(این یادداشت در اسفند ماه ۱۳۹۸ در ماهنامه پیوست منتشر شده است.)
اکنون که بسیاری از بانکهای کشور همسو با تحولات فناورانه جدید، عزم خود را برای استقرار بانکداری دیجیتال جزم کردهاند با یک سوال اساسی مواجهند: از کجا شروع کنیم؟
صنعت بانکی در مراحل اولیه تحول دیجیتال قرار دارد و تصویر روشنی از شکل آینده خدمات بانکی وجود ندارد. متخصصین فنی دوست دارند در مورد آخرین و برترین فناوریهای موجود صحبت کنند. برخی از این فناوریها در حال حاضر موجود، برخی دیگر در مراحل ابتدایی شکلگیری هستند و احتمالاً برخی فناوریهای جدید در سالهای آتی ظهور خواهند کرد.
با توجه فناوریهای مورد استفاده در بانکداری دیجیتال، ممکن است برای شبکه بانکی این سوال مطرح شود که سرمایهگذاری را در بانکداری دیجیتال از خرید کدام تکنولوژی شروع کنیم؟
ونکات ونکاترامان (Venkat Venkataraman) در کتاب خود با عنوان «ماتریس دیجیتال» اشاره میکند دیجیتالسازی فقط به معنای خودکار کردن فرایندهای مدیریتی و تولیدی نیست و تنها زمانی میتوانید از فناوریهای دیجیتال منتفع شوید که تغییراتی در معماری سازمانی خود (ساختارها، فرایندها، روالهای تصمیمگیری، منطق تخصیص منابع، طرحهای پاداش مبتنی بر عملکرد و ...) ایجاد کنید. سپس نحوه کسب مزیت از توسعه فناوریهای دیجیتال را بهصورت عقلایی تحلیل کنید تا بتوانید راههای نوآورانهای در راستای خلق ارزش برای کسبوکارتان بیابید.
به نظر میرسد تمامی زحمات صورت پذیرفته در سالیان اخیر توسط شبکه بانکی را بشود در قالب «بهبود خدمات بانکی» دستهبندی کرد. ویژگیهای منحصر به فرد هر یک از بانکها و قابلیتهای یکتای آنها گویی منجر به مزیت رقابتی برایشان نشده است. از منظر مشتریان که به شبکه بانکی نگاه میکنیم، گویی هیچ یک از بانکها تفاوتی با سایرین ندارند؛ فرایندهای ارائه خدمات شبیه به هم، خدمات سپردهای مشابه هم، تسهیلات مشابه هم، کانالهای ارتباطی مشابه هم و تعدّد کارتهای بانکی در جیب مشتریان نشان این مدعاست. امّا امروز به مدد ظهور فناوریهای دیجیتال، زمان «تحول» فرارسیده است. توسعه فناوریهای دیجیتال فرصتهای زیادی را ایجاد خواهد کرد و دامنه خدمات نامحدودی جهت ارائه در بانک دیجیتال متصور است.
نقطه آغاز تحول بانکداری دیجیتال، درک مشکلات کلیدی مشتریان و حل این مشکلات با استفاده از فناوریهای دیجیتال است؛ مانند هر کسبوکار دیگری، نقطه شروع تمرکز بر طراحی سرویسهایی برای برآورده کردن نیازهای مشتریان خواهد بود.
پایه دیگر تحولی بودن خدمات بانکداری، تغییر مرزهای صنعت بانکداری است؛ بانک دیجیتال در گستره مرزهای فعلی صنعت بانکداری نمیگنجد و کارکردن با سایر شرکتها در مرزهای سنتی صنعت بانکداری و فراتر از آن از پیشنیازهای تفکر در مورد تحول خدمات بانکی است. مانند هر کار تحولی دیگر، دشواریهای زیادی در این راه وجود دارد و هوشمندانه عمل کردن در این راه بیش از هر چیز شبیه است به: