سلام به همه دوستان و علاقهمندان به دنیای برنامهنویسی و مهندسی نرمافزار. حتماً برای شما هم پیش آمده که در ابتدای مسیر یا حتی در میانه راه، با این سوال مواجه شوید که کدام حوزه برنامهنویسی یا مهندسی نرمافزار برای کار کردن مناسبتر است؟ در این مقاله، قصد داریم با نگاهی خلاصه به صحبتهای مطرح شده در ویدیو کانال یوتیوب Kalagar، این موضوع را با هم بررسی کنیم و دیدگاههای روشنی را برای انتخاب مسیر حرفهای در این حوزه پویا ارائه دهیم.
در همان ابتدای بحث، یک جواب کوتاه و یک جواب بلند به این سوال داده میشود. جواب کوتاه این است که نگران نباشید کدام حوزه را انتخاب میکنید، چرا که در نهایت، همه ما مهندس نرمافزار هستیم و روزانه با کد سروکله میزنیم و مسائل فنی مختلف را حل میکنیم. چه با جاوا اسکریپت کد بزنید، چه با بکاند کار کنید، چه جاوا یا پایتون انتخاب شما باشد، همه در حال مهندسی یک پروژه با ابزارهای مختلف هستیم. پس، دغدغه زیادی برای انتخاب حوزه در ابتدای کار نباید داشته باشید.
اما جواب بلند، کمی فانتزیتر ولی در عین حال واقعیتر است. در دنیای واقعی، افرادی هستند که انتخاب حوزه برایشان بر اساس احساس رضایت ناشی از دیده شدن کارشان توسط اطرافیان شکل میگیرد. این دسته از افراد دوست دارند در حوزههایی مانند فرانتاند یا توسعه موبایل کار کنند. دلیل این امر واضح است: نتیجه کار در این حوزهها قابل دیدن و لمس کردن است. شما میتوانید به دوستان، خانواده یا آشنایان نشان دهید که از چه اپلیکیشنی استفاده میکنند و بگویید که شما در ساخت آن نقش داشتهاید. این حس دیده شدن و ارائه یک دموی ملموس، برای این افراد بسیار لذتبخش است.
در مقابل، گروه دیگری از افراد هستند که لزوماً دنبال این دیده شدن آنی و ظاهری نیستند. آنها بیشتر به دنبال انجام کارهای خارقالعاده و شگفتانگیز هستند. حوزههایی مانند یادگیری ماشین (Machine Learning) و علم داده (Data Science) برای این افراد جذابیت بیشتری دارد. برای این دسته، "باحال" بودن و لذتبخش بودن خود کار در اولویت قرار دارد. اینکه وقتی از آنها سوال میشود چه کار میکنند، با افتخار بگویند که دانشمند داده هستند، برایشان کلاس و جذابیت خاصی دارد. بسیاری از این کارها در دنیای امروز با قیمتهای گزاف خرید و فروش میشوند و افراد زیادی در سراسر جهان از محصولات تولید شده توسط آنها استفاده میکنند.
همچنین، دسته دیگری از افراد هستند که ذاتاً از پیکربندی و سرهم کردن چیزها لذت میبرند. این افراد معمولاً جذب حوزه DevOps میشوند. کار کردن با پلتفرمهای ابری مانند مایکروسافت آژور، گوگل کلود پلتفرم یا آمازون وب سرویس، کار با داکر و کوبرنتیز و مدیریت زیرساختها برای آنها بسیار لذتبخش و جذاب است. آنها از این حس که میتوانند به تیمهای فرانتاند و بکاند کمک کنند تا میکروسرویسهای خود را با استفاده از ابزارهای مختلف به هم وصل کنند، احساس رضایت میکنند. این لذت، بیشتر جنبه روانی و شخصی دارد تا صرفاً فنی یا اجتماعی.
در کنار اینها، نباید از نقش توسعهدهندگان بکاند غافل شویم. بکاند در واقع منطق و اساس کار یک اپلیکیشن یا پلتفرم را تشکیل میدهد. توسعهدهنده بکاند کسی است که تمام زیر و بم منطقی یک سرویس را میداند و آن را پیادهسازی میکند. هر چقدر هم که یک فرانتاند زیبا و جذاب باشد، اگر بکاند قوی و درستی نداشته باشد، آن اپلیکیشن به درستی کار نخواهد کرد و بالعکس. همچنین، اگر زیرساخت (Infra structure) ضعیف باشد و سرورها سرعت پایینی داشته باشند یا با خطا مواجه شوند، کل سیستم دچار مشکل خواهد شد. این نشان میدهد که همه این حوزهها با یکدیگر مرتبط و در تعامل هستند.
