⚔️بخش دوم : شوش و. ایلام
تیغه های فلات ایران

تیغه های فلات ایران. : وقتی از مصر و میان رودان ، عبور می کنیم ،. برای ادامه بررسی سیر تکامل شمشیرها. باید به سمت شرق برویم . به سرزمینی که امروز بخش مهمی از آن را «خوزستان» می نمایم .
🌴در قلب این سرز پهن مین شوش (Susa) قرار داشت . شوش فقط یک «شهر باستانی » نبود، یکی از مهمترین مراکز تاریخی جنوب غرب ایران بود و بیش از «۵۰۰۰ سال» سکوت در محوطه آن ثبت شده است .
در دوره هایی مختلف «شوش» در شبکه ای قرار داشت که میان فلات ایران و «میان رودان » ارتباط بر قرار می کرد
⛔نکته : ایلام را نباید یک جزیره جدا از «میان رودان » تصور کنیم . ایلام در تماس مداوم با جهان «میان رودان» بود . اما در عین حال سنت های «فلزکاری» و «هنری » خودش را داشت . بنابراین وقتی یک تیغه «ایلامی ». پیدا می کنیم ؛ نباید فقط به شکل آن توجه داشته باشیم بلکه باید بررسی کنیم این تیغه محصول کدام سنت فلزکاری است و چه چیزی درباره ارتباط ایلام با همسایگانش به ما میگوید.؟
۱) . خنجر تخت شوش Susa flat Dagger با شماره : SB 12202 /AS10750 Luver

🗡️ این تیغه از تمدن «پالئو -ایلام و مربوط به (۲۶۰۰تا۲۴۰۰) ق . م. می باشد ؛ محل کشف شوش و جنس آن «برنز» ؛ طول ۳۶/۶سانتیمتر عرض ۷/۱ سانتیمتر با شکل تیغه ای تخت و پهن در «موزه لوور » نگهداری می شود .
✍️ این یکی از جالبترین نمونه هایی است که برای آغاز «فرهنگ نامه شمشیرهای » ایلامی داریم .
چرا که طول آن به اندازه ای است که ممکن است در نگاه اول وسوسه شویم آن را شمشیر کوتاه بنامیم. (اما موزه لوور آن را صریحا Poignard_ خنجر طبقهبندی کرده است. این یک تفاوت کوچک به نظر می رسد اما از نظر تاریخ فناوری بسیار مهم است. زیرا نشان میدهد که در اواسط هزاره سوم پیش از میلاد انسان میتوانسته تیغه ای تقریباً ۳۷ سانتیمتری داشته باشد؛ بدون اینکه الزاماً آن را در رده شمشیر قرار دهیم.
دیگر علت مهم بودنش این است که در همان منطقه ای پیدا شده که بعدها یکی از مهمترین سنت های فلزکاری ایران در آنجا شکل گرفت؛ و ایلام در هزاره سوم صاحب یکی از پیشرفته ترین سنت های ساخت تیغه های برنزی بوده.
🗡️۲). خنجر کوچک شوش Susa. Small flat. Dagger. با شماره. SB 10206/AS 11532

⛏️کشف شده در شوش و جنس آن از مس ؛با احتمال وجود برنز به عنوان ماده ثانویه
طول آن ۹/۶ سانتیمتر و عرض آن ۱/۹ سانتیمتر .
✍️ این نمونه در همان دوره ای قرار دارد که نمونه ۳۶/۶ سانتیمتری را داشتیم ؛ اما تنها ۹/۶. سانتیمتر طول دارد . این دو نمونه در کنار هم یک نکته بسیار مهم را نشان می دهند. خنجر ایلامی یک اندازه ثابت نداشت و ما با یک خانواده از تیغههای متفاوت روبرو هستیم نه مدل واحد.
🗡️ ۳). خنجر مثلثی شوش
Susa triangolar Dagger
با شماره SB12199 /AS 9884

