
هیدایەت ئازەری، بە نازناوی ئەدەبی خەمبار، شاعیر، نووسەر و چالاکی بواری زمان و ئەدەبیاتی کوردییە. لە ساڵی ١٣٦٦ی هەتاوی لە گوندی خەتایی، سەر بە ناوچەی چۆمی مەجیدخان لە دەوروبەری شاری مەهاباد، لە بنەماڵەیەکی هەژار، کوردپەروەر و نیشتماندۆست لەدایک بووە.
ژیان
هیدایەت ئازەری لە ژینگەیەک گەورە بووە کە خۆشەویستی بۆ کوردایەتی، زمان و کەلتووری کوردی تێیدا بەهێز بووە. باپیری، ئەحمەدی وسووی، یەکێک لە کەسایەتییە ناسراوە کوردپەروەرەکانی ناوچەکە بووە و چەند ساڵێک شان بە شانی پێشمەرگە قارەمانەکانی کوردستان تێکۆشاوە. دوای گۆڕانکارییە سیاسییەکان، بنەماڵەکەی ناچار بە کۆچ بوون و پاش ماوەیەک دەربەدەری لە شارە تورکنشینەکان، لە شاری بۆکان نیشتەجێ بوون.
ئەو ڕووداوانە کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر کەسایەتی و بیرکردنەوەی هیدایەت ئازەری جێهێشت و بوونە هۆی ئەوەی لە تەمەنی منداڵییەوە دڵبەستەی شیعر، ئەدەبیات و مێژووی کورد بێت.
خوێندن و فێربوون
لە پاڵ خوێندنی فەرمی، گرنگییەکی زۆری بە فێربوونی زمانی کوردی دا. لە فێرگەی زمانی کوردی و ئەدەب لای مستەفای ئیلخانیزادە خوێندی و بڕوانامەی زمانی کوردی وەرگرت. پاش وەرگرتنی چەند بڕوانامەیەک، وەک مامۆستای وانەبێژی سەرەتایی چالاکی کرد و بە فێرکردنی خوێندکاران لە بواری زمانی کوردی خزمەتی کرد.
چالاکیی ئەدەبی
هیدایەت ئازەری بە نازناوی خەمبار دەنووسێت. هەر لە منداڵییەوە دەستی بە نووسینی شیعر کردووە و بەردەوام لە خوێندنەوە و لێکۆڵینەوەی ئەدەبیاتدا بووە. دوای ساڵانێک هەوڵ و تێکۆشان، یەکەم بەرهەمی شیعری خۆی بڵاوکردەوە و دواتر بەردەوام لە نووسین و بڵاوکردنەوەی شیعر و کورتەشیعر بووە.
شیعرەکانی زۆربەی کات باس لە خۆشەویستی، نیشتمان، ئازادی، کۆچ، خەمەکانی مرۆڤ، سروشت، زمان و ناسنامەی کوردی دەکەن. شێوازی نووسینی ئەو سادە، هەستیار و نزیکە لە زمانی خەڵک، و هەوڵ دەدات هەستی مرۆڤ و ئازاری کۆمەڵگا بە زمانێکی شاعیرانە دەرببڕێت.
بەرهەمەکان
هیدایەت ئازەری تاکو ئێستا زیاتر لە ٤٠٠ شیعر و کورتەشیعری نووسیوە. بەشێکی زۆر لەو بەرهەمانە لە تۆڕە کۆمەڵایەتی و کەناڵە ئەدەبییەکانی بڵاو بوونەتەوە. هەروەها لە هەوڵدایە یەکەم دیوانی شیعری خۆی ئامادە بکات و چاپی بکات.
بیر و باوەڕ
هیدایەت ئازەری باوەڕی وایە زمان و ئەدەبیاتی کوردی یەکێکن لە گرنگترین پایەکانی پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی. لەبەر ئەوە، هەوڵی داوە بە شیعر و نووسین خزمەت بە زمان، ئەدەب، کەلتوور و نیشتمان بکات و ئەو هەستە بگوازێتەوە بۆ نەوەکانی داهاتوو.