متاسفانه، گاهی اوقات تصورات نادرستی در مورد نقشهای مختلف وجود دارد. برای مثال، ممکن است شنیده باشید که برخی افراد فکر میکنند توسعهدهندگان فرانتاند برنامهنویس واقعی نیستند. اما این یک تصور کاملاً غلط است. دربعضی از پروژه ها، تیم توسعه معمولاً به ازای هر توسعهدهنده بکاند، به یک تا سه توسعهدهنده فرانتاند نیاز دارد. پیچیدگی و حجم کار در فرانتاند آنقدر بالاست که ساخت و پیادهسازی دقیق رابط کاربری (UI) یک وباپلیکیشن یا موبایلاپلیکیشن نیازمند تخصص و مهارت بالایی است. ظاهر و ویترین کار امروزه بسیار مهم است. توسعهدهندگان فرانتاند نه تنها برنامهنویس هستند، بلکه با انواع و اقسام ابزارها، فریمورکها (مانند انگولار، React یا Vue.js) و مفاهیم پیچیده جاوا اسکریپت کار میکنند. حتی این امکان وجود دارد که همین توسعهدهندگان فرانتاند با استفاده از Node.js به توسعه بکاند نیز بپردازند.
امروزه مرز بین نقشهای مختلف در حال کمرنگ شدن است. در بسیاری از شرکتها، به جای استخدام متخصص فرانتاند یا بکاند به صورت جداگانه، مهندس نرمافزار استخدام میکنند. یک مهندس نرمافزار ممکن است امروز روی فرانتاند کار کند و فردا در بخش بکاند یا حتی DevOps فعالیت داشته باشد. این امر به ویژه با ظهور فناوریهایی مانند تایپاسکریپت و Node.js که امکان توسعه هم در فرانتاند و هم در بکاند را فراهم میکنند، بیشتر شده است. در واقع، Node.js امروزه تقریباً همه کار میتواند بکند و تواناییهای زبانهای دیگری مانند پایتون، جاوا یا روبی در حوزههای خودشان قابل انکار نیست، اما نکته این است که مرزها در حال محو شدن هستند.
برخی افراد ممکن است به دلیل تصور غلط درباره حقوق و مزایا، تمایل به انتخاب یک حوزه خاص (مثلاً بکاند) داشته باشند. همچنین، DevOps به عنوان حوزهای با درآمد فوقالعاده بالا شناخته میشود. اما باید به این نکته توجه کرد که معمولاً افرادی به DevOps میرسند که سالها در حوزههای دیگر تجربه کسب کردهاند. البته، شروع یادگیری پلتفرمهای ابری و ابزارهای DevOps به صورت مستقیم نیز امکانپذیر است و میتوان به عنوان یک DevOps Junior در شرکتی استخدام شد.
در نهایت، همه ما که به عنوان کدنویس یا توسعهدهنده فعالیت میکنیم، صبحها پای کامپیوتر مینشینیم و با کد سروکله میزنیم. چه از ویژوال استودیو کد، چه وباستورم یا هر ابزار دیگری استفاده کنید، هسته اصلی کار، نوشتن و حل مسائل با کد است. باید ببینید کدام حوزه بیشتر به شما حس خوبی میدهد و با علایق شما سازگارتر است. این موضوع آنقدر هم پیچیده و عجیب نیست.
یک نکته مهم دیگر این است که همیشه این امکان برای شما وجود دارد که در مقاطع مختلف تصمیمات جدید بگیرید و از یک شاخه به شاخه دیگر بروید. لازم نیست برای همیشه در یک حوزه بمانید. اگر در فرانتاند به تسلط رسیدهاید، میتوانید بکاند را شروع کنید یا یک زبان برنامهنویسی جدید یاد بگیرید. اگر جاوا اسکریپت میدانید، یادگیری زبانهای دیگر مانند سیشارپ یا پایتون به مراتب آسانتر خواهد بود.
برای افرادی که کاملاً مبتدی هستند، پیشنهاد میشود از فرانتاند شروع کنند. دلیل این توصیه این است که در فرانتاند، نتیجه کار به صورت بصری قابل مشاهده است و شروع یادگیری HTML و CSS نسبتاً آسانتر است. این باعث میشود تا افراد تازهکار زودتر انگیزه بگیرند و پیشرفت خود را ببینند. البته، هیچ حوزه آسانی وجود ندارد و سختی و آسانی زبانهای برنامهنویسی در یک حد است. همه آنها مفاهیم بنیادی مشابهی دارند. نکته اصلی، یادگیری مهارت حل مسئله است. مهم این است که بدانید چگونه با ابزارهایی که در اختیار دارید، یک مسئله را حل کنید.
در پایان، تاکید میکنم که انتخاب حوزه برنامهنویسی تا حد زیادی به علایق شخصی، اهداف اجتماعی و مالی شما بستگی دارد. نگران نباشید و بدانید که همیشه میتوانید مسیر خود را تغییر دهید و در حوزههای مختلف تجربه کسب کنید. برای شروع، به دنبال حوزهای بگردید که به آن علاقه دارید و از یادگیری آن لذت میبرید. موفق باشید!