۱. تعریف Proxy (واسطهگری)
«Proxy یه آبجکت خاصه که به ما اجازه میده روی هر شیء اصلی، یه لایهی میانی بسازیم. هر عملیاتی مثل خوندن یا نوشتن مقدار، اول از این لایه رد میشه و ما میتونیم در مسیر، رفتار دلخواهمون رو پیاده کنیم.»
کد:
javascript
const person = { name: 'Ali', age: 25 }; const handler = { get(target, property) { console.log(`📖 دارم مقدار ${property} رو میخونم`); return target[property]; }, set(target, property, value) { console.log(`✍️ دارم مقدار ${property} رو به ${value} تغییر میدم`); target[property] = value; return true; // یعنی عملیات موفق بوده } }; const proxyPerson = new Proxy(person, handler); proxyPerson.name; // لاگ: 📖 دارم مقدار name رو میخونم proxyPerson.age = 30; // لاگ: ✍️ دارم مقدار age رو به 30 تغییر میدم
۲. کاربرد Validation (اعتبارسنجی)
«یکی از کاربردهای اصلی، اعتبارسنجی ورودیهاست. مثلاً فرض کنید سن نباید منفی باشه یا رشته نباید خالی باشه. با Trap
setمیتونیم جلوی ذخیرهی دادهی نادرست رو بگیریم.»
کد:
javascript
const user = { name: '', age: 0 }; const validator = { set(target, property, value) { if (property === 'age') { if (typeof value !== 'number' || value < 0 || value > 120) { throw new Error('❌ سن باید عددی بین 0 تا 120 باشه'); } } if (property === 'name') { if (typeof value !== 'string' || value.trim().length === 0) { throw new Error('❌ نام نباید خالی باشه'); } } target[property] = value; return true; } }; const userProxy = new Proxy(user, validator); userProxy.age = 30; // ✅ درست userProxy.age = -5; // ❌ خطا: سن باید عددی بین 0 تا 120 باشه userProxy.name = ' '; // ❌ خطا: نام نباید خالی باشه
۳. نقش Reflect (اجرای رفتار پیشفرض)
«اینجا Reflect وارد میشه. رفلکت یه آبجکت داخلیه که متدهایی همنام با Trap پروکسی داره. وظیفهش اینه که کار اصلی رو انجام بده، منتها به روش استاندارد خود جاوااسکریپت. به جای اینکه خودمون دستی مقدار رو توی شیء ذخیره کنیم، از
Reflect.setاستفاده میکنیم تا مشکلاتthisو کلیدهای Symbol رو نداشته باشیم.»
کد (تفاوت رو نشون بده):
javascript
// ❌ روش اشتباه (بدون Reflect) const badHandler = { set(target, property, value) { target[property] = value; // ممکنه در برخی موارد خاص باگ بده return true; } }; // ✅ روش درست (با Reflect) const goodHandler = { set(target, property, value, receiver) { return Reflect.set(target, property, value, receiver); // رفلکت دقیقاً رفتار پیشفرض رو شبیهسازی میکنه }, get(target, property, receiver) { return Reflect.get(target, property, receiver); } };
مثال کامل با Validation + Reflect:
javascript
const product = { price: 100 }; const productHandler = { set(target, property, value) { if (property === 'price' && value < 0) { console.warn('⚠️ قیمت نمیتونه منفی باشه، مقدار 0 در نظر گرفته شد'); value = 0; } // استفاده از Reflect برای انجام عملیات اصلی return Reflect.set(target, property, value); } }; const productProxy = new Proxy(product, productHandler); productProxy.price = -50; // ⚠️ هشدار میده و مقدار رو 0 میذاره console.log(productProxy.price); // 0
۴. برنامهنویسی واکنشگرا (Reactive Programming)
«کاربرد سوم و خیلی مهم، ساختن سیستمهای واکنشگراست. توی Vue.js 3 یا MobX از Proxy استفاده میشه. ما توی Trap
getمشترکین (Subscribers) رو ثبت میکنیم و توی تلهیsetبهشون اعلام میکنیم که تغییر اتفاق افتاده. اینطوری با تغییر یه متغیر، تمام بخشهای وابسته خودشون رو بهروز میکنن.»
کد (یک سیستم ساده واکنشگرا):
javascript
// یک سیستم ساده برای ذخیرهی توابع وابسته const subscribers = new Map(); function reactive(obj) { return new Proxy(obj, { get(target, property) { // ثبت وابستگی (در سیستمهای واقعی، اینجا تابع فعلی رو ذخیره میکنن) if (!subscribers.has(property)) { subscribers.set(property, []); } return Reflect.get(target, property); }, set(target, property, value) { const result = Reflect.set(target, property, value); // اعلام تغییر به همهی توابع وابسته if (subscribers.has(property)) { subscribers.get(property).forEach(callback => callback(value)); } return result; } }); } // استفاده const state = reactive({ count: 0 }); // ثبت یک تابع وابسته subscribers.set('count', [ (newVal) => console.log(`📢 count تغییر کرد به: ${newVal}`) ]); state.count = 5; // 📢 count تغییر کرد به: 5 state.count = 10; // 📢 count تغییر کرد به: 10
۵. جمعبندی با نکات کلیدی
«خلاصه اینکه:
Proxy بهمون اجازه میده روی اشیاء کنترل کامل داشته باشیم.
Reflect کمک میکنه کارهای پیشفرض رو به روش استاندارد انجام بدیم.
کاربردها شامل اعتبارسنجی، لاگینگ، واکنشگرایی و حتی ایجاد آبجکتهای فقطخواندنی هست.
فقط یه نکته: Proxy رو نمیشه با Polyfill پیادهسازی کرد و نسبت به آبجکت معمولی کمی سنگینتره، پس فقط جایی استفاده میشه که واقعاً نیاز به این سطح از کنترل داریم، مثل کتابخونهها یا بخشهای حیاتی برنامه.»
یک مثال ترکیبی نهایی برای جمعبندی:
javascript
// شیء اصلی const bankAccount = { balance: 1000 }; // هندلر ترکیبی (Validation + Logging + Readonly) const accountHandler = { get(target, property) { console.log(`🔍 دریافت مقدار ${property}`); return Reflect.get(target, property); }, set(target, property, value) { if (property === 'balance' && value < 0) { throw new Error('💸 موجودی نمیتونه منفی باشه!'); } console.log(`💰 تغییر موجودی از ${target[property]} به ${value}`); return Reflect.set(target, property, value); } }; const myAccount = new Proxy(bankAccount, accountHandler); console.log(myAccount.balance); // 🔍 دریافت مقدار balance myAccount.balance = 500; // 💰 تغییر موجودی از 1000 به 500 myAccount.balance = -100; // ❌ خطا: موجودی نمیتونه منفی باشه!
۱. با مثال اول شروع کن (همون لاگ ساده) تا مفهوم Proxy رو برسون.
۲. بعد برو سراغ Validation با مثال سن و اسم.
۳. واسه Reflect حتماً اشاره کن که چرا بهتر از دستکاری مستقیمه.
۴. آخرش یه اشاره به Vue.js بکن که نشون میده دانشت کاربردی هست.
۵. اگر سؤال کردن از عملکرد، بگو که Proxy در موتور V8 و اسپایدرمونکی پشتیبانی میشه و نمیشه برای IE یا مرورگرهای قدیمی استفاده کرد.