیریزیم. آنقدر که باد خردههایمان را با خود میبرد.
اینکه در پس رنجهایمان باید معنای قویای باشد. رنجِ بیمعنی، تحملناپذیر است. اینکه رنج کشیدن باید چرایی داشته باشد. یک چرایی قوی. آنقدر که زورش به زور رنجها بچربد.
کتاب انسان در جستوجوی معنا که در بخشهای قبل معرفیاش کردم، همین را میگفت.
در بخشی از این کتاب، داستان مردی روایت شد که دختر کوچکش را از دست داده بود و در برابر این رنج، ویران شده بود. البته این مرد انسان نیکی نبود. او برای تحمل این رنج یک معنا پیدا کرد. اینکه دخترش در بهشت است و او زنده مانده است تا انسان نیکی شود و کارهای نیک کند که روزی او را در بهشت ملاقات کند. یک معنای باشکوه برای تحمل رنجی تحملناپذیر.
مثل این است که به ما بگویند همین حالا بلند شو و تا شهر مجاور بدو و به آنجا که رسیدی یک مشت خاک از روی زمین بردار و بدون استراحت برگرد؛ مسلماً این کار را نمیتوانیم. ولی اگر به ما بگویند با این کار و با این یک مشت خاک، جان چندین نفر را نجات میدهی، حالا میتوانیم کاری کنیم. چون برای این کار سخت، یک معنی قوی داریم.
البته همه اینها گاهی به کلام ساده است. نمیخواهم با کلمات بازی-بازی کنم. شاید اگر من هم متحمل همچین رنجی شوم، خاکستر شوم ولی به نظرم بسیار درست است. داشتن یک نیروی درونی قوی، ما را قوی میکند. نه فقط برای تحمل رنجهایمان، ما برای زندگی کردن هم معنا میخواهیم. چرایی میخواهیم. اینکه چرا امروز زندهام؟ چرا دیشب روح من، دوباره به جسم من بازگشت؟ اینکه چرا این قلب نایستاد؟ ما برای زیستن هم معنا میخواهیم و آنهایی که معنای تپیدن هرروزه قلب خود را یافتهاند، عشق و صلح و تعادل بیشتری را در جهان هستی تجربه میکنند.
واقعاً به امتحانش میارزد. بیایید رنجهایمان را معنادار کنیم. بیایید داشتن نبضمان را معنادار کنیم. بیایید سر دربیاوریم که چرا بین همه انسانهایی که دیشب این دنیا را ترک کردند، ما ماندیم؟ و اینکه چرا ما؟ چرا ما ماندیم؟
پیدا کردن چرایی تحمل رنجها، به ما قدرت چگونه انجام دادنش را میدهد.
اینکه اگر برای سر کشیدن جام شوکران، معنای باشکوهی داشته باشیم آن را باشکوه سر میکشیم.
ادامه دارد...