
گاهی یک نویسنده از دیده نشدن نوشتههایش ناراحت میشود؛ اما دردناکتر از آن، زمانی است که نوشتههایش دیده میشوند، ولی نه با نام خودش.
هر شعر، هر داستان و هر مقاله، بخشی از فکر، احساس، تجربه و زمانی است که برای خلق آن صرف شده است.
شاید به همین دلیل باشد که وقتی اثری بدون نام صاحبش منتشر میشود، موضوع فقط چند کلمه نیست؛ موضوع احترام به اندیشه و زحمت یک انسان است.
اما این داستان از سالهایی شروع میشود که اینترنت تازه داشت جای خود را میان مردم باز میکرد.
آن روزها بسیاری از نویسندگان، وبلاگها را به عنوان خانهای برای نوشتههای خود انتخاب کرده بودند.
من هم یکی از همان افراد بودم.
در وبلاگها مینوشتم؛ ساده، صمیمی و بدون اینکه بخواهم خودم را بزرگتر از چیزی که هستم نشان بدهم.
فقط مینوشتم، چون نوشتن را دوست داشتم.
به مرور زمان، نوشتههایم دیده شد و دوستانی پیدا کردم که مطالبم را دنبال میکردند.
بعدها وارد شبکه اجتماعی ایرانی «کلوب» شدم؛ فضایی که در آن زمان برای بسیاری از کاربران، محلی برای ارتباط و اشتراک تجربهها بود.
در آنجا فعالیت نویسندگی من بیشتر شد.
چون نوشتههایم از تجربه و احساس واقعی خودم میآمد، مخاطبان زیادی پیدا کردم. حتی مدیریت و پشتیبانی کلوب، دو نشریه اینترنتی را به من سپردند تا مدیریت کنم.
برای من این اتفاق ارزشمند بود؛ چون احساس میکردم تلاش یک نویسنده، حتی در فضای مجازی هم میتواند دیده شود.
اما یک روز اتفاقی افتاد که هنوز خاطرهاش را فراموش نکردهام.
در میان گروهها و صفحههای مختلف، به صفحهای برخوردم که مدیر آن، خود را شاعر و نویسنده معرفی کرده بود.
در نگاه اول، همه چیز عادی بود.
اما کمی که بیشتر دقت کردم، متوجه شدم شعرهایی که در آن صفحه منتشر شدهاند، برایم بسیار آشنا هستند.
نه فقط آشنا...
آنها را من نوشته بودم.
لحظه عجیبی بود.
احساس کردم کسی دارد بخشی از خاطرات و احساسات مرا با نام خودش بیان میکند.
اما تصمیم گرفتم قبل از هر قضاوتی، با آرامش موضوع را بررسی کنم.
پیامی برای آن خانم فرستادم و پرسیدم:
«آیا نویسنده این اشعار زیبا را میشناسید؟»
پاسخ داد:
«چطور مگه؟»
گفتم:
«خیلی زیبا نوشتهاند و دوست دارم با ایشان صحبت کنم.»
گفت:
«امکانش نیست.»
پرسیدم:
«چرا؟»
گفت:
«چون من محدودیت دارم.»
اینجا یک سؤال برایم ایجاد شد:
آیا واقعاً او منتشرکننده این اشعار بود؟
پرسیدم:
«مگر شما شاعر این شعرها هستید؟»
پاسخ داد:
«بله.»
بعد از آن، بدون توهین و بدون ایجاد جنجال، خودم را معرفی کردم و گفتم:
«این اشعار نوشتههای من هستند. لطفاً آنها را حذف کنید، چون مجبور میشوم از تولیدات خودم دفاع کنم.»
«فردای آن روز، تمام آن نوشتهها حذف شده بودند.
من از این اتفاق خوشحال نبودم که کسی شکست خورده است؛ خوشحال بودم که حق یک اثر به صاحبش برگشته است.
آن اتفاق برای من یک درس بزرگ داشت:
گاهی لازم نیست برای دفاع از حق خود، با خشم وارد شوید.
گاهی یک گفتوگوی محترمانه میتواند نتیجهای را رقم بزند که یک دعوای طولانی نمیتواند.
اما این ماجرا فقط درباره یک نفر و یک اتفاق نیست.
این یک سؤال بزرگتر درباره فضای تولید محتوا در اینترنت است.
در سالهای ابتدایی اینترنت، بسیاری از افراد برای نوشتن وارد وبلاگها شدند. آنها فکرها، تجربهها، شعرها و نوشتههای خود را منتشر کردند.
اما با گسترش شبکههای اجتماعی، کمکم فرهنگ انتشار تغییر کرد.
سرعت بیشتر شد.
بازنشر بیشتر شد.
و گاهی مرز میان «الهام گرفتن»، «اشتراکگذاری» و «کپی کردن» فراموش شد.
مشکل اصلی این نیست که یک نوشته دیده شود؛ اتفاقاً نویسنده دوست دارد نوشتهاش خوانده شود.
مشکل زمانی آغاز میشود که نام خالق یک اثر حذف شود.
چون پشت هر نوشته، یک انسان وجود دارد.
یک نفر که فکر کرده، تجربه کرده، احساس کرده و زمان گذاشته است.
تولید محتوا با کپی کردن تفاوت دارد.
کسی که از تجربه و اندیشه خودش مینویسد، حتی اگر مخاطب کمی داشته باشد، یک اثر واقعی خلق کرده است.
اما کسی که فقط نوشته دیگران را تکرار میکند، شاید چند لحظه دیده شود، اما چیزی از خودش به جا نگذاشته است.
امروز ابزارهای زیادی برای انتشار وجود دارد.
اما هیچ ابزاری نمیتواند جای اندیشه انسان را بگیرد.
نویسنده واقعی کسی نیست که فقط سریعتر منتشر کند؛ نویسنده کسی است که چیزی برای گفتن داشته باشد.
شاید بتوان نوشته را کپی کرد، اما نمیتوان مسیر زندگی، تجربهها و احساسی را که پشت آن نوشته وجود دارد، کپی کرد.
به احترام همه کسانی که مینویسند، بیایید یاد بگیریم قبل از برداشتن یک نوشته، نام صاحب آن را ببینیم.
چون احترام به اثر دیگران، احترام به فرهنگ نوشتن است.
✍️ : محمدعلی مقیسه(لیمان)