به نام خدا
بررسی افزایش قیمت بنزین در ایران
تحلیل
در این سری بحث انرژی و ناترازی آن به موضوع مهم و قابل اهمیت در زندگی روزمره مردم ایران یعنی قیمت بنزین می پردازیم برای این موضوع در سیر مطالعاتی قیمت بنزین از سال های اول پخش آن تا این اواخر باهم بررسی می نماییم اولین قیمت بنزین در ایران 5 ریال در سال 1306 هجری شمسی برای دارندگان اتومبیل ها در پمپ بنزین آبادان عرضه شد و با افزایش اتومبیل و احداث پمپ بنزین در شهرهای بزرگ و مهم سرانه مصرف به چیزی حدود 11 هزار لیتر در روز رسید و با همین قیمت تا سال 1343 رسید که حکومت تصمیم بر افزایش آن میگیرد و حسنعلی منصور در مجلس قیمت بنزین را 10 ریال اعلام می کند با این قیمت بنزین ایران 160 درصد نسبت به بازار جهانی بود و این موضوع باعث اعتراض مردم و قشر رانندگان تاکسی و اتوبوس شد که حکومت مجبور به عقب نشینی از این موضوع شد و یک ماه بعد قیمت بنزین به 6 ریال برگرداندن و تا سال 1356 این روند ادامه داشت که در ابتدا آن سال قیمت به 8 ریال افزایش و در سال بعد به 10 ریال رسید بعد از انقلاب و باشروع جنگ و آسیب های جنگی قیمت بنزین یک پرش زیادی داشت و در ابتدا جنگ به 30 ریال رسید و تا ده سال به این مبلغ باقی ماند در دو دوره ریاست جمهوری آقای رفسنجانی سه مربته افزایش قیمت در سه سال داشتیم که به ترتیب درسال های 1369و1374و1376 قیمت بنزین به 50و100و160 ریال رسید بعد از ریاست جمهوری آقای خاتمی یک سیاست کلی شکل گرفت و در ابتدای هرسال به غیر از سال آخر ریاست جمهوری ایشان قیمت بنزین با درصد رشد های متفاوت افزایش یافت و در طی این هفت مرتبه قیمت آن از 160 ریال به 800 ریال رسید و دولت به محمود احمدی نژاد رسید و به دلیل قانون تثبیت قیمت در اواخر سال 1383 تا سال 1386 دولت افزایش قیمت بنزین نداشت و دولت در آن سال طرح سهمیه بندی و کارت سوخت را شروع به اجرا می کند و در اول خرداد 1386 قیمت بنزین 1000 ریال می رسد و بلافاصله در تیرماه 1386 مردم با بنزین سهمیه ای 1000 ریالی و آزاد 4000 ریالی مواجه شدند که این موضوع برای بار دوم در طول تاریخ افزایش قیمت بنزین مردم را به خیابان ها کشاند و به اعتراض پرداختند و دولت 172 مدل سهمیه بندی برای بنزین اعمال کرد و با استفاده از شارژ کارت های سوخت و دادن سهمیه به مصرف کنندگان اوضاع مدیریت کرد و تا سال 1389 عملا افزایش قیمت بنزین نداشتیم در سال 1389 دولت با اجرا طرح هدفمند کردن یارانه ها و سهمیه بندی کارت سوخت ها دوباره قیمت بنزین را افزایش داد و قیمت سهمیه 4000ریال و آزاد 7000 ریال به فروش رسید و با عوض شدن دولت طرح هدفمندی ناقص ماند و اجرای آن به دولت بعد محول شد که در سال 1393 بنزین سهمیه و آزاد به ترتیب 7000و10000 ریال اعلام شد و در دور دوم دولت روحانی در سال 1398 با افزایش قیمت دلار و نوسانات موجود شبانه قیمت بنزین به لیتری 15000ریال و 30000 ریال افزایش یافت که این موضوع باعث اعتراضات گسترده ای در سرتاسر ایران اعم از شهرهای بزرگ و کوچک و ناامنی ها زیادی در پی داشت.
در بالا روند کلی افزایش قیمت بنزین در ایران از ابتدا تا سال های اخیر پرداختیم و در مجموع 19 بار افزایش قیمت داشتیم که 3 بار آن باعث اعتراضات گسترده شد که شاید مهمترین آن در آبان 1398 گذراندیم و این موضوع جز حساس ترین اقلام در زندگی و روزمره مردم می باشد که در این روزها زمزمه ها و خبرهای ضد و نقیض از افزایش دوباره این سوخت مهم به گوش میرسد خبری که عملی شدن آن در این اوضاع معیشتی مردم حساس و نیاز به مدیریت و راهکارهای درست و قابل اجرا می باشد که به آن میپردازیم.
نتیجه
باتوجه به دوران گذرانده شده و تجربه بدست آمده در این سال ها قیمت بنزین ایران در سال های اخیر نسبت به قیمت جهانی آن بسیار کمتر است و این اختلاف از تثبیت قیمت در چندین سال می باشد که قیمت مانند یک فنر فشرده شده است و رهاسازی آن باعث افزایش زیاد قیمت سوخت نسبت به وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم می شود اما هر چقدر این فنر نگه داریم و زمان بگذرد ممکن است آسیب ها و خرابی های بیشتری به بار آورد و این موضوع باعث هدررفت و ضربه به این سوخت باارزش می باشد که قاچاق سوخت به دلیل قیمت پایین یکی از معظلات آسیب زننده است و آزادسازی قیمت سوخت نیاز به یک مدیریت همه جانبه و برنامه چندین ساله می باشد تا همزمان با افزایش قیمت بنزین اقتصاد و معیشت مردم ضربه نخورد و باعث اغتشاش و اعتراضات مردمی نشود شاید میتوان طرح هدفمندی یارانه ها را یکی از موفق ترین روشهای افزایش قیمت سوخت نامید که قبل از اجرا مردم در جریان روند افزایش قیمت قرار گرفتند و با دادن سهمیه های تشویقی توانستند اوضاع کشور کنترل کنند یکی از موضوعاتی که باعث اعتراض مردم در سه دوره تاریخ اعتراضاتشان در مورد افزایش قیمت به دلیل حرف نزدن و آگاهی ندادن و خبر نداشتن مردم از روند این افزایش قیمت ها می باشد افزایش قیمت های شبانه و صبح جمعه متوجه شدم هایی که باعث عصبانیت مردم می شود که باید در سری های بعد افزایش قیمت حتما به این موضوع توجه شود و خیال مردم بابت معیشت و اقتصاد و میانگین درآمدشان نسبت به قیمت ها راحت کرد.
تثبیت قیمت از نظر تعداد کثیری از کارشناسان اقتصاد و انرژی اشتباه است و شاید خیلی دلایل افزایش سرانه مصرف و ناترازی بنزین و قاچاق سوخت و آلودگی هوا و حتی بحث ترافیک با مدیریت و قیمت گذاری درست سوخت حل می شود به شزط اینکه در همه موارد و زمینه ها پیش نیاز ها فراهم شود به چند مورد آن میپردازیم
*درست کردن زیرساخت وسایل نقلیه
*آگاهی سازی مردم و جا انداختن فرهنگ بهینه سازی در مصرف سوخت
*درست کردن فرصت های شغلی برای جوانان در شهرهای مرزی و جلوگیری از قاچاق سوخت
*افزایش میانگین درآمد مردم
*دادن سهمیه های تشویقی
*مدیریت روند سوخت از تولید تا مصرف و و عیب یابی و جلوگیری از هدررفت سوخت
و موارد دیگری که در برنامه های کلان برای این سرمایه مهم،توسط کارشناسان باید لحاظ شود.
در این متن سعی شد درباره قیمت بنزین صحبت شود و موضوع ناترازی بنزین و سرانه مصرف و راهکارهای آن در متن های آینده به این سوالات پاسخ داده می شود