ئامانج
ئامانجی سەرەکیی هیدایەت ئازەری بڵاوکردنەوەی ئەدەبیاتی کوردی، پاراستنی زمانی کوردی و بەجێهێشتنی بەرهەمێکی ئەدەبی بۆ نەوەکانی داهاتووە. ئەو هیوادارە دیوانەکانی ببنە بەشێک لە مێژووی ئەدەبیاتی هاوچەرخی کوردی و بخزمەتن بە خوێنەران و هۆگرانی شیعر.
دەربارەی دوو وەزنی پێشنیارکراو
ئەم دوو وەزنە لەلایەن هیدایەت ئازەری (خەمبارە) پێشنیارکراون و لە چوارچێوەی هەوڵێکی ئەدەبی بۆ گەشەپێدانی شیعری کوردیدا بەکارهاتوون.
وەزنی یەکەم:
فاعلاتُن، مفاعیلن، مفاعیلن
وەزنی دووەم:
مفاعیلن، فاعلاتُن، فاعلن
ئامانج لەم هەوڵەدا تاقیکردنەوەی ڕێگایەکی نوێ بۆ ئاواز و مۆسیقای ناوخۆی شیعرە، و ئەوەی ئایا ئەم شێوازانە دەتوانن وەک وەزنی جیاواز لە ئەدەبی کوردیدا جێگای خۆیان بکەن، دەبێت لەلایەن لێکۆڵەران و پسپۆڕانی عەرووز هەڵبسەنگێندرێت.
"بێ_بەڵا_بی"
تۆ خەمی کام بەیانی وا ئەزیزم
بۆت لە ناخی دڵمدا تاسەبارم
پات لە بانی دڵم ناوە بە جارێ
پاشی تۆ ژانە ژینە حاڵی زارم
خۆم دڵمدا بە ئەشقی تۆ هەتاکوو
پڕ لە جوانیی ئەوین بێ شێعری زارم
پڕ بە دڵ خۆشەویستی تا بمێنم
من لە سۆی ئەشقی جوانت بێقەرارم
دڵبەسۆم بۆ شەقامی ئاشناییت
چۆن لە دەست چوو تەواو بوو ڕۆژگارم
گیان دەدەم بۆ ئەوینی تۆ هەتاکوو
ناو و ناوبانگی تۆ دەرچێ لە شارم
تۆ دڵ و چەپکەیەک شێعرت لە لامە
هاتنت ڕوون دەکا شەوگاری تارم
چاوەکانت دەدەن وەعدە و بەڵێن پێم
سوور دەمێنم لەسەر ئەهد و قەرارم
بێ بەڵا بی،هەتا تۆم بێ لە دڵدا
جوان و ناسک دەبێ شێعر و وتارم
قالب : غەزەل
کێش : فاعِلاتُن،مفاعیلن،مفاعیل
هێما : ـــ U ـــ ـــ /∪ ـــ ـــ ـــ /∪ ـــ ـــ
"بەیانیت_باش"
بەیانیت باش دڵ پەرۆش و تەنگە بۆت
ئەوین و تاسەی ئەتۆن خۆرد و خەوم
ئەزیزی من تا ئەوینی تۆم هەبێ
سەرم بەرزە و قەت لە ژیندا ناکەوم
بەڵێنی خۆم من لە گەڵ تۆ دەبمە سەر
سەریش دانێم بشمرم،داناکەوم
گەڕی شادیم گڕ دەدەی کاتێ کە دێی
نەبوونی تۆ تاڵ دەکا ژین و جەوم
بە دڵداری ساز دەکەم هێلانەکەم
لە ڕێی عەشقا گیان دەدەم بۆت پێشڕەوم
لە پاش تۆ من ئەو دڵم نادەم بە کەس
دەڵێم تا هەم موریدی ڕێگەی ئەوم
قالب : غەزەل
کێش : مفاعیلن،فاعِلاتُن،فاعِلن
هێما : ∪ ـــ ـــ ـــ/ـــ U ـــ ـــ/ـــ U ـــ