
در ادامه مراحل درمان افسردگی به یک نجاتدهنده بزرگ میرسیم.
آن هم نه فقط چینش حروف الفبا که بتواند واژهای بامعنی تولید کند. نه! معجزه کلمات را میگویم.
کلمات دو قابلیت اساسی دارند. هم ویران میکنند و هم آباد. پس در درمان افسردگی هم دو مأموریت دارند. یا نجاتمان میدهند یا نابودمان میکنند.
اینکه کدام مأموریت در زندگی ما انجام میشود کاملاً بستگی به خودمان دارد. اینکه از کلمات مانند مرهم استفاده کنیم یا سیانور، دست خودمان است.
کلمات فقط به مکالمات روزمره ما خلاصه نمیشوند. در هر جایی که کلمهای باشد، قدرت کلمات هم همانجاست.
میخواهد کتاب باشد یا متن یک آهنگ. پس ما توسط کلمات احاطه شدهایم. اینکه از قدرت سازندگی آنها استفاده کنیم یا قدرت تخریبشان، کاملاً تصمیم ماست.
و زمانی که ما چیزی را انتخاب میکنیم، مسئولیت عواقبش هم گردن خودمان میباشد. یقه هیچکس را نمیتوانیم بعدش بگیریم.
پس اگر تصمیم گرفتیم کلمات را در نقش سیانور وارد زندگی خود کنیم تا انتهایش همه چیز پای خودمان است. بنابراین باید بسیار هوشمندانه و درست بازی کنیم.
در دوران افسردگی بسیار میلمان به غم میکشد. دوست داریم تا چشم باز میکنیم در گوشمان یک موسیقی بهشدت غمگین پر از کلمات غمبار پلی شود. دوست داریم از غم بخوانیم. از غم بشنویم. پیگیر غم باشیم. اینها درست نیست ولی خب بسیار در این دوران طبیعی است.
خودم هم در این حالت وقتی آهنگ شادی گوش میدهم دوست دارم همه ریتم شادش را بالا بیاورم.
اینها طبیعی است ولی درست نیست. نمیگویم بیایید از همین حالا ریمیکس عروسی را پلی کنیم. نه، این کار بهشدت مضحک است. مانند این است که به هنگام عزا، لباس گلگلی تنمان کنیم که دیگر سوگوار نباشیم. بیهوده و چرت است.
یا مثلاً برای کتابها و جملات؛ در دوران افسردگی خواندن مطالب روانشناسی زرد مثبتاندیشی هم بیهوده و چرت است. ما داریم درد میکشیم، بعد یک نفر میآید با موسیقی پسزمینه حماسی برایمان حرفهای مثبت-مثبت میزند.
بلند شو
ادامه بده
تو میتونی
بجنگ
عاشق زندگی باش
بخند
شاد باش
آرههههه همینهههههه
.
.
تمام شد؟! خیلی تأثیرگذار بود...
این کلمات نهتنها کمککننده نیست، بلکه لج ما را هم درمیآورد. که یعنی چه بلند شو و به زندگی لبخند بزن؟ من درد دارم. من خوش نیستم. من حالم بد است.
میتوانی بروی بالای سر کسی که قطع نخاع شده است با موسیقی حماسی بگویی بلند شو و به سوی موفقیت بدو؟ هرچقدر هم بالای سرش فریاد بزنی، او نمیتواند از جایش بلند شود. این طبیعی است. آن کسی که سعی دارد او را از جایش بلند کند مشکل دارد.
در تمام این مدت اولین هدفم این بود که این کلیشهها را درباره افسردگی از بین ببرم. فرد افسرده با کلیپهای انگیزشی نهتنها متحول نمیشود، بلکه تا گلو در عذاب وجدان فرو میرود. که چرا بقیه میتوانند برای زندگی خود بجنگند ولی من دارم غرق میشوم؟
کلیپهای انگیزشی و جملات مثبت بسیار خوب هستند. تشویق دیگران به مثبتاندیش بودن، به دیدن نیمه پر لیوان بسیار زیباست. اما در درمان افسردگی اولویت ما تزریق شادی نیست. تعدیل رنج است.
بهترین شکل کلمات برای درمان افسردگی در کتاب پیدا میشود.
کتابها برای درمان افسردگی باید به اندازه داروهای ضدافسردگی مهم شمرده شوند. کتابها باید برای نقش خود در درمان افسردگی مدال افتخار بگیرند. کتابها بهترین شکل استفاده از کلمات برای بهبودی هستند.
من به هنگام افسردگی کتابها را نمیخواندم. آنها را سر میکشیدم. چون میدانستم معجزهای پشت آنهاست.
البته، البته چون کتابها، خانه کلمات هستند پس هم میتوانند ما را آجر به آجر بسازند و هم میتوانند خشت به خشت نابودمان کنند. پس انتخاب درستشان بسیار حیاتی است.
در انتهای این بخش، کتابهایی که خودم خواندهام را برایتان مینویسم. اگر به من توانست کمک کند پس به شما هم میتواند.
ولی اجازه دهید در ادامه به خانه دیگری از کلمات بپردازیم. آهنگها...
چندی پیش درباره نتایج تحقیقی شنیدم که میگفت ریتم آهنگ میتواند ریتم تپیدن قلب ما را تغییر دهد.
یعنی آهنگی که گوش میکنیم تأثیر مستقیمی روی بدنمان میگذارد. وقتی میتواند ریتم قلب را عوض کند پس صددرصد میتواند روی سیگنالهای مغزی هم مؤثر باشد. البته این اصلاً نیازی به تحقیق ندارد. بعضی آهنگها را در شادترین لحظه زندگی هم که گوش کنی غم را به جلوی چشمانت میآورد.
پس مهم است به چه گوش میدهیم.
من نمیتوانم درباره این موضوع نظر قطعی بدهم. راستش را بخواهید آنقدر حساس است که میترسم مسئولیتش را به گردن بگیرم.
درباره چیزهایی که خودم گوش دادم هم چیزی نمیگویم. شاید توانسته برای من خوب باشد ولی برای فرد دیگری نتیجه عکس دهد.
سالمترین چیزی که میتوانم بگویم این است که در این دوران حواسمان به چیزهایی که گوش میدهیم باشد.
اصلاً خواهشم این است که حواسمان باشد. اصلاً تروخدا حواسمان باشد... دیگر نمیدانم چگونه اهمیت موضوع را در کلام بیاورم.
بیایید برای مدتی روزه کلمات بگیریم. بیایید موسیقی بیکلام گوش دهیم. بیایید به موسیقیهایی گوش کنیم که المانهای طبیعت را دارند. مانند صدای امواج دریا یا صدای باران.
بیایید قبل از گوش دادن به هر آهنگی اول متن آن را بخوانیم.
بخش زیادی از آهنگها در تصرف کلمات غمبار و منفی هستند. شکست عشقی، خیانت، بدبختی، تنهایی، طرد شدن و... و... و...
میدانم چقدر شنیدنشان میچسبد ولی باور کنید خطرناک است. ویرانگر است. بیایید به خودمان شلیک نکنیم.
در پلیلیست من به تعداد انگشتان یک دست هم آهنگ فارسی وجود ندارد. من در دوران افسردگی همهشان را پاک کردم. البته این موضوع کاملاً سلیقهای است و من اجازه اظهار نظر درباره سلیقه موسیقایی کسی را ندارم.
ولی حواسمان باشد... همین!
در آخر هم دوست دارم اشارهای به اخبار کنم. نه فقط خبر ساعت ۹ شب. نه! همین اخباری که در فضای مجازی دنبال میکنیم.
میدانم حق داریم عمق فاجعه را درباره جامعه خود بدانیم ولی این جامعه اصولاً خبر خوشی برای ارائه ندارد. پس تا مدتی که در محدوده افسردگی هستیم بیایید از این اخبار دوری کنیم.
راستش را بخواهید اینجا برای نوشتن از معجزه کلمات، فضا کم است. تنها خواهش من این است که در این دوران حواسمان به کلمات باشد.
مخصوصاً کلماتی که به خودمان میگوییم. بیایید در این زمان با خودمان مهربان و نرمگو باشیم. خودمان را به شنیدن کلمات زیبا دعوت کنیم. به خودمان بد و بیراه نگوییم. بد و بیراه گوش ندهیم و بد و بیراه نخوانیم.
ترجمه حجت محسنی حقیقی و طیبه موسوی، نشر دانژه
ترجمه علیرضا ارجاع، انتشارات شمشاد
ترجمه مرتضی نظری، انتشارات بنیاد فرهنگ زندگی
ترجمه سارا حسینی عطار، انتشارات شمشاد
انتشارات رویال مایند
ادامه دارد...