چندی پیش به دیدار یکی از دوستانم رفتم که صاحب یک مؤسسه همسریابی بود. من مهمان او بودم و از روی کنجکاوی، فرصت پیدا کردم با چند نفر از مراجعه‌کنندگان مؤسسه گفت‌وگوهای کوتاهی داشته باشم.
برایم جالب بود بدانم چرا بعضی افراد تا سنین بالاتر ازدواج نکرده‌اند، یا چرا با وجود تجربه ازدواج، دوباره خودشان را در مسیر پیدا کردن همراهی تازه می‌بینند.
از آن‌ها درباره گذشته و دلایل تصمیم‌هایشان پرسیدم. قصد نداشتم کسی را قضاوت کنم. می‌خواستم تجربه‌هایشان را بشنوم؛ شاید روایت زندگی آن‌ها بتواند برای دیگران هم نکته‌ای داشته باشد.
یکی از خانم‌ها ۳۷ سال داشت. وقتی از او درباره خواستگاران گذشته‌اش پرسیدم، از مردی گفت که به گفته خودش، از بسیاری جهات با او تفاهم داشته است.
آن دو مدتی با یکدیگر آشنا شده بودند. به هم علاقه داشتند، محبت میانشان وجود داشت و در بسیاری از مسائل احساس نزدیکی می‌کردند. اما خانواده دختر به دلیل شغل آن مرد و جایگاه اجتماعی و اقتصادی خانواده‌اش با این ازدواج موافقت نکرده بودند.
آن خانم معتقد بود اگر آن روز با مرد مورد علاقه‌اش ازدواج می‌کرد، امروز می‌توانست در کنار کسی باشد که دوستش داشته و زندگی مشترکی را تجربه کند که آرزویش را داشته است.
حالا خودش را تنها می‌دید و هنوز به دنبال همراهی برای زندگی بود.
من نمی‌توانم با اطمینان بگویم اگر آن ازدواج انجام می‌شد، حتماً زندگی خوشی در انتظارشان بود. هیچ‌کس از آینده خبر ندارد و حتی دو انسان علاقه‌مند هم ممکن است در زندگی مشترک با مشکلاتی روبه‌رو شوند. اما چیزی که در روایت او برایم تأمل‌برانگیز بود، حسرت فرصتی بود که به باور خودش، به دلیل شرایط و معیارهای خانواده از دست رفته بود.
با خودم فکر کردم شاید آن روز می‌شد بیشتر درباره شناخت، تفاهم، توانایی‌های واقعی آن دو نفر و آینده‌ای که می‌توانستند با همکاری بسازند، گفت‌وگو کرد.
در همان مؤسسه با مردی حدوداً چهل‌ساله هم صحبت کردم. او از هم‌دانشگاهی‌اش گفت؛ دختری که به او علاقه داشت و ظاهراً علاقه میان آن دو نیز وجود داشت. به گفته خودش، از نظر فکری و عاطفی با هم تفاهم داشتند، اما چون او در آن زمان خانه و ماشین نداشت، ازدواجشان شکل نگرفت.
حالا سال‌ها از آن روزها گذشته بود و او هنوز مجرد بود.
در میان مراجعه‌کنندگان، زنان و مردان مسن‌تری هم حضور داشتند. بعضی همسرشان را از دست داده بودند و بعضی به دلایل مختلف از همسر قبلی خود جدا شده بودند. هرکدام داستان و تجربه متفاوتی داشتند. بعضی از تنهایی امروز خود می‌گفتند و بعضی از تصمیم‌هایی که در گذشته گرفته بودند.
چند نفر از آن‌ها به این موضوع اشاره می‌کردند که شاید اگر در گذشته کمی انعطاف بیشتری داشتند و بعضی از خواسته‌هایشان را با شرایط واقعی زندگی هماهنگ می‌کردند، امروز در موقعیت دیگری بودند.
البته نباید فراموش کنیم که هر جدایی یا ازدواج نکردنی لزوماً نتیجه سخت‌گیری نیست. گاهی افراد دلایل جدی و قابل احترامی برای تصمیم‌هایشان دارند. ممکن است ازدواج نکردن انتخاب آگاهانه خودشان باشد، یا تجربه‌ای دشوار باعث شده باشد دیگر تمایلی به ازدواج نداشته باشند. هیچ‌کس نباید به خاطر تنها زندگی کردن سرزنش شود.
اما در میان این روایت‌ها، چیزی ذهنم را به خودش مشغول کرد: بعضی از این افراد هنوز دوست داشتند کسی را در کنار خود داشته باشند؛ کسی که بتوانند با او حرف بزنند، از روزهایشان بگویند، شادی‌های کوچک را تقسیم کنند و در روزهای دشوار تنها نمانند.
به‌ویژه در سال‌های بالاتر زندگی، داشتن یک همراه می‌تواند برای بسیاری از آدم‌ها ارزشمند باشد. کسی که حضورش آرامش‌بخش باشد و بتوان با او از خاطرات، نگرانی‌ها و اتفاقات ساده روزمره حرف زد.
گاهی فکر می‌کنم ما انسان‌ها چقدر ممکن است زندگی را برای خودمان دشوار کنیم. آن‌قدر به دنبال شرایطی خاص و امکاناتی بیشتر می‌گردیم که اصل ماجرا، یعنی داشتن یک رابطه انسانی سالم و همراهی دوطرفه، در میان خواسته‌های دیگر گم می‌شود.
مگر قرار است تمام خوشبختی ما در داشتن خانه‌ای بزرگ، ماشینی گران‌قیمت یا وسایل و امکانات فراوان خلاصه شود؟
این امکانات می‌توانند زندگی را راحت‌تر کنند، اما نمی‌توانند جای محبت، تفاهم، احترام و حضور یک انسان همراه را بگیرند.
گاهی یک زندگی ساده، با دو نفر که قدر یکدیگر را می‌دانند و برای آرامش هم تلاش می‌کنند، می‌تواند سرشار از شادی باشد؛ حتی اگر هنوز بسیاری از امکانات مورد نظرشان را فراهم نکرده باشند.
البته باید میان عشق و هوس هم تفاوت قائل شد. علاقه‌ای که قرار است پایه یک زندگی مشترک باشد، فقط به احساسات زودگذر محدود نمی‌شود. شناخت، احترام، مسئولیت‌پذیری و توجه به خواسته‌ها و نیازهای طرف مقابل هم بخشی از آن است.
از نگاه من، خداوند عشق را آفرید تا بندگانش از عشق در راه وصال خودش استفاده کنند. عشق زمانی ارزشمندتر می‌شود که انسان را به مهربانی، گذشت، مسئولیت و مراقبت از دیگری نزدیک کند؛ نه اینکه وسیله‌ای برای تحمیل خواسته‌های شخصی باشد.
من نمی‌خواهم به کسی بگویم حتماً ازدواج کند، از خواسته‌هایش چشم‌پوشی کند یا با هر شرایطی کنار بیاید. هر انسانی حق دارد برای انتخاب شریک زندگی‌اش معیار داشته باشد و درباره آینده خود تصمیم بگیرد.
اما شاید بد نباشد پیش از کنار گذاشتن یک فرصت، چند سؤال ساده از خودمان بپرسیم:
آیا خواسته‌هایی که مطرح کرده‌ایم واقعاً برای یک زندگی سالم ضروری هستند؟
آیا داریم شرایط خودمان را با زندگی دیگران مقایسه می‌کنیم؟
آیا کسی را فقط به دلیل نداشتن امکاناتی که می‌توانستیم در کنار هم برای به دست آوردنشان تلاش کنیم، کنار می‌گذاریم؟
و آیا آن‌قدر به دنبال آینده‌ای بی‌نقص هستیم که فرصت ساختن یک زندگی واقعی را از دست می‌دهیم؟
زندگی زمان نامحدودی در اختیار ما نمی‌گذارد. هیچ‌کس نمی‌داند چند سال دیگر فرصت تجربه کردن، دوست داشتن، ساختن و کنار هم بودن دارد. برای همین، خوب است در کنار آینده‌نگری، قدر فرصت‌های امروز را هم بدانیم.
شاید بعضی فرصت‌ها اگر از دست بروند، دیگر به همان شکل بازنگردند. شاید هم تصمیمی که امروز درست به نظر می‌رسد، سال‌ها بعد با نگاه دیگری دیده شود. ما نمی‌توانیم گذشته را تغییر دهیم، اما می‌توانیم از تجربه‌های آن برای تصمیم‌های آینده درس بگیریم.
این نوشته نه برای سرزنش کسانی است که ازدواج نکرده‌اند، نه برای قضاوت خانواده‌هایی که با ازدواجی مخالفت کرده‌اند و نه برای نادیده گرفتن مشکلات اقتصادی.
این فقط یادآوری یک موضوع ساده است:
گاهی برای ساختن یک زندگی خوب، لازم نیست همه‌چیز از ابتدا آماده باشد. گاهی کافی است دو انسان، با شناخت و علاقه و احترام متقابل، تصمیم بگیرند در کنار هم قدم بردارند و آنچه را ندارند، با همکاری به دست بیاورند.
شاید خوشبختی همیشه در رسیدن به تمام خواسته‌ها نباشد؛ گاهی در این است که در مسیر زندگی، انسانی را پیدا کنیم که بتوانیم با او از داشته‌ها و نداشته‌هایمان عبور کنیم.
خیلی زود دیر می‌شود؛ پس نه بی‌فکر تصمیم بگیریم و نه آن‌قدر سخت بگیریم که فرصت زندگی کردن را از دست بدهیم.
✍️: محمدعلی مقیسه (لیمان)
