قسمت اول را با یک سؤال تمام کردیم:
اگر آن تصویری که از خودمان ساختهایم کنار برود، از ما چه چیزی باقی میماند؟
شاید پاسخ این سؤال، در شناختن واقعیت زندگی باشد.
واقعیت همیشه مطابق میل ما نیست.
گاهی مجبوریم کاری را انجام دهیم که دوست نداریم.
گاهی انتخابهایمان بین «خوب» و «بد» نیست؛ بین «بد» و «بدتر» است.
گاهی سکوت میکنیم، نه به این دلیل که حرفی نداریم، بلکه چون هزینه حرف زدن را نمیتوانیم بپردازیم.
گاهی کوتاه میآییم، نه از سر ضعف، بلکه چون چیز مهمتری برای حفظ کردن داریم.
گاهی خواستهای را کنار میگذاریم، چون شرایط زندگی اجازه رسیدن به آن را نمیدهد.
اینها لزوماً نشانه دورویی نیستند.
زندگی همیشه به ما امکان انتخاب ایدهآل را نمیدهد.
اما چیزی که اهمیت دارد این است که دستکم خودمان بدانیم چه اتفاقی افتاده است.
اگر مجبور شدهایم کوتاه بیاییم، با خودمان صادق باشیم.
اگر از ترس سکوت کردهایم، آن را شجاعت نام نگذاریم.
اگر به خاطر مصلحت تصمیم گرفتهایم، لازم نیست برای حفظ تصویرمان از خود، وانمود کنیم که تصمیمی کاملاً آرمانی گرفتهایم.
گاهی صادقانهترین جمله این است:
«من این انتخاب را کردم، چون شرایط دیگری برایم باقی نمانده بود.»
نه.
این شاید مهمترین بخش بحث باشد.
پذیرفتن واقعیت به معنای تسلیم شدن در برابر آن نیست.
اگر کسی مشکل مالی دارد، پذیرفتن این واقعیت به معنای این نیست که باید تا آخر عمر در همان شرایط بماند.
اگر کسی ترسیده است، پذیرفتن ترس به معنای تسلیم شدن در برابر ترس نیست.
اگر کسی اشتباه کرده است، اعتراف به اشتباه به معنای بیارزش بودن او نیست.
برعکس.
تا وقتی واقعیت را نبینیم، نمیتوانیم آن را تغییر دهیم.
انسانی که نمیپذیرد بدهکار است، نمیتواند برای پرداخت بدهی برنامهریزی کند.
انسانی که نمیپذیرد در کاری ضعیف است، نمیتواند آن مهارت را تقویت کند.
انسانی که نمیپذیرد از قضاوت دیگران میترسد، نمیتواند برای آزادی از این ترس قدمی بردارد.
واقعیت، دشمن ما نیست.
واقعیت نقطه شروع تغییر است.
ممکن است بتوانیم دروغ گفتن به دیگران را کنترل کنیم.
اما دروغ گفتن به خودمان بسیار خطرناکتر است.
چون اگر دیگران را فریب بدهیم، شاید روزی حقیقت را بفهمند.
اما اