گاهی قدرت را فقط در چیزهایی می‌بینیم که صدای بلندی دارند؛ در کارخانه، سرمایه، تجهیزات، فناوری‌های پیشرفته و هزار چیز دیگر.
اما یک قدرت بزرگ و آرام هم وجود دارد که شاید کمتر درباره‌اش حرف زده‌ایم:
قدرت انسان‌ها در فضای دیجیتال.
من سیاستمدار نیستم و علاقه‌ای هم به سیاست ندارم. این نوشته قرار نیست بحث سیاسی باشد. فقط می‌خواهم درباره چیزی حرف بزنم که هر روز با آن زندگی می‌کنیم؛ درباره میلیون‌ها ایرانی که با گوشی‌هایشان وارد دنیای اینترنت می‌شوند، می‌نویسند، می‌خوانند، آموزش می‌دهند، خرید می‌کنند، کسب‌وکار راه می‌اندازند و در فضای دیجیتال فعالیت می‌کنند.
بر اساس گزارش Digital 2026: Iran از DataReportal، در اکتبر ۲۰۲۵ حدود ۷۳.۸ میلیون نفر در ایران کاربر اینترنت بوده‌اند و ضریب نفوذ اینترنت حدود ۷۹.۶ درصد جمعیت کشور گزارش شده است. این گزارش همچنین ۴۸ میلیون هویت کاربری شبکه‌های اجتماعی را در ایران ثبت کرده که معادل حدود ۵۱.۸ درصد جمعیت است.
البته خود DataReportal تأکید می‌کند که این ۴۸ میلیون لزوماً به معنی ۴۸ میلیون انسان متفاوت نیست؛ چون یک نفر ممکن است در چند شبکه اجتماعی حساب داشته باشد. بنابراین بهتر است این عدد را «هویت کاربری» بدانیم، نه تعداد دقیق افراد یکتا.
اما حتی با این احتیاط، یک واقعیت روشن است:
ده‌ها میلیون انسان در ایران بخشی از زندگی خود را در فضای دیجیتال می‌گذرانند.
این دیگر یک اتفاق کوچک نیست.
شاید وقتی یک پست می‌بینیم، یک ویدئو تماشا می‌کنیم، روی لینکی کلیک می‌کنیم یا چند دقیقه در یک شبکه اجتماعی می‌مانیم، احساس کنیم کار خاصی انجام نداده‌ایم.
اما وقتی همین رفتارهای کوچک میلیون‌ها بار تکرار می‌شوند، برای پلتفرم‌های بزرگ ارزش اقتصادی پیدا می‌کنند.
یک نمونه روشن، شرکت Meta است که Facebook، Instagram، Messenger و WhatsApp را در مجموعه Family of Apps خود قرار می‌دهد. Meta اعلام کرده بود که در دسامبر ۲۰۲۵، به طور میانگین ۳.۵۸ میلیارد نفر در روز از مجموعه برنامه‌هایش استفاده می‌کردند.
Meta همچنین برای کل سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰۰.۹۷ میلیارد دلار درآمد گزارش کرده که حدود ۱۹۶.۱۸ میلیارد دلار آن از تبلیغات بوده است.
این اعداد یک نکته ساده اما مهم را نشان می‌دهند:
کاربر فقط کسی نیست که از یک پلتفرم استفاده می‌کند. حضور، توجه و تعامل کاربران، بخشی از موتور اقتصادی این پلتفرم‌هاست.
البته از این آمار نمی‌توان فهمید که سهم دقیق کاربران ایرانی از درآمد Meta چقدر است؛ چنین عددی در گزارش عمومی این شرکت به این شکل منتشر نشده است. اما می‌توان دید که اقتصاد شبکه‌های اجتماعی تا چه اندازه به حضور و تعامل گسترده کاربران وابسته است.
اینجا به یک نمونه واقعی می‌رسیم که شاید از بسیاری از توضیحات گویاتر باشد.
Cloudflare در گزارش مربوط به سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ اعلام کرد که پس از آغاز دومین قطع سراسری اینترنت در ایران در ۲۸ فوریه، ترافیک اینترنت کشور به کمتر از یک درصد سطوح قبلی سقوط کرد. Cloudflare این وضعیت را یکی از طولانی‌ترین اختلال‌های مشاهده‌شده در سال‌های اخیر توصیف کرد.
در ۲۶ مه ۲۰۲۶، هم‌زمان با نشانه‌های بازگشت بخشی از دسترسی اینترنت، Cloudflare افزایش شدیدی در ترافیک مشاهده کرد. این افزایش در یک مقطع حدود ۱۵ برابر سطح هفته قبل بود. با این حال، در اوج همان بازگشت اولیه، حجم ترافیک هنوز حدود ۴۰ درصد بیشینه فعالیت ثبت‌شده در سال ۲۰۲۶ بود.
گزارش بعدی Cloudflare در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ نشان داد که ترافیک HTTP پس از آن در مقطعی به حدود ۹۰ درصد رسید و سپس حدود ۵۹ درصد سطح پیش از اختلال تثبیت شد.
برای من، این عددها فقط چند رقم در یک گزارش فنی نیستند.
پشت هر خط روی این نمودارها، انسان‌هایی هستند.
کسی که کسب‌وکار اینترنتی دارد.
کسی که درس می‌خواند.
کسی که از خانه کار می‌کند.
کسی که محتوا تولید می‌کند.
کسی که با خانواده و دوستانش ارتباط دارد.
و شاید نویسنده‌ای که نشسته و دارد یک مطلب ساده برای مردم می‌نویسد.
ما گاهی اینترنت را فقط با شبکه‌های اجتماعی و سرگرمی می‌شناسیم.
اما برای بسیاری از مردم، اینترنت دیگر فقط وسیله تفریح نیست؛ بخشی از کار و زندگی شده است.
کسب‌وکارها از آن استفاده می‌کنند.
نویسندگان و هنرمندان آثارشان را منتشر می‌کنند.
دانشجویان آموزش می‌بینند.
فریلنسرها کار می‌کنند.
فروشندگان مشتری پیدا می‌کنند.
آموزش‌دهندگان دانش خود را در اختیار دیگران می‌گذارند.
و میلیون‌ها نفر برای انجام کارهای روزمره به ابزارهای آنلاین وابسته‌اند.
به همین دلیل، تغییر جدی در دسترسی به اینترنت فقط به معنی کندشدن بازشدن یک سایت نیست؛ می‌تواند روی ارتباطات، آموزش، کسب‌وکار و بخش‌هایی از اقتصاد دیجیتال اثر بگذارد. تجربه ثبت‌شده ایران در گزارش‌های Cloudflare نمونه روشنی از این موضوع است.
من فکر می‌کنم بخشی از قدرت، در خود انسان‌هاست.
در تعداد آنها.
در دانشی که تولید می‌کنند.
در محتوایی که می‌نویسند.
در کسب‌وکاری که راه می‌اندازند.
در مهارتی که یاد می‌گیرند.
در زمانی که در فضای دیجیتال صرف می‌کنند.
و در اثری که بر اطراف خود می‌گذارند.
این قدرت را نباید فقط به معنای قدرت سیاسی فهمید.
قدرت دیجیتال می‌تواند اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی هم باشد.
یک کشور وقتی میلیون‌ها کاربر اینترنت دارد، فقط میلیون‌ها نفر با گوشی در دست ندارد.
مجموعه‌ای از نویسندگان، برنامه‌نویسان، فروشندگان، دانشجویان، کارآفرینان، هنرمندان، معلمان و تولیدکنندگان محتوا دارد.
سرمایه‌ای که شاید در ظاهر دیده نشود، اما اثر واقعی دارد.
ما ایرانی‌ها امروز بخش مهمی از دنیای دیجیتال هستیم. میلیون‌ها نفر در این فضا حضور داریم؛ یاد می‌گیریم، آموزش می‌دهیم، کار می‌کنیم و چیزی به این دنیای بزرگ اضافه می‌کنیم.
شاید بد نباشد گاهی از خودمان بپرسیم: آیا شایسته است مردمی با این همه توانایی، دانش و علاقه به یادگیری، از بعضی ابزارها و فرصت‌های جهانی محروم باشند؟
من این سؤال را نه از روی دشمنی با کسی، بلکه از روی علاقه به پیشرفت کشورم و مردمم می‌پرسم.
امیدوارم روزی برسد که فناوری و دانش، پلی برای نزدیک‌تر شدن انسان‌ها باشد؛ نه دیواری که بعضی ملت‌ها را از فرصت‌های جدید دور کند.
این فقط یک درد دل از طرف لیمان است؛
کسی که باور دارد دانایی، خلاقیت و اراده انسان‌ها، همیشه راه خودش را پیدا خواهد کرد.
✍️ محمدعلی مقیسه (لیمان) ❤️
