وقتی از Map یا Set معمولی استفاده میکنیم، هر چیزی که درون آنها قرار میدهیم، برای همیشه در حافظه باقی میماند تا زمانی که خودِ Map یا Set را حذف کنیم. این موضوع میتواند باعث نشت حافظه شود.
مثال مشکلساز:
javascript
let user = { name: "احمد" }; let map = new Map(); map.set(user, "اطلاعات کاربر"); // حالا فرض کنید کاربر دیگر وجود ندارد user = null; // اما همچنان در map وجود دارد! // یعنی شیء user هنوز در حافظه است console.log(map.size); // 1
WeakMap یک نوع Map است با این تفاوتها:
کلیدها حتماً باید شیء باشند (نه مقدارهای ساده مثل عدد یا رشته)
کلیدها به صورت "ضعیف" نگهداری میشوند - یعنی اگر هیچ جای دیگری به آن شیء اشاره نکند، به طور خودکار از حافظه حذف میشود
javascript
let user = { name: "احمد" }; let weakMap = new WeakMap(); weakMap.set(user, "اطلاعات مخفی"); // حالا اگر user را null کنیم user = null; // شیء به طور خودکار از weakMap حذف میشود // (و در نهایت توسط garbage collector جمعآوری میشود)
متدهای WeakMap:
set(key, value)
get(key)
delete(key)
has(key)
مهم: WeakMap قابل پیمایش نیست (forEach یا keys() ندارد)
دقیقاً مشابه WeakMap است، با این تفاوت که فقط اشیاء را نگهداری میکند (بدون مقدار اضافی).
javascript
let user1 = { name: "احمد" }; let user2 = { name: "سارا" }; let weakSet = new WeakSet(); weakSet.add(user1); weakSet.add(user2); user1 = null; // user1 از weakSet حذف میشود
متدهای WeakSet:
add(value)
delete(value)
has(value)

۱. کش کردن دادهها:
javascript
let cache = new WeakMap(); function loadData(obj) { if (cache.has(obj)) { return cache.get(obj); // از کش برمیگرداند } let data = // محاسبه سنگین cache.set(obj, data); return data; }
۲. ذخیره دادههای خصوصی:
javascript
let privateData = new WeakMap(); class User { constructor(name) { privateData.set(this, { name }); } getName() { return privateData.get(this).name; } }
۳. تشخیص بازدید از اشیاء:
javascript
let visited = new WeakSet(); function traverse(obj) { if (visited.has(obj)) return; visited.add(obj); // ادامه پیمایش }
✅ از WeakMap/WeakSet استفاده کنید وقتی:
به کلیدهای شیء نیاز دارید
میخواهید دادههای موقت ذخیره کنید
نگران نشت حافظه هستید
نیاز به پیمایش ندارید
❌ از Map/Set استفاده کنید وقتی:
به کلیدهای غیر-شیء نیاز دارید
نیاز به پیمایش یا گرفتن اندازه دارید
میخواهید دادهها برای همیشه نگهداری شوند
"WeakMap و WeakSet نسخههای ضعیف Map و Set هستند که کلیدهایشان حتماً شیء است و اگر شیء در جای دیگری از برنامه استفاده نشود، به طور خودکار از حافظه پاک میشوند. این ویژگی از نشت حافظه جلوگیری میکند. در مقابل، نمیتوان آنها را پیمایش کرد و متد size ندارند. کاربرد اصلی آنها در کش کردن، ذخیره دادههای خصوصی و مدیریت حافظه است."