به شما حق میدهیم اگر اضافه وزن داشتهباشید و دلتان بخواهد هرکاری کنید که در مدتزمان کم چندکیلو کاهش وزن پیدا کنید. مثل استفاده از رژیم شوک که احتمالا اسم آن را شنیدهاید. اما آیا گرفتن این شکل از رژیم واقعا ارزشش را دارد؟
برای مطالعه کامل مقاله رژیم شوک وارد این لینک شوید.
رژیمهای شوک، رژیمهای شدید و کوتاهمدتی هستند که هدف آنها کمک به کاهش وزن قابل توجه در مدت زمان کوتاه است. این رژیمها اغلب شامل محدودیت شدید کالری، روزهداری یا حذف گروههای غذایی خاص میشود. هدف اصلی این رژیمها دریافت کم کالری مورد نیاز بدن است که باعث کاهش وزن میشود. گاهی اوقات به این رژیم، رژیم کراش هم میگویند.
احتمالا اگر به دنبال گرفتن این شکل از رژیم غذایی بودهاید، عنوانهایی مثل رژیم شوک 30 روزه، رژیم شوک 90 روزه، ۱۴ روزه یا ۷ روزه را شنیدهاید. همه این رژیمها از یک اصل پیروی میکنند: شما حق ندارید به غیر از ماده یا مواد غذایی محدود تعیین شده، ماده غذایی دیگری مصرف کنید.

تاریخچه این شکل از رژیم لاغری به اوایل قرن بیستم برمیگردد، زمانی که مردم شروع به آزمایش روشهای مختلف برای کاهش وزن سریع کردند. در آن زمان رژیمهای غذایی متعددی پدیدار شد که هر کدام ادعا میکردند وزن افراد را به سرعت کاهش میدهند. مثل رژیم غذایی سوپ کلم، رژیم غذای کودک، رژیم گریپ فروت و غیره.
در آن زمان رژیم گریپ فروت به عنوان راه حل سریع کاهش وزن محبوبیت پیدا کرد. این رژیم شامل مصرف گریپ فروت یا آب گریپ فروت در هر وعده غذایی بود، زیرا اعتقاد بر این بود که آنزیمهای این میوه به سوزاندن چربی کمک میکند.
کمی جلوتر یعنی در دهه 1970، رژیم اتکینز محبوبیت پیدا کرد. این رژیم غذایی وعدههای کمکربوهیدرات، با پروتئین بالا و پرچرب را ترویج کرد. رژیم اتکینز منجر به کاهش وزن میشد، اما متخصصان اعتقاد داشتند که میزان استفاده چربی اشباعشده در این رژیم روی سلامت افراد تاثیر منفی میگذارد.
برای درک بهتر اثرات رژیمهای شوک بر بدن، فهمیدن منطق آن از نظر علمی ضروری است. در ادامه بیشتر توضیح میدهیم.
هنگامی که بدن کاهش ناگهانی و شدید کالری دریافتی را تجربه میکند، با تجزیه گلیکوژن ذخیره شده برای تامین انرژی پاسخ میدهد. در این فرآیند آب بدن آزاد میشود که کاهش وزن سریع را به همراه دارد. با این حال، این کاهش وزن اولیه در درجه اول وزن آب است و نه کاهش چربی.
بدن حتی تحت محدودیت دریافت کالری هم به کار خود ادامه می دهد، در نتیجه شروع به تجزیه بافت عضلانی برای تامین انرژی میکند و عضلاتش را کمکم از دست میهد. بنابراین کاهش وزن، در نتیجه از دست رفتن بافت عضلانی اتفاق میافتد.

افرادی که این رژیم را پیشنهاد میکنند، موارد زیر را به عنوان فواید آن قبول دارند.
رژیمهای شوک به دلیل کمبود دریافت کالری قابل توجهی که ایجاد میکنند، میتوانند منجر به کاهش وزن سریع شوند. این ویژگی برای افرادی که تنها چندکیلو اضافه وزن دارند و میخواهند نتایج فوری ببینند، ممکن است انگیزه بخش باشد.
از آنجایی که این رژیمهای شوک برای استفاده کوتاهمدت طراحی شدهاند، ممکن است برای افرادی که نمیتوانند برنامه رژیمهای طولانیمدت را تحمل کنند و آمادگی تغییر سبک زندگی طولانیمدت را ندارند، جذاب باشند.
برخی از رژیمهای شوک ادعا میکنند که با مصرف یک ماده غذایی خاص (مثلا انگور) در مدت 2 هفته به حذف سموم و ارتقای سلامت کلی بدن کمک میکنند. باید توجه کنید که جدای از تجربه شخصی افراد، شواهد علمی بسیار محدودی برای اثبات این شکل از ادعاها وجود دارد.
اگر میخواهید به هر دلیلی از این سبک رژیم پیروی کنید، باید نسبت به مضرات آن هم آگاه باشید. موارد زیر نکات منفی رژیم شوک را یادآوری میکنند که در منابع مختلف از جمله fitnessdergisi آمده است:
هر شکلی از رژیمهای شوک در درازمدت پایدار نیست، زیرا محدودیتهای شدیدی را برای افراد قائل میشود که پایبند بودن به آنها دشوار است. علاوه بر این پس از قطع این رژیم و برگشت به الگوی غذایی قبلی، وزن ازدسترفته به احتمال خیلی زیاد دوباره بازمیگردد.
با حذف برخی از گروههای غذایی یا کاهش شدید کالری دریافتی، رژیم شوک میتواند منجر به کمبود مواد مغذی در بدن شود و اثرات منفی بر سلامت فرد داشته باشد. به عنوان مثال، رژیمهایی که کربوهیدرات کمی دارند، میتوانند منجر به کمبود مواد مغذی ضروری مانند قند، فیبر، ویتامینها و مواد معدنیای شوند که انرژی بدن را تامین میکنند.

محدودیت شدید دریافت کالری میتواند باعث شود که بدن به حالت گرسنگی درآید و به طور خودکار سوختوسازش را برای حفظ انرژی کم کند. به همین دلیل است که بعد از اتمام رژیمهای شوک امکان برگشت وزن بالا میرود.
مغز هرکاری میکند که از بدن محافظت کند و زمانی که انرژیای که باید به مغز نرسد، نمیتواند وظیفه خود را بهدرستی انجام دهد. رژیمهای شوک معمولا انرژی کافی را به مغز نمیرسانند و همین موضوع روی احساس محرومیت، تحریکپذیری و نوسانات خلقی تاثیر میگذارد و سلامت روان فرد را تحت تاثیر قرار میهد.
کاهش وزن سریع میتواند منجر به از دست دادن عضله شود، زیرا بدن اگر انرژی مورد نیازش را دریافت نکند، بافت عضلانی را برای انرژی تجزیه میکند. با این اوصاف، گاهی اوقات رژیمهای شوک باعث کاهش قدرت و تناسب اندام به دلیل تحلیل رفتن عضلات میشوند.