در فرآیند تحلیل یادگیری، تحلیل تشخیصی نقش مهمی در درک دلایل عملکرد یادگیرندگان دارد.
یعنی تحلیل تشخیصی کمک میکند تا بفهمیم:
«چرا برخی دانشآموزان یا دانشجویان عملکرد خوبی ندارند یا پیشرفت نمیکنند؟»
حال تحلیل تشخیصی چگونه در تحلیل یادگیری اتفاق میافتد؟ (فرآیند گامبهگام تحلیل تشخیصی در یادگیری:)
۱. شناسایی مسئله (مشاهده پدیده):
مثل: کاهش نمرات / ترک تحصیل / مشارکت کم در فعالیتهای آنلاین / شکست در گذراندن یک درس خاص
۲. جمعآوری دادهها از منابع مختلف:
مثل: دادههای رفتاری (چقدر وقت صرف مطالعه کرده؟ چه منابعی استفاده کرده؟) / دادههای عملکردی (نمرات آزمون، تمرینها، مشارکت کلاسی) / دادههای سیستم آموزشی ( فعالیت در LMS ) / بازخوردهای معلم یا دانشآموز.
۳. تحلیل دادهها برای یافتن علتها:
مثل: تحلیل الگوها: آیا افت عملکرد در یک بازه زمانی خاص اتفاق افتاده؟ / بررسی عوامل بیرونی: مشکلات روانی، اقتصادی، دسترسی به اینترنت؟ / بررسی تطابق سبک یادگیری و شیوه آموزش.
4. نتیجهگیری:
در آخر مثلاً مشخص میشود که:
دانشآموزانی که کمتر از ۲ ساعت در هفته در سیستم فعال بودند، نمرات پایینتری داشتند.
دانشجویان با شیوه تدریس مبتنی بر سخنرانی بیشتر مشکل داشتند نسبت به آموزش تصویری یا مشارکتی.
ابزارهای مورد استفاده در تحلیل تشخیصی یادگیری:
۱. تحلیل آماری ساده: برای دیدن میانگین، واریانس، همبستگی.
۲. دادهکاوی آموزشی (Educational Data Mining): برای کشف الگوهای پنهان.
۳. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین: برای پیشبینی عوامل افت و بررسی ارتباط بین متغیرها.
۴. تحلیل کیفی: بررسی پاسخهای باز، بازخوردها و مصاحبهها برای کشف دلایل انسانی و اجتماعی.
کاربردها در آموزش:
۱. شخصیسازی یادگیری (دانشآموزانی که با ویدئو بهتر یاد میگیرند).
۲. شناسایی نیاز به پشتیبانی یا مشاوره آموزشی.
۳. کمک به معلم در تنظیم روش تدریس.
۴. طراحی برنامههای جبرانی هدفمند.