سومار هنوز بوی جنگ می‌داد.
هوای منطقه بوی خاک خشک، دود و باروت می‌داد. باد تندی از روی تپه‌ها می‌گذشت و خاک نرم را بلند می‌کرد و به صورت‌مان می‌کوبید. گاهی آن‌قدر ریزگرد در هوا بود که چشم‌هایمان می‌سوخت و دندان‌هایمان زیر خاک به هم می‌رسید.
عملیات مسلم ابن عقیل تازه تمام شده بود و زمین هنوز آرام نگرفته بود.
ما آمده بودیم بمانیم و نگهبانی بدهیم.
آن روزها هنوز خبری از لشکر ۱۰ سیدالشهدا نبود. ما یک تیپ کوچک از نیروهای مخصوص بسیج بودیم؛ چند جوان که قرار بود سه ماه تمام در همان منطقه بمانیم.
سه ماه...
شب و روز.
صبح‌ها آفتاب تند از همان اول صبح خودش را نشان می‌داد. چند ساعت بعد، پشت گردن و صورت‌مان از گرما می‌سوخت. لباس‌هایمان خیلی زود بوی عرق و خاک می‌گرفت.
اما شب که می‌شد، همه چیز عوض می‌شد.
سرما آرام‌آرام خودش را از لای لباس‌ها رد می‌کرد و زیر پوستمان می‌رفت.
نگهبانی‌ها هم ساعت مشخصی نداشت. گاهی از نیمه‌شب تا اذان صبح باید بیدار می‌ماندیم.
آن ساعت‌های طولانی، سکوت عجیبی داشت.
گاهی صدای جیرجیرک‌ها می‌آمد.
گاهی صدای باد.
گاهی هم از دور صدای یک شلیک می‌شنیدیم و دوباره همه چیز ساکت می‌شد.
در آن سکوت، آدم صدای نفس‌های خودش را هم می‌شنید.
و شاید صدای فکرهای خودش را بیشتر از هر چیز دیگری.
در عکس، از راست به چپ ایستاده‌ایم:
مهدی، پرچمی که کمی پاره و خاک‌گرفته است، عباس‌علی، شوهر خواهرم، خودم(محمدعلی)، بعد مسئول تدارکات و در آخر طلبه‌ای که همیشه تسبیحش در جیبش بود.
وقتی به عکس نگاه می‌کنم، لباس‌های خاک‌آلودمان را می‌بینم.
دست‌هایی که از کار و سرما ترک خورده بودند.
چهره‌هایی که خستگی در آنها بود، اما باز هم لبخند کوچکی گوشه لب‌هایمان داشتیم.
آن سه ماه فقط نگهبانی و پدافند نبود.
برای ما یک جور مدرسه بود؛
مدرسه‌ای بدون کلاس و نیمکت، زیر آسمان باز.
شب‌هایی که نگهبانی می‌دادیم، ساعت‌ها با هم حرف می‌زدیم.
از خانه.
از نان تازه.
از بوی چای مادر.
از خانواده.
از آرزوهایی که هنوز، با وجود جنگ، در دل‌هایمان زنده بودند.
گاهی حرف‌ها آن‌قدر ساده بود که شاید امروز برای کسی مهم نباشد؛ اما آن روزها همان حرف‌های ساده، دل آدم را گرم می‌کرد.
یک خاطره تلخ هم از آن روزها در ذهنم مانده است.
مهدی و عباس‌علی و من کنارش زانو زده بودیم.
بوی خون با بوی خاک قاطی شده بود.
اسم فامیلش را دقیق یادم نیست؛ فکر می‌کنم اسماعیلی بود.
آن لحظه دیگر کسی حرف نمی‌زد.
فقط صدای نفس‌های تند بود و باد.
گاهی بعضی لحظه‌ها آن‌قدر سنگین‌اند که آدم حتی سال‌ها بعد هم نمی‌تواند درست درباره‌شان حرف بزند.
حالا که به آن عکس نگاه می‌کنم، دیگر فقط چند نفر و یک پرچم نمی‌بینم.
بوی خاک سومار را حس می‌کنم.
سرمای شب را روی پوستم احساس می‌کنم.
صدای باد دوباره در گوشم می‌پیچد.
و چیزی را حس می‌کنم که شاید از همه آنها مهم‌تر باشد:
سنگینی رفاقتی که در آن روزها بین ما شکل گرفت.
ما سه ماه در سومار ماندیم.
سه ماهی که تمام شد و ما از آن منطقه رفتیم.
اما بعضی جاها آدم را رها نمی‌کنند.
گاهی سال‌ها بعد، وقتی باد می‌وزد، برای چند لحظه چشم‌هایم را می‌بندم...
و انگار از جایی خیلی دور،
هنوز بوی همان خاک را می‌شنوم.
✍️ محمدعلی مقیسه (لیمان)
