ویرگول
ورودثبت نام
کتابخانه آنلاین
کتابخانه آنلاین
کتابخانه آنلاین
کتابخانه آنلاین
خواندن ۱۱ دقیقه·۴ سال پیش

راهنمای تربیت و تنبیه کودک 0 تا 6 سال

راهنمای تربیت و تنبیه کودک 0 تا 6 سال/ منطقه ممنوع برای والدین کجاست؟

رکسانا دانیالی، تربیت کودک یکی از حساس ترین وظایف والدین است که در مراحل مختلف پیچیدگی ها خاص خود را دارد. بدین ترتیب آموزش و انتخاب رفتار مناسب بسیار مهم خواهد بود. اینجا تلاش می شود تا راهکارهایی ساده و موثر براساس تحقیقات منابع معتبر بین المللی ارائه شود.

کودک در رده سنی 0 تا 1 سالگی

اصول تربیتی و تنبیهی مناسب کودک 0 تا 1 سال

همواره یکی از دشوارترین مراحل تربیتی و تنبیهی در مورد کودکان خردسال به رده سنی زیر 1 سال اختصاص دارد. بچه ها در این سن بسیار کنجکاو هستند و تمایل فراوانی به اکتشاف محیط اطراف خود خواهند داشت. دقیقا به همین علت؛ از خراب کاری های معمول بچه های خردسال گرفته تا تغییرات رفتاری ناگهانی و شدید، والدین مجبور به استفاده مکرر از واژه "نه" می شوند.

لازم به ذکر است که منضبط سازی فرزندان در دوران پیش از ورود به 1 سالگی با بازه های زمانی دیگر کاملا متفاوت خواهد بود. توصیه می شود که والدین در این زمان به هیچ عنوان از متدهای تنبیهی استفاده نکنند و اجرای اصول تربیتی را محدود به کاربرد تکنیک های مجازات و تنبیه نسازند. از جمله دیگر نکات مهم در ارتباط با کودکان زیر 1 سال می توان به اهمیت بالای "استمرار و سازگاری" اشاره کرد. به بیان دیگر استراتژی های بهینه در راستای تربیت و یا تنبیه فرزندان کوچکتر از 1 سال در همین دو کلمه خلاصه می شود.

راهبردهای تربیتی و تنبیهی پیشنهادی برای کودک 0 تا 1 سال

  • همانطور که گفته شد، روش های تربیتی مناسب برای نوزادان تفاوت های چشمگیری با سایر رده های سنی دارند. در این میان یکی از مهم ترین متدهایی که والدین می توانند از آن سود ببرند، الگو سازی رفتاری خواهد بود. نوزادان و کودکان زیر 1 سال بخش بزرگی از مسیر یادگیری را به وسیله مشاهده رویکردهای اطرافیان خود و به خصوص اعضای خانواده طی می کنند. بنابراین اگر به دنبال نهادینه سازی اخلاق و یا رفتاری مشخص هستید، باید ابتدا همان ویژگی را در برخوردهای روزمره خود توسعه دهید و به مرور آن را به فرزندتان تفهیم کنید.
  • توجه ویژه ای به راهنمایی کودک از طریق "زبان و دایره واژگان مثبت" داشته باشید. این سبک از گفتار می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای بر ذهن فرزند خردسال زیر 1 سال به جای بگذارد. در واقع به جای استفاده از کلمات و جملات منفی، معادل های مثبت را مد نظر قرار دهید.
  • کلمه "نه" را برای شرایط بحرانی و همچنین موضوعات مهم تر مانند بحث ایمنی کودک ذخیره کنید. به بیان دیگر هرچه بیشتر این واژه را مورد استفاده قرار دهید، از سطح اثرگذاری آن کاسته خواهد شد. با خارج کردن اجسام خطرناک یا وسوسه انگیز از دسترس کودک، نیاز به واژه نه را محدود کنید.
  • یکی از بزرگترین چالش های پیش روی والدین در امر تربیت فرزندان زیر 1 سال، اصرار کودکان برای بازی با وسایلی است که گاها خطرناک محسوب می شوند. در چنین شرایطی به جای تنبیه کودک توصیه می شود که از متد حواس پرتی و جایگزینی استفاده کنید. جسم مد نظر را با وسیله ای جایگزین کنید که بازی با آن مشکلی ندارد.
  • همه کودکان از جمله نوزادان به نظم و انضباط مداوم نیازمند هستند. در واقع روشی که در این سن به بهترین شکل ممکن جواب می دهد، حفظ استمرار در منضبط سازی کودک خواهد بود. بنابراین لازم است والدین، اعضای خانواده، مراقبین و اطرافین کودک به تقویت رابطه خود با وی از راه گفت و گو و صحبت بپردازند.

رفتارهای ممنوع برای والدین

  • به توصیه آکادمی پزشکی اطفال آمریکا، والدین به هیچ عنوان نباید وارد چرخه ناسالم تنبیه فیزیکی فرزندان خود شوند. این موضوع به خصوص در رده سنی زیر 1 سال اهمیت بیشتری می یابد چرا که می تواند منجر به انتقال اثرات مخرب تنبیه فیزیکی به ناخودآگاه کودک و اختلالات روحی در آینده زندگی وی شود.
  • ضرب و شتم کودکان خردسال و کشیده زدن به آنها در برابر آموزش مسئولیت پذیری و خویشتن داری، منجر به افزایش پرخاشگری و عصبانیت در کودکان می شود. در راستای تایید هرچه بیشتر این موضوع، مطالعه ای روی کودکان زیر 1 سال در 20 شهر بزرگ آمریکا صورت گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده مشخص شد که خانواده های معتقد به تنبیه فیزیکی گرفتار یک چرخه منفی همیشگی می شوند: هرچه تعداد کودکان قربانی افزایش می یافت، به همان نسبت رفتارهای نامناسب آنها نیز شدت می گرفت و والدین به منظور اصلاح شرایط مجددا به مجازات جسمی متوسل می شدند.
    این رویکرد همچنین می تواند به تضعیف رابطه والدین- فرزندی منجر شود زیرا به کودک می آموزد که آسیب فیزیکی و عاطفی به فردی دیگر در موقعیت هایی که دچار نا امیدی و عصبانیت می شوند، کاملا طبیعی است و هیچگونه مشکلی ندارد. این دسته از کودکان نسبت به همسالان خود خشونت رفتاری بیشتری را نشان می دهد که البته نتیجه مستقیم اعمال تنبیه فیزیکی از جانب والدین است.
  • تنبیه بدنی به ویژه در کودکان زیر 18 ماه احتمال آسیب دیدگی جسمی و ذهنی را افزایش می دهد و ممکن است عوارض ماندگار دیگری هم روی سیستم مغزی بر جای بگذارد. محققان همچنین با بررسی نمونه های خونی کودکان آسیب دیده از تنبیه جسمی به این نتیجه رسیدند که سطوح بالاتری از هورمون های مرتبط با استرس بافتی و روانی در بدن آنها وجود دارد. شاید متعجب شوید اما طبق پژوهشی دیگر، بخش بزرگی از این کودکان در دوران بزرگسالی ماده خاکستری محدودتری در مغز خود داشتند. ماده خاکستری نقش مهمی در کنترل پذیری فرد بر خود و عملکرد بهتر در تست های هوش بر عهده دارد.
  • فریاد زدن و استفاده از کلمات منفی یا توهین آمیز منجر به القای احساسات مخرب و شرم آمیز در کودکان می شوند. این دسته از رفتارها در هر سنی باعث تخریب ذهنی و عاطفی فرزندان شده و اثرات جبران ناپذیری را در آینده به دنبال خواهند داشت. تحقیقات نشان می دهند که هرچه واکنش های کلامی خشن از سنین پایین تری آغاز شوند، مشکلات رفتاری و اخلاقی بیشتری را در زندگی آینده فرزندان سبب می شوند و حتی می توانند مسبب بروز علائم افسردگی شوند.

کودک در رده سنی 1 تا 2 سالگی

اصول تربیتی و تنبیهی مناسب کودک 1 تا 2 سال

الیزابت پنتلی نویسنده کتاب "راه حل انضباطی بدون گریه" می گوید: توجه داشته باشید که فرزند نوپای شما به منظور عصبانی کردنتان، ایجاد تشنج در محیط خانه و یا مزاحمت غر نمی زند. گریه ها و بی قراری های رفتاری شدید وی نیز به این علت نخواهند بود. بیشتر کودکان در این بازه سنی به واسطه عدم توانایی خود برای ابراز احساسات و یا کنترل آن بدرفتاری می کنند. آنها همچنین تمایل زیادی به اجرای نمایشی امور مختلف دارند. در نتیجه فرزند خردسالتان زمانی که واقعا شاد باشد، بسیار خوشحال است و وقتی ناراحت شود بسیار غمگین خواهد بود.

مجموع عوامل فوق سبب می شود تا استفاده از اصول تنبیهی قدیمی برای کودکان زیر 2 سال چندان رضایت بخش واقع نشود. باید به خاطر داشت که کودکان 1 ساله به طور طبیعی و ذاتا افرادی بسیار کنجکاو هستند. از این رو ویژگی مذکور نباید به عنوان جرقه ای برای تنبیه بیشتر آنها مد نظر قرار گیرد. لازم است والدین به احساس استقلال طلبی فرزندان در عین تنظیم قوانین مشخص و معقول احترام بگذارند.
کودکان در دوران 1 الی 2 سالگی شروع به آشنایی با واژه ها، مفاهیم و همچنین نحوه استفاده از آنها می کنند. بدین ترتیب ممکن است فرزند نوپای شما درک مناسبی از کلمه نه نداشته باشد و به همین دلیل هم استراتژی های تنبیهی شدید در خصوص وی جواب ندهد. علاوه بر این گفتنی است که صبر و انتظار برای چنین کودکی بسیار دشوار خواهد بود و نمی توان از او انتظار کنترل کامل یا حتی نسبی بر اعمال و رفتار خود را داشت.

راهبردهای تربیتی و تنبیهی پیشنهادی برای کودک 1 تا 2 سال

  • ضروری است والدین کودکان 1 الی 2 ساله توقعات خود را از فرزندشان در سطح منطقی نگه دارند. به الگو سازی رفتار مناسب بپردازید و عمل به آن را تشویق کنید اما اصراری در این خصوص نداشته باشید. در این بازه سنی لحن صدا حین صحبت و حالات چهره بهترین معلم ها به شمار می روند و نیاز به هیچگونه واکنش اضافی مانند تنبیه فیزیکی یا کلامی نخواهد بود. تنها کافیست قاطع و همینطور مثبت باشید.
  • تمرکز زیادی بر پیشگیری داشته باشید. برای مثال پیش از آن که نیاز باشد فرزندتان را برای بازی با ظروف شکستنی سرزنش کنید، آنها را در محلی غیر قابل دسترسی قرار دهید. پیشگیری از جمله موثرترین رویکردهای ممکن در سنین خردسالی محسوب می شود. محدودیت های استفاده از وسایل خطرناک را به فرزند خود توضیح دهید و در صورت عدم رعایت قوانین، جسم مورد نظر را به کلی جا به جا کنید.
  • به بی قراری های شدید رفتاری و بدخلقی های مقطعی کودک با آرامش و تکیه بر تکنیک حواس پرتی پاسخ دهید. گاها دیده می شود که والدین در چنین موقعیت هایی به تنبیه فیزیکی و کلامی مراجعه می کنند. این در حالی است که از نظر علمی، کودک 1 الی 2 ساله شما نمی تواند رویکردهای منفی مذکور را در ذهن خود تجزیه و تحلیل کند و در نتیجه ممکن است واکنش های نامناسب تری به آنها نشان دهد. سعی کنید تا جای امکان بر اعمال و رفتارتان مسلط باشید.
  • از آن جایی که کودک تدریجا شروع به تشخیص موارد مجاز از غیر مجاز و درست از غلط می کند، ممکن است به منظور بررسی محدودیت ها شما را آزمایش کند و رفتارتان را بسنجد. در نتیجه توصیه می شود که به رفتارهای مطلوب توجه کنید و به آنها بها بدهید. در مقابل رفتارهایی را که به هیچ عنوان نمی پسندید و تمایلی به تکرار آنها ندارید، مورد بی توجهی محض قرار دهید. فرزند نوپای شما به سرعت علت این بی توجهی را درک خواهد کرد و نتیجه مد نظر به دست می آید.
  • بی قراری های رفتاری و بدخلقی های دوره ای به دنبال تلاش کودک برای تسلط بر مهارت ها و یا موقعیت های جدید بیشتر می شوند. توصیه می شود که والدین محرک های طوفان خشم را در فرزندان خود پیشبینی و شناسایی کرده و در ادامه با استفاده از برنامه های جذاب مانند وعده های غذایی محبوب کودکان، تفریح مورد علاقه آنها یا فعالیتی دو نفره (تماشای فیلم، بازی و یا ساخت کاردستی) ذهن آنها را به سوی مسیری دیگر منحرف کنند.
  • به کودک نوپای خود آموزش دهید که باید از رفتارهای پرخاشگرانه با دیگران از جمله وارد کردن آسیب فیزیکی و یا کلامی به شدت خودداری کند. گاها دیده می شود که والدین بدون هیچگونه توضیح و آموزش قبلی، فرزند خود را به واسطه کتک زدن کودکی دیگر تنبیه می کنند. در مقابل بچه های خردسال فقط در صورتی می توانند برخورد متعادل و دوستانه را فرا بگیرند که در محیط زندگی آنها رفتارهای محترمانه و غیر خشونت آمیز در جریان باشد.
  • در اجرای قواعد، قوانین و محدودیت های خود تحت هر شرایطی ثابت قدم بمانید. همانطور که اشاره شد کودکان نوپا ذهنی پویا در راستای آزمایش والدین دارند و می توانند هرگونه عقب نشینی از چهارچوب های همیشگی را سریعا تشخیص دهند. البته در صورت نیاز و به صلاح دید خودتان و همسرتان می توانید یک سری دوره های استراحتی کوتاه مدت را نیز پیاده سازی کنید. در این دوره ها که به تناسب تغییرات رفتاری کودک انتخاب می شوند، محدودیت ها کم رنگ تر شده و به اصطلاح همگی فرصت استراحت خواهند داشت.

رفتارهای ممنوع برای والدین

  • درست مانند رده سنی 0 تا 1 سالگی، در بازه زمانی 1 تا 2 سالگی نیز تنبیه فیزیکی تحت هیچ شرایطی صحیح نیست و می تواند به نهادینه سازی عواطف مخرب در ناخودآگاه ذهن کودک منتهی شود.
  • شاید عجیب باشد اما حتی در 1 سالگی نیز بی برنامگی می تواند نتایج مخربی به دنبال داشته باشد. هرچند سن کودک بسیار پایین است، اما همچنان لزوم تنظیم یک زندگی ساختارمند احساس می شود. اگر فرزندتان از برنامه پیشنهادی شما پیروی نمی کند، نقاط منفی این تصمیم و عواقب احتمالی را به وی یادآوری کنید.
  • فرزندان از 1 سالگی به بعد تدریجا به درک بیشتری از برخوردهای والدین خود با یکدیگر دست می یابند. از این رو هرگونه واکنش نامناسب و اشتباهی نسبت به مشاجرات معمول زندگی زناشویی می تواند منجر به القای الگوی اخلاقی منفی در ذهن کودک شود. بدین ترتیب توصیه می شود که تحت هیچ شرایطی چه به منظور تنبیه و چه حل اختلافات زندگی زناشویی، رفتارهای خشونت آمیز از خود نشان ندهید.
  • نسبت به واژه "نه" از جانب فرزندتان واکنش نشان ندهید. کودکان از 1 سالگی به بعد وارد مراحل اولیه شکل گیری هویت مستقل از شما می شوند. این بخش از روند تکاملی سبب می شود تا با هر چیزی مخالفت کنند. برای مثال ممکن است لباس صورتی منتخب شما را دوست نداشته باشند و یا به جای سیب موز بخواهند و برای آن گریه کنند! در هر صورت تنها باید آرامش خود را حفظ و با مهربانی برخورد کنید.
۰
۰
کتابخانه آنلاین
کتابخانه آنلاین
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید