
-ما میتوانیم دروغ بگوییم بدون آن که حتی «دروغ» گفته باشیم. در حقیقت می توانیم ماله بکشیم و بدونِ خیس شدن همانجا که هستیم بمانیم. می پرسید چطور؟ با آمار. ابزاری که غرابتِ عجیبش با شهروند معمولی و حتی کملطفی دانشجویان نسبت به آن، عرصه را برای "دروغگوییِ اخلاق مدار" باز گذاشته است. البته این کتاب، برای زیر سوال بردن رسانه و سه قوهی حاکم بر جامعهی اکنونِ ما نیاز نیست. چرا که امروزه سره و ناسره تعمدا چنان با یکدیگر درهم آمیخته شده اند که ایرانی جماعت طبق عادت معهودِ خود تن به تئوری توطئه میدهد و همه چیز را کذب می داند. البته آن ها که میبلعند و وصلاند نیز همه چیز را نشنیده میپذیرند. در واقع عدهای رسانهای بیرون از مرزهای ایران را راستگویی «مطلق» و مابقی را اَخ و پیف میدانند. جماعتی هم "مِیلی"گراییِ رسانهی ملی را هیچ نمی بینند. اما شهروندِ هوشمند همه چیز را تاکید می کنم «همه چیز» را از "هر رسانهای" به دیدهی دقت مینگرد. ⟨⟨مخصوصاً زمانی که پای اعداد و ارقام در میان باشد. ⟩⟩
زمانی که نامزدهای انتخاباتی با استفاده از اعداد و نمودارها ، تن و بدن دولت اکنون را به لرزه میاندازند در واقع از خوانشِ متفاوت دادههای پیشین استفاده می کنند. دولتها برای بقای خود از قیاسهایی استفاده می کنند که در حقیقت مهندسی شده اند. به عنوان مثال به جای آمارهای تفکیک شده از آمارهای کلی استفاده می کنند و یا دست به مقایسهی «اعداد خامی» میزنند که در حقیقت بیمعنی است حال آنکه باید «نسبت ها» را بررسی کنند. یا اینکه با ایجاد تغییری عامدانه در «تعریفِ» مفهومی یا عملیاتیِ یک متغیر، قهراً در اعداد و نمودارهای مرتبط با آن متغیر هم تحولِ قابل توجهی ایجاد می کنند. می توان با تغییرِ تعریف بیکاری، بدون آنکه شغلی ایجاد کنیم نرخ بیکاری را کمتر نشان دهیم. تنها با استفاده از ویژگیِ ذاتیِ زبان، یعنی فازی بودنِ آن می توانیم در همه چیز «بهترین» باشیم:)
این بهترین بودن خود یک مفهوم آماری است. مگرنه؟ ؛)
خلاصهی کلام آنکه کتاب در تلاش است برای «افکار عمومی» شاقولی باشد و ما را با مفاهیمی آشنا کند که هر شهروندی باید بداند. و از حق نیز نگذریم به عدسیِ عینکِ من آپشن «آمار» را نیز افزوده است.
فاطمه جواهری