⛏️ کشف شده در شوش و جنس آن برنز
طول ۱۸/۵ سانتیمتر. و عرض ۴/۵. سانتیمتر
✍️ تیغه کوتاه مثلثی با لبه های پخ دار که موزه لوور آن را خنجر تخت کوتاه با تیغه مثلثی معرفی میکند؛ حالا سه نمونه داریم
۹/۶ سانتیمتر. ۱۸/۵ سانتیمتر. ۳۶/۶ سانتیمتر
و این سه تیپ خنجر به تنهایی یک روایت را تعریف میکنند
❓ ۴). آیا اینها سه مرحله از تکامل شمشیر ند؟ وسوسه بزرگی وجود دارد که بخواهیم بگوییم تیپ ۳۶/۶ سانتیمتری یک شمشیر است؛ ولی باستانشناسی چنین قطعیتی را از ما نمی پذیرد . چون اینها الزاما سه نسل پشت سر هم نیستند. ممکن است یکی برای «روزمره » دیگری برای «جنگ» و دیگری. برای. «تشریفات » ساخته شده باشند. و باید بدانیم در شوش طیف وسیعی از اندازه ها و اشکال تیغه ها را داریم و هر تیپ با اختلاف زمانی
🗡️ ۵). خنجر با قبضه دسته دار
Susa Dagger with Hand _shaped pommel
با شماره SB 9519

این نمونه ای است که از نظر ظاهری بسیار جذاب و جالب بوده
⛏️کشف شده از شوش و جنسی برنزی. دارد و متعلق به (۲۰۰۰ تا ۱۸۰۰ ) ق . م
طول آن ۲۹/۵ سانتیمتر. و عرض ۲/۳ سانتیمتر
✍️ در این خنجر ویژگی خاص مربوط به تیغه نیست بلکه قبضه آن است. موزه لوور توضیح میدهد که انتهای قبضه به شکل « دست چپ بسته » با سه عدد « دستبند» در آن ساخته شده است ؛ و نکته فنی آن این است که قبضه به صورت یکپارچه با تیغه ریخته گری شده است
این یعنی سازنده و فلزکار باستان فقط به تیغه فکر نکرده است بلکه او یک مجموعه کامل را طراحی و ساخته است:
تیغه + اتصال + قرضه + تزئین
و همین موضوع ما را یک قدم به سلاح های پیچیدهتر نزدیک میکند و مهم بودنش این است که فناوری سلاح فقط متالورژی تیغه نیست بلکه طراحی قبضه نیز بخشی از مهندسی سلاح است.
🗡️۶). یک تیغه برنزی بلندتر
Susa Long Bronze Blode
با شماره K 274

⛏️ کشف شده در شوش و جنس آن از آلیاژی از مس و متعلق به. (۱۸۰۰ تا ۱۰۰۰) ق . م
طول آن ۱۷/۲. سانتیمتر. عرض ۱/۵ سانتیمتر و ضخامت آن ۰/۵. سانتیمتر میباشد.
✍️❓ موزه آن را صریحا خنجر معرفی کرده است و توضیح میدهد که تیغه ای بلند از برنز دارد
🗡️۷). اما یک کشف فوق العاده. داریم که ما را می رساند به یک داستان جذاب در موزه لوور قطعه ای از شوش وجود دارد با عنوان:
Pommean depee
« ته قبضه /. پومل شمشیر »
با شماره SB 11561/ E627

⛏️کشف شده. از شوش و مربوط به فرهنگ
«شوش سوم / پروتو ایلامی » و (۳۱۰۰/۲۶۰۰) ق.م. . جنس آن از «قیر طبیعی» با bitumen است . روش ساخت بصورت مدل سازی و به اندازه
ارتفاع ۴/۹ سانتیمتر. طول ۵/۸ سانتیمتر ضخامت ۳/۴ سانتیمتر
✍️ و نکته مهم اینکه خود موزه لوور این قطعه را «پومل شمشیر » معرفی میکند.
❓در اینجا یک مکث تاریخی لازم است !!!
آیا ما در ۳۱۰۰ سال قبل از میلاد در شوش شمشیر داشتیم؟
🙏خوب تا این سوال کلیدی داشته باشید تا در ادامه و پست بعدی با پاسخ به این سوال به نقطه دیگری از فلات ایران برویم و بفهمیم اولین شمشیر ایرانی کی و کجا ساخته شده است.....
ادامه دارد.......« ارادتمند.....♥️.......سروش »