این داستان برای من سرشار از لحظات انسانی و صحنههای ارتباط با دیگری بود. داستانی که نکبت جنگ و روشنایی عشق به انسان را در نامهای سرگشاده به ازمی در برابر ما قرار میدهد.
به نظر من داستان حول یادداشت کوتاهی میگردد که در صحنهی سوم داستان گروهبان ایکس در ابتدای کتابی از گوبلز، وزیر تبلیغات حزب نازی، که روی میزش جاماندهاست یادداشت میکند.
"ای پدران و ای آموزگاران، با خود میاندیشم که "به راستی جهنم چیست؟" به باور من، جهنم چیزی نیست جز رنج انسانی که از عشق ورزیدن عاجز است." داستایفسکی.
ازمی و چارلز نشانههای عشق و معصومیت کودکانه هستند که از میانهی ضربههای خردکنندهی جنگ، آسیب دیده و معصومانه به ارتباط با جهان اطراف خود ادامه میدهند. از صحنه کلیسا که سرباز جوان با گروه سرود کودکان لحظاتی به پرواز درمیآید تا آنجا که دقایقی با ازمی و چارلز در چایخانه گفتگو میکند، در معصومیت و درخشندگی جهان این دو کودک آسیبدیده از جنگ غرق میشود و حتی با ساعت مچی درشتی که یادگاری مرگ است به هم نزدیکتر میشوند. سرباز جوان نکبتی را که آن بیرون انتظارش را میکشد برای لحظاتی فراموش میکند. اما ازمی آن دخترک باهوش برای او آرزویی غریب میکند. به نظرم این دختر به طرز شگفت آوری با جنگ آشناست. اخبار و حواشی جنگ را میداند و به نکبتی که همراه جنگ میآید آگاه است.
"امیدوارم وقتی از جنگ برگشتین، تمام تواناییهای ذهنیتون صحیح و سالم مونده باشه"
در انتهای داستان و در پایان جنگ آن سرباز به گروهبانی درهمشکسته در شهری اشغال شده تبدیل شده است. با تیک عصبی صورت و لرزش دست در برابر انبوهی از نامهها و بستههای پستی باز نشده نشسته است. عاجر از نوشتن حتی جملهای کوتاه از داستایفسکی.
آن نامهها و بستهها به نظر من نماد انبوه کسانی هستند که او را نمیفهمند. همسری که فرسنگها دورتر از کیفیت پایین کافه در شهرشان میگوید و برادری که آنسوی دور از جنگ به او سفارش صلیب شکسته میدهد. او در زیر نور تند لامپ سقفی اتاقی محقر تنهاست اما درعینحال با سرجوخهی همرزمش مهربان و همدل است. در لحظهی اپیفنیکی که حتی از قرار دادن کاغذ در ماشین تحریر ناتوان است نامهی ازمی و ساعت را در برابر چشمانش مییابد. نامه را تا انتها میخواند. او که حتی نمیتوانست جملات کوتاهی از کتاب و نامهها را به راحتی بخواند حالا مدت زیادی نوشتهی ازمی را در دستش نگهمیدارد و بعد در حالیکه جرات کوک کردن ساعت صفحه شکسته را ندارد و به نظر میرسد آرامشی یافته است و خواب او را فراگرفته اعلام میکند که بخت این را دارد که باز مردی شود با تواناییهای ذهنی صحیح و سالم. گروهبان دست در دست ازمی از جهنم و نکبت آن اتاق محقر به جهان عشق و امید نگاه میکند.