ویرگول
ورودثبت نام
ما11
ما11
ما11
ما11
خواندن ۱۰ دقیقه·۷ سال پیش

آیا آدمهای خوب جلواند؟

پتروتا کوپر نوازنده ای از رومانی
پتروتا کوپر نوازنده ای از رومانی

ایرانی ها فکرمی کنند که آمهای صادق وراستگودرزندگی نمی توانندموفق باشند.
به طورعلمی به دنبال پاسخی به این فرهنگ هستیم.

خوب کسی است که به دیگر افراد هم نوع خود کمک می کند و از خود مایه می گذارد. چون آنها به دیگران کمک می کنندپس انرژی زیادی مصرف ونمی توانندبه خودشان رسیدگی کنندبنابراین، ظاهرا آدم های خوب محکومند به کاهش در تعداد: با داروینیسم فاتحه ی خوبی خوانده شده است.(ص337)

رابرت اکسلرود اولین بار مفهوم فنی واژه ی «خوب» را جا انداخت. اکسلرود مانند بسیاری از دیگر دانشمندان علوم سیاسی، اقتصاد، ریاضیدانان و روان شناسان شیفته یک بازی ساده ی برد و باخت به نام «معمای زندانی شده بود. این معما بسیار ساده است. (ص338)

من(داوکینز) به عنوان یک زیست شناس با اکسلرود و همیلتون در این نظر موافقم که بسیاری از حیوانات وحشی و گیاهان در طول تاریخ تکامل همواره مشغول بازی های معمای زندانی بوده اند.ومانیز داریم همین بازی رابایکدیگرانجام می دهیم انگارهمه ی جهان براساس یک راهبردساده برنامه ریزی وسپس رها شده است.(ص337)

در روایت اصلی، که بازیگر آن انسان است، یک «بانکدار» هست که حکم صادر می کند و پول های برده را به دو بازیکن میدهد. فرض کنید من دارم در مقابل شما بازی میکنم (گرچه، همان گونه که خواهیم دید، «مقابل برای وضعیتی که ما باید نسبت به هم داشته باشیم» واژه ی دقیقی نیست). در دست هرکدام ما فقط دو کارت هست، با برچسب های همکاری و کلک. هرکدام ما در بازی، یکی از ورق هایمان را به پشت، روی میز می گذاریم. وقتی ورق به پشت است طرف مقابل متوجه نمی شود که چه حرکتی داشته ایم: این است که همزمان ورق هامان را می آوریم. بعد با نگرانی منتظر میشویم تا بانکدار ورق ها را برگرداند. نگرانی ما به این خاطر است که پولی که برنده می شویم فقط بستگی به ورق خودمان (که میدانیم چیست) ندارد، بلکه به ورق بازیکن دیگر (که تا وقتی بانکدار نشان ندهد نمی دانیم چیست) هم بستگی دارد.(ص340)
بیا من وتوباهم بازی کنیم.

وضعیت ۱: هردو همکاری را آوردیم. بانکدار به هرکدام ما ۳۰۰ دلار می دهد. این مبلغ قابل ملاحظه پاداش همکاری دوجانبه ی ماست.
وضعیت ۲: هر دو کلک را آوردیم. بانکدار هرکدام مان را ده دلار جریمه می کند. این مجازات کلک دوجانبه است.
وضعیت ۳: شما همکاری را آوردید؛ من کلک را آوردم. بانکدار به من ۵۰۰ دلار می دهد (وسوسه ی تقلب) و شما «هالو» را ۱۰۰ دلار جریمه می کند.
وضعیت ۴: شما کلک را آوردید؛ من همکاری را آوردم. بانکدار به شما ۵۰۰ دلار به عنوان پاداش وسوسه می دهد و من هالو را ۱۰۰ دلار جریمه میکند.(ص341)

آیااین معما راه گریز دارد؟ هردو بازیکن می دانند که، بازی حریف هرچه باشد، برای خود آنها چیزی از کلک بیشتر نیست؛ با این حال هردو می دانند که کاش هر دو همکاری کرده بودند، این برای هر دو بهتر بود. ای کاش... کاش... کاش راهی برای به توافق رسیدن وجود داشت، راهی که به هر بازیکن اطمینان می داد که بازیکن دیگر قابل اعتماد است و فقط به فکر خودش نیست، و راهی وجود داشت که چنین توافقی را اداره کند. راهی برای تضمین اعتماد وجود ندارد. این بازی، با نتیجه ی ضعیف متناقضی که برای هر دو بازیکن دارد، بی برو برگرد به کلک دو جانبه می انجامد، مگر اینکه حداقل یکی از بازیکن ها واقعا مثل یک قدیس ساده باشد.(ص345)

این بازی یک روایت دیگر نیز دارد که معمای زندانی «تکراری» یا «مکرر» نام دارد. بازي تکراری پیچیده تر است، و در پیچیدگی های آن راهی برای به وجودآمدن اعتماد وجود دارد.
بازی تکراری همان بازی معمولی است که با همان بازیکن ها به دفعات نامعین تکرار می شود. یک بار دیگر من و شما مقابل هم قرار داریم و یک بانکداربین ما نشسته است. یک بار دیگر در دست هرکدام مان فقط دو ورق هست، با برچسب های همکاری و کلک. باز هم حرکت ما این است که یکی از دو ورق را بیاوریم و بانکدار بر حسب قواعدی که داده شد سر کیسه را شل میکند یا جریمه ای تعیین می کند. اما در اینجا، به جای اینکه بازی به آخر برسد، دوباره ورق ها را برمی داریم و آماده ی دور بعدی می شویم. دور های مکرر بازی این فرصت را برای ما به وجود می آورد که ببینیم اعتماد بکنیم یا نکنیم، تسلیم آرامش شویم یا خشم خود را آشکار کنیم، ببخشیم یا انتقام بگیریم. در یک بازی که معلوم نیست چقدر طول میکشد، مهم این است که هردومان در مقابل بانکدار برنده باشیم تا در مقابل همدیگر.(ص349)
بیا من و تو دوباره با هم بازی کنیم.

بعد از ده دور بازی، به طور نظری ممکن است من ۵۰۰۰ دلار برده باشم، البته به شرطی که شما بسیار کودن (یا قدیس) بوده و همواره ورق همکاری را آورده باشید، در حالی که من تمام دفعات کلک را آورده ام. واقع بینانه تر نگاه کنیم، برای هر دوی ما راحت تر این است که هر دو هر ده بار ورق همکاری را بیاوریم و ازبانکدار ۳۰۰۰ دلار بگیریم. برای این حالت لازم نیست کسی قدیس باشد، چون برای هر دوی ما از روی حرکت های گذشته ي طرف مقابل معلوم شده که طرف قابل اعتماد است. در نتیجه، می توانیم بر رفتار طرف مقابل نظارت داشته باشیم. حالت دیگری که زیاد احتمال دارد رخ دهد این است که هیچ کدام به دیگری اعتماد نکند: هر دو در هر ده دور بازی کلک را بیاوریم و بانکدار ۱۰۰ دلار جریمه از هرکدام ما گیرش بیاید. از همه محتمل تر این است که ما تا حدی به هم اعتماد کنیم، و هرکدام به ترتیب نامنظمی ورق همکاری با کلک را بیاوریم، در آخر پولی که به مامی رسدبینابین باشد.

برخلاف بازی ساده، که در آن می توان پیش بینی کرد که کلک تنها راهبرد عاقلانه است، در نوع تکراری گستره ی انواع راهبرد وسیع است. در بازی ساده فقط دو راهبرد ممکن وجود دارد، همکاری و کلک. اما، در نوع تکراری راهبردهای زیادی قابل تصور است، و معلوم نیست کدام بهترین است.خوب آقای اکسلرودبرای فهمیدن بهترین راهبرد...یک مسابقه بین بزرگترین متخصصان نظریه ی بازی درجهان راه انداخت.
او به متخصصان نظریه ی بازی ها فراخوان ارائه ی راهبرد داد. در اینجا، راهبرد به مفهوم قواعد از پیش برنامه ریزی شده برای کارند، بنابراین برای شرکت کننده ها مناسب این بود برنامه شان را به زبان کامپیوتری بفرستند. چهارده راهبرد ارائه شد. اکسلرود برای سنجش بهتر، یکی را هم خودش اضافه کرد، به نام اتفاقی، که فقط اتفاقی همکاری با کلک را می آورد و نقش یک نوع خط مبنای بی راهبرد را داشت: اگر راهبردی از آن اتفاقی بهتر نبود، حتما خیلی بد بود.
اکسلرود همه ی آن ۱۵ راهبرد را به یک زبان کامپیوتری برگرداند، و در یک کامپیوتر بزرگ آنها را در مقابل همدیگر قرار داد. به ترتیب هر راهبرد در مقابل تک تک راهبردهای دیگر (از جمله خودش قرار داده شد تا معمای زندانی تکراری را بازی کنند. از آنجا که ۱۵ راهبرد وجود داشت، تعداد ۱۵x۱۵ یعنی ۲۲۵ بازی جداگانه در کامپیوتر راه افتاد. بعد از انجام ۲۰۰ حرکت هر جفت، پول های برده شده را حساب و برنده را اعلام کردند.
بذار اونها بازی کنن و من و تو نگاه کنیم.

  • برای ما مهم نیست کدام راهبرد در برابر کدام حریف برنده بود. مهم این است که کدام راهبرد در جفت شدن با ۱۴ راهبرد دیگر، به بیشترین «پول» رسیده بود. «پول» فقط یعنی «امتیاز»ی که طبق نقشه ی زیر داده می شد : همکاری دوجانبه ۳ امتیاز: وسوسه برای کلک، ۵ امتیاز؛ مجازات برای کلک دوجانبه، ۱ امتیاز (تعادل جریمه ی مختصر در بازی قبلی ما : بازده هالو، صفر امتیاز (معادل جریمه سنگین در بازی قبلی مابالاترین امتیاز ممکن برای هر راهبرد ۱۵۰۰۰ بود (۲۰۰ دور و در هر دور ۵ امتیاز برای یکی از آن ۱۵ بازیکن).کمترین امتیاز ممکن صفر بود. معلوم است که هیچ یک از این دو وضعیت افراطی پیش نیامد. با یک دید واقع بینانه بیشترین مقداری که یک راهبرد می توانست به طور متوسط از ۱۵ بار بازی انتظار داشته، باشد بیش از ۶۰۰ امتیاز نبود. این چیزی بود که اگر هر دو بازیکن مدام با هم همکاری می کردند، یعنی چیزی که اگر هریک از آنها ۲۰۰دور ۳ امتیاز می گرفتند، به دست می آوردند. در صورتی که یکی از آنها تسلیم وسوسه می شد که کلک بزند، احتمالا به خاطر تلافی بازیکن مقابل در نهایت امتیازش کمتر از ۶۰۰ میشد (در بیشتر راهبردهای ارائه شده نوعی رفتار انتقام جویانه کارگزاری شده بود. می توانیم ۶۰۰ را به عنوان یک خط مبنا برای بازی در نظر بگیریم و همه ی امتیازها را به صورت درصدی از آن بیان کنیم . برای مقیاس، به طور نظری می شود تا ۱۶۶ درصد (۱۰۰۰ امتیاز) بالا رفت، ولی در عمل هیچ راهبردی روی هم رفته از ۶۰۰ فراتر نمی رود.

فراموش نکنیم بازیکن های آن مسابقات آدم نبودند بلکه برنامه های کامپیوتری از قبل برنامه ریزی شده بودند. انسان هایی که آن برنامه ها را نوشته بودند نقش ژنهای از قبل برنامه ریزی شده ی بدن را برای آنها داشتند.
ازبین15تاکدومش بهترین راهبردبود؟

  • در بعضی برنامه های ارائه شده ابتکار دیده می شد، البته نه به آن اندازه که درنویسنده هایشان وجود داشت. قابل توجه است که راهبرد برنده از همه ساده تر و به ظاهر کمتر ابتکاری بود. اسمش این به آن در بود و آن را پروفسور آناتول راپوپورت، روان شناس معروف و نظریه پرداز بازی ها، از تورنتو فرستاده بود. این به آن در با حرکت همکاری شروع می شد و بعد از آن فقط با نسخه برداری از حرکت قبلی حریف صورت می گرفت. چگونه بازی ای شامل این به آن در می تواند پیش برود؟ مثل همیشه، چیزی که اتفاق می افتد به بازیکن مقابل بستگی دارد. اول فرض کنید بازیکن مقابل هم این به آن دری باشد می دانیم که هر راهبرد هم در مقابل نسخه ای از خودش و هم در مقابل ۱۴ راهبرد دیگر بازی می کند. هر دوی این به آن دریها کار را با همکاری شروع می کنند. در حرکت بعد، هرکدام حرکت قبلی طرف مقابل را، که همکاری است، تقلید می کنند. هر دو تا آخر بازی همکاری می کنند، و در پایان هردو به امتیاز «مبنا» که ۶۰۰ است می رسند.

بازی در دوربعدباتعدادراهبردهای بیشتری برای مقابله باراهبرد این به آن درتکرارشد.بعدازهر1000نسل راهبردهای بدحذف می شوند وراهبردهای خوب باقی می مانندمثلااگر من تو وبانکداردراین جهان باشیم باکلک زدن تو من حذف میشم.ودیگرکسی وجودنداردکه توبه آن کلک بزنی پس توهم حذف میشی.اگریک شکارچی طعمه اش ازبین برودخودش هم محکوم به نابودی است.

بسیاری ازاوقات مادرزندگی درمقابل هردسته ازافرادراهبردهای مخصوص به خودرا درپیش می گیریم.ویادرطول زندگی بااستفاده ازتجربیات خود پی می برید که بایستی چه شیوه ای درپیش بگیرین.این شیوه های شما به طورناآگاهانه وآگاهانه راهبردهای شما می باشند.اتفاقات زندگیتان به خصوص شکستها راهبردهای آینده ی شماراشکل می دهند.

ولی واقعا ما درمقابل هم هستیم؟ پاسخ منفی است.چون دراین جهان یک سیستم پاداش به وسیله ی طبیعت گذاشته شده که به ماپاداش می دهد.درصورت تلاش درست ومنطقی نتیجه وبازتابی خوب دربر خواهد داشت.درکوتاه مدت راهبردهای بد می توانند موفق باشند ولی درنهایت دربلندمدت درطی چندنسل حذف خواهدشد.

اما همه ی اینها وقتی راه می افتد که بازی تکراری باشد. بازیکن ها باید بدانند یا می دانند که بازی فعلی آخرین بازی بین آنها نیست. با استفاده از عبارت گیرای اکسلرود، «سایه ی آینده باید بلند باشد. اما تا چه اندازه؟ نمی تواند طول نامحدود داشته باشد. از یک دیدگاه نظری طول بازی مهم نیست؛ مهم این است که هیچ کدام از بازیکن ها ندانند چه موقع بازی تمام می شود.دراین جهان نه من ونه تونمی دانیم در جهان چقدر دیگر زنده می مانیم.به همین علت برنامه ریزی جهان برای خوب عمل کردن است.

همه ی اینها به مایک چیز را می رساند اینکه حتی وقتی سکان عقل ما دردست ژن خودخواه است آدمهای خوب می توانند موفق شوند.این که ما انتخاب می کنیم یانه مهم نیست ولی هرچقدرنیرومندتر و باهوش ترباشید انتخابهای ساده ی بیشتری حذف می شوند.ودرواقع این دوعامل شمارادرزندگی محدودمی کنندواین شاید شمارابدکند.باید حدومرزی برای هوش وقدرتتان وخوبی هایتان تعیین کنید.اینکه بسیاری ازرهبران به راحتی منفورمی شوند به همین دلیل است که انتخابهای پیچیده ی زیادی پیش رو دارندونمی تواننددرست آنهاراتشخیص دهند.

آدمهای خوب جلواند.
ایرانی هابه همین سادگی اشتباه می کنند.

تلاشی برای پاسخ به این موضوع براساس نظریه بازیهای تکاملی اسمیت

  • برگرفته ازکتاب the selfish gene (فصل دوازدهم)

Richard dawkins

Oxford university press.2006

۱۰
۱
ما11
ما11
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید