شب است و من بیدارم —
مثل چراغی
که یادش رفته باشد
هنوز کسانی در راهند.
از خودم می‌پرسم:
آخر این قصه کجاست؟
چرا حالمان خوب نیست؟
پیش از آنکه پاسخی برسد
یادم می‌آید
این روزها
حال هیچ‌کداممان خوب نیست؛
چراغ‌های شهر روشن‌اند
و دل‌ها خاموش
و هرکداممان
در گوشه‌ای از این شب
با دردِ خودش دست‌وپنجه می‌زند
و آن یکی
حتی صدای شکستنش را نمی‌شنود.
اما درد من این نیست.
درد من این است
که ما برای تنهایی ساخته نشده‌ایم
و با این حال
تنهایی را
بهتر از هر هنری بلد شده‌ایم.
ما انسانیم —
آی آدم‌ها —
گرسنه‌ی یک نگاه،
تشنه‌ی یک کلمه،
منتظرِ دستی
که هنگام زمین‌خوردن
بی‌هیچ پرسشی
از تاریکی دراز شود.
ما از یک درد مشترک رنج می‌بریم
و عجیب آنکه
درمانِ همان درد
خودِ ماست.
پس این دیوارها چیست
که هر روز بلندتر می‌شوند؟
دیوارهایی که آجرهایشان از ترس است
و ملاتشان از غرور؛
راهِ عبورشان را خودمان هم بلد نیستیم
و به هیچ‌کس اجازه‌ی گذر نمی‌دهیم.
از تو می‌خواهم ستاره باشی
و خودم چراغی که سوت کشیده؛
از تو صداقت می‌خواهم
و آخرین بارِ بی‌چشمداشتِ مهربانی‌ام
را حتی خودم به یاد نمی‌آورم.
شاید تمام قصه همین باشد:
از دیگری
آن را می‌خواهیم
که هنوز در خانه‌ی خود نساخته‌ایم.
چه آسان
بر چرخِ سفالِ خیال
از آدم‌ها
انسانی بی‌نقص می‌سازیم
و چه سخت
خودمان را
به اندازه‌ی یک قدم
به انسانیت نزدیک می‌کنیم.
این همه خودخواهی
ما را کجا می‌برد؟
شاید به شهری
که در آن
هیچ پنجره‌ای
به پنجره‌ی دیگری باز نمی‌شود.
کبوتر با کبوتر، باز با باز؛
اما ما
هنوز پرواز نیاموخته‌ایم
حتی به اندازه‌ی کلاغی
و آرزو می‌کنیم
کبوتری سپید
از رویای ما برخیزد
و بال بگشاید.
آخر این قصه کجاست؟
مگر نه اینکه از خاک آمده‌ایم
و به خاک بازمی‌گردیم؟
مگر نه اینکه دست‌هایمان
مثل شاخه‌ی درخت در زمستان
از هرچه اندوخته
خالی می‌شود؟
پس این غرور چیست؟
این حساب‌وکتاب؟
این برتری‌جویی؟
وقتی پایانِ راه برای همه یکی است
چرا در میانه‌ی راه
این‌قدر از هم فاصله می‌گیریم؟
گاهی فکر می‌کنم
خدا ما را جفت آفرید،
مکملِ یکدیگر —
چون چشمه و سنگ،
چون باران و خاک —
تا کنار هم
زندگی را معنا کنیم؛
نه اینکه هرکدام
جهانی جدا بسازیم
و نامش را بگذاریم خوشبختی.
شاید خدا هم
از این همه فاصله
پشت ابرهایش دلگیر باشد.
نمی‌دانم.
اما می‌دانم
هیچ پرنده‌ای با تنهایی بهتر نمی‌شود،
هیچ قلبی با بی‌اعتنایی آرام نمی‌گیرد،
هیچ زخمی با نادیده‌گرفتن درمان نمی‌شود.
گاهی فقط یک نفر لازم است
که بنشیند، نگاه کند
و نپرسد چرا غمگینی؛
فقط بگوید:
من هستم، حرف بزن —
و همین دو کلمه
کافی است
که رودخانه‌ی خشکیده‌ی آدمی
دوباره راهِ دریا را بلد شود.
و چه کم است
این «من هستم» گفتن‌ها
در روزگاری
که همه چیزی برای گفتن دارند
و کمتر کسی
برای شنیدن وقت دارد؛
ما
جمعیتی‌ایم از گویندگانِ تنها.
رفیق،
شاید هنوز دیر نشده باشد؛
شاید بتوانیم
پیش از آنکه آخرین کشتی‌ها به ساحل برسند
دوباره به هم نزدیک شویم —
نه برای آنکه حق همیشه با ما باشد،
نه برای آنکه دیگری
شبیه آرزوهای ما زندگی کند؛
برای آنکه یاد بگیریم
آدم‌ها را همان‌طور که هستند ببینیم
و خودمان را
از آینه پنهان نکنیم.
بیایید
کمتر بخواهیم و بیشتر ببخشیم،
کمتر قضاوت کنیم و بیشتر بفهمیم؛
بیایید به جای بارِ یکدیگر،
پناهِ یکدیگر باشیم.
نکند تمام عمر بگذرد
و درست در آخرین لحظه بفهمیم
آنچه سال‌ها دنبالش بودیم
نه در دوردست‌ها بود
نه در آرزوهای دست‌نیافتنی —
کنارمان بود:
در دست‌هایی که رها کردیم،
در دل‌هایی که نشنیدیم،
در آدم‌هایی که می‌توانستند
پناه هم باشند
و از کنار هم گذشتند
مثل دو کشتی در مه.
آخر این قصه کجاست؟
هیچ‌جا.
آخرِ قصه هنوز نوشته نشده —
قلم دستِ خودِ ماست.
ما از خاک آمده‌ایم و به خاک برمی‌گردیم؛
پس بگذار خاکِ یکدیگر باشیم:
خاکی که می‌رویاند،
نه خاکی که می‌پوشاند.
اگر قرار است روزی
دست‌هایمان از همه‌چیز خالی شود،
بگذار امروز
از هم پر باشد؛
بگذار پیش از آنکه خاک شویم،
برای یکدیگر زندگی باشیم،
نه دلیلِ تنهایی.
و اگر روزی کسی از ما پرسید
در این جهان
چه چیزی از خود به جا گذاشتید؟
کاش بتوانیم بگوییم:
کسی را تنها نگذاشتیم
وقتی که به ما نیاز داشت؛
چراغی بودیم
در شبی که دیگری راهش را گم کرده بود،
دستی بودیم
برای دستی که می‌لرزید،
و انسانی بودیم
برای انسانی دیگر.
نه به اندازه‌ی آنچه داشتیم،
نه به اندازه‌ی آنچه بلند شدیم،
نه به اندازه‌ی ستایش‌هایی که چیدیم —
به اندازه‌ی دل‌هایی که آرام کردیم،
به اندازه‌ی دست‌هایی که گرفتیم؛
به اندازه‌ی آن
که نگذاشته باشیم کسی
در تاریکی
به نبودنِ ما عادت کند.
شب هنوز تمام نشده است؛
اما از آن‌سوی دیوارها
صدای پرنده‌ای می‌آید.
شاید سپیده نزدیک است.
این بار
چراغ‌ها را فقط برای خودمان روشن نکنیم؛
شاید کسی
در همین نزدیکی
منتظر اندکی روشنایی باشد.
آخر این قصه کجاست؟
شاید همین‌جاست:
در همان لحظه‌ای
که دستمان را دراز می‌کنیم
و دستِ دیگری را می‌گیریم.
✍️: محمدعلی مقیسه(لیمان)
