تناسب تکاملی یا evolutionary fitness مفهومی است که همه ما با آن آشنا هستیم: وقتی دخترِ مورد علاقهٔ شما آن آقای قد بلندتر را انتخاب کرد، وقتی پسر، آن دخترِ زیباتر را انتخاب کرد، و حتی وقتی که فرد آ بر فرد ب در یک مصاحبهٔ شغلی ترجیح داده شد: همه میخواستند گزینهٔ بهتر را داشته باشند تا از آن گزینهٔ بهتر، عواید بهتری نصیب شود (مثلا نسل بهتری تشکیل شود یا سود سازمان بیشتر شود).
پس گزینههای تناسب برای تکامل اینها هستند:
کتاب دستنوشتههای ۱۸۴۴ فصلی دارد با عنوان «قدرت پول در جامعه بورژوازی» که مثالهای در شرح این موضوع زده است که: خواستهها، اهداف و رویاهای ما مستقیما مرتبط هستند با پولی که در اختیار داریم و [از قول بزرگانی چون گوته و شکسپیر] گفته که پول چیزی است که ناممکنها را ممکن میکند، تاریک را روشن میکند، زشت را زیبا، بزدل را دلاور، حق را ناحق میکند.
اگر این دو مقوله را با هم یکجا جمع کنیم، باید پول را هم به گزینههای تناسب تکاملی اضافه کنیم. و البته مارکس هم همین کار را کرده است و فراتر از این، گفته که اتفاقا پول میتواند تمام آن گزینهها را تحت پوشش خودش بگیرد و بنابر گفتهٔ شکسپیر در «تیمونِ آتنی» پول را «خدای مجسم» (ٰVisible God) نام گذاشته و اذعان دارد که «به هر زبانی سخن میگوید» و «در هر دلی جای دارد». خود مارکس هم میگوید «اگر پول زنجیری است که مرا به زندگی انسانی پیوند میدهد؛ و جامعه را به من، من و طبیعت و آدمی را به یکدیگر، پس آیا زنجیرِ زنجیرها نیست؟»
پینوشت: در ترجمهٔ شاملو از اشعار شکسپیر، عبارت «پروردگارِ پنهان» به جای «خدای مجسم» نوشته شده. متن اصلی اینه:
thou bright defiler Of Hymen's purest bed! thou valiant Mars! Thou ever young, fresh, loved and delicate wooer, Whose blush doth thaw the consecrated snow that lies on Dian's lap! thou visible god, that solder'st close impossibilities. And makest them kiss! that speak'st with every tongue.
تو ای خدای مجسم، که ناممکنها را به هم جوش میدهی.