از سال ۱۳۹۲، بهتدریج فاصله میان تقاضای برق در زمان اوج و توان تولید در زمان اوج بیشتر شد این فاصله طی این چند سال افزایش یافت تا در امسال به ناترازی بیش از 18 هزارمگاواتی رسیدیم با این حال ساخت نیروگاه هایی که برای تامین این ناترازی تضمین قطعی نیست به دلایل مختلف از جمله زمان ساخت نیروگاه تامین سرمایه گذار مصرف داخلی و تلفات شبکه انتقال با توانی که به دست مصرف کننده میرسد متفاوت است.بنابراین ما با ابر بحرانی در ناترازی برق مواجه هستیم. در طی این مدت سعی شد فشار کسری برق کمتر به بخش خانگی وارد شود،و بیشتر برروی صنایع تمرکز شود که این فشار در صنایع مشکلات متعددی بوجود اورد و به ضرر اقتصاد مملکت رخ داد برای بررسی دقیق تر این موضوع به دهه 80 و اوایل 90 باید برگردیم،در اقدامی نیروگاه های متلعق به وزارت نیرو به بخش خصوصی واگذار شد و با رشد جمعیت و بالارفتن تقاضا به دلیل عدم مدیریت مناسب و قیمت گذاری اشتباه شاهد رشد تولید نیروگاه ها خصوصی نبودیم و این امر باعث شکست صنعت شدن این انرژی شد. برای جبران این تفاوت، قانونی بهنام قانون حمایت از صنعت برق تصویب شد که در ماده ۶ آن دولت موظف به جبران این تفاوت قیمت از طریق بودجه سالانه بود با این حال، در بودجه سالهای مختلف این تعهدات دولت در نظر گرفته نشد، که این مسئله بدهیهای وزارت نیرو به نیروگاهها را تشدید کرده و باعث شده بخش خصوصی اعتماد خود را برای سرمایهگذاری در این بخش از دست بدهد.بسیاری از سرمایهگذاران خصوصی به دلیل عدم اطمینان به بازگشت سرمایه و مسائل مالی، تمایلی به ورود به این حوزه ندارند.
بحث قیمت گذاری باید به گونهای باشد که هزینههای تولید و توسعه صنعت برق را پوشش دهد و همچنین جریان انرژی کشور را به سمت تولید و صنعت هدایت کند. این سیاستها باید به شکلی طراحی شوند که تولیدکنندهها را به استفاده بهینه از منابع تشویق کنند و مصرفکنندگان را به سمت مصرف بهینه سوق دهند.یکی از راهکارهای مهم در این حوزه، تعرفهگذاری پلکانی است که میتواند به مدیریت مصرف در ساعات اوج مصرف کمک کند. به عنوان مثال، در برخی ساعات از سال که مصرف برق به اوج میرسد، افزایش تعرفهها میتواند مصرفکنندگان را تشویق به کاهش مصرف برق کند.در حال حاضر، با وجود ۳۹ تا ۴۰ میلیون مشترک برق، تنها حدود ۴ میلیون کنتور هوشمند نصب شده است که این مقدار کمتر از ۱۰ درصد کل مشترکین را شامل میشود. توسعه زیرساختهای هوشمند، از جمله نصب کنتورهای هوشمند، یکی از ضرورتهای اساسی برای بهبود مدیریت مصرف برق است.ساخت نیروگاههای جدید به منابع گازی بیشتری نیاز دارد، در حالی که شرکت ملی گاز به دلیل کمبود منابع، قادر به تأمین گاز کافی نیست ساخت نیروگاههای جدید به منابع گازی بیشتری نیاز دارد، در حالی که شرکت ملی گاز به دلیل کمبود منابع، قادر به تأمین گاز کافی نیست. این مسئله باعث شده که استفاده از سوختهای جایگزین مانند مازوت افزایش یابد که به نوبه خود هزینههای سنگینی را به همراه دارد حدود ۱۲ میلیارد دلار مازوت در نیروگاهها سوزانده میشود.اگر این تغییرات اعمال شود، خواهیم دید که نیروگاههای خورشیدی به شدت مقرون به صرفه و قابل رقابت با نیروگاههای گازسوز خواهند بود. با این حال، لازمهی این کار این است که اولاً تعرفههای انرژی به درستی تنظیم شوند و ثانیاً هزینه تمامشده برق تجدیدپذیر نیز قابل رقابت باشد. برای تحقق این هدف، نیاز است زیرساختهای لازم فراهم شوند. از جمله واردات یا تولید پنلهای خورشیدی در کشور و همچنین ایجاد بازارهای حمایتی برای استفاده از این ظرفیتها توسط صنایع، این اقدام باعث کاهش وابستگی به گاز برای تولید برق خواهد شد.نیروگاههای هستهای بهعنوان نیروگاههای بارپایه شناخته میشوند و به طور مستمر برق تولید میکنند. فازهای دوم و سوم نیروگاه هستهای بوشهر در حال ساخت هستند و برای تکمیل آنها نیاز به تأمین منابع مالی وجود دارد. زمان طولانی ساخت نیروگاههای هستهای، آنها را به گزینهای کوتاهمدت یا میانمدت برای رفع ناترازی برق تبدیل نمیکند.در مجموع، برای حل مشکلات ناترازی انرژی و بهبود بهرهوری، نیاز به همکاری گسترده میان نهادها، اصلاحات ساختاری در نظام تعرفهگذاری، و حمایت از بهبود بهرهوری و نوآوری در صنایع مختلف وجود دارد. این تلاشها باید بهطور همزمان و هماهنگ پیش برود تا به نتایج مطلوب دست یابیم.
در کشورهایی که سابقاً به دلیل برخورداری از منابع انرژی ارزان، تعرفههای پایینتری داشتهاند، اکنون شاهد تغییراتی در سیاستگذاریها هستیم. این کشورها به منظور بهبود بهرهوری و ارتقاء سطح توسعه اقتصادی، به مرور تعرفههای انرژی را تنظیم کردهاند تا با شرایط اقتصادی و نیازهای جدید هماهنگ شوند. به عنوان مثال، تعرفههای برق در کشورهایی مانند روسیه که منابع انرژی زیادی دارند، نسبت به بسیاری از کشورهای دیگر پایین است. این در حالی است که روسیه توانسته با همین تعرفههای پایین، صنایع خود را بهطور موفقیتآمیز توسعه دهد و به رشد اقتصادی برسد. در ایران، تعرفههای انرژی بهویژه برق، نسبت به بسیاری از کشورها بسیار پایین است. این تفاوت در تعرفهها موجب شده که کشورهای دیگر با نرخهای بالا، مثل سنگاپور و ژاپن، برای توسعه خدمات خود تعرفههای بالا را در نظر بگیرند، در حالی که کشورهایی صنعتی نظیر چین و آمریکا، به دلیل حمایت از صنایع، تعرفههای را طوری اعمال کردند که سرمایه به سمت صنعت برود و در عوض با استفاده از ابزارهایی نظیر تخفیفهای مالیاتی، هزینههای دیگر را جبران میکنند. این سیاستها به طور کلی بهمنظور حمایت از صنایع و افزایش بهرهوری بهکار میروند.