*موضوع: از خلأ قدرت و دسیسههای عبری،غربی،عربی تا قیام جوانان سوری*
✍️ *یونس یوسفی(نویسنده و پژوهشگر حوزه انقلاب اسلامی)*
تحولات اخیر در سوریه، بهویژه خروج نیروهای ایرانی و متعاقب آن، بروز ناآرامیها و تحرکات نظامی، نگرانیهای جدی را در خصوص احتمال تشدید بیثباتی و وقوع درگیریهای گستردهتر در این کشور برانگیخته است. خروج نیروهای ایرانی، که نقش مهمی در موازنه قوا و مبارزه با گروههای تروریستی ایفا میکردند، خلأ قدرتی ایجاد کرده که میتواند توسط بازیگران مختلف منطقهای و فرامنطقهای مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
▫️ *عوامل تشدیدکننده بیثباتی عبارتند از؛*
🔸 *حذف ایران از معادلات اقتصادی:* کنار گذاشته شدن ایران از معاملات اقتصادی منطقهای، بهویژه پس از نقشآفرینی در مبارزه با داعش، میتواند به عنوان یکی از عوامل تحریککننده نارضایتیها و تشدید تنشها تلقی شود.
🔸 *تحرکات اسرائیل و آمریکا:* گزارشها حاکی از آن است که اسرائیل و آمریکا با تحریک دروزیهای سوریه، در حال پیگیری طرحی برای ترسیم مجدد نقشه جغرافیایی این کشور هستند که شامل مناطقی چون لاذقیه، طرطوس و بخشهایی از اردن میشود. این امر میتواند به بیثباتی بیشتر و درگیریهای قومی و فرقهای دامن بزند.
🔸 *جاهطلبیهای ترکیه:* ورود نظامی ترکیه به خاک سوریه با توجیه ایجاد منطقه امن و درخواست خلع سلاح دروزیها، با واکنش منفی آمریکا و اسرائیل مواجه شده است. این تقابل منافع، میتواند به تشدید تنشها و درگیریهای نظامی منجر شود. پیشتر، رهبری ایران نسبت به پیامد سیاستهای ترکیه در سوریه هشدار داده بود.
🔸 *قیام علویان:* قیام علویان در مناطق ساحلی بندر طرطوس و لاذقیه و تسلط آنها بر بخشهایی از سوریه، نشاندهنده شکافهای عمیق قومی و مذهبی در این کشور است. این قیام، که پیشتر توسط رهبر ایران به عنوان "قیام جوانان سوری" مورد اشاره قرار گرفته بود، میتواند به عنوان جرقهای برای درگیریهای گستردهتر عمل کند.
▫️ *چالشهای پیش روی دولت خودخوانده مرکزی:*
🔸دولت خودخوانده مرکزی سوریه به رهبری جولانی، با چالشهای متعددی در حفظ ثبات و کنترل اوضاع مواجه است. اتخاذ رویکرد سرکوبگرانه به جای اقناع و گفتوگو، میتواند به نارضایتیهای بیشتر و قیامهای مسلحانه در مناطق مختلف دامن بزند. آمار بالای زندانیان در مناطق تحت کنترل القاعده و جولانی قبل از به قدرت رسیدن ۲۱ هزار نفر بوده است، این در حالی بود که کل زندانیان در بنده بشار اسد ۳۰ هزار نفربودند که اغلب زندانی سیاسی تلقی نمیشدند.
▫️ *در یککلام*
با توجه به عوامل متعدد تشدیدکننده بیثباتکننده، چشمانداز سوریه بسیار مبهم و نگرانکننده است. خروج نیروهای ایرانی، جاهطلبیهای منطقهای، تحرکات خارجی و شکافهای داخلی، همگی میتوانند به تشدید درگیریها و بیثباتی بیشتر در این کشور منجر شوند. آینده سوریه به شدت به نحوه تعامل بازیگران مختلف و توانایی دولت مرکزی در مدیریت بحرانهای پیش رو بستگی دارد. اما وارد شدن سوریه به یک نبرد دیگر حتمی بنظر میرسد.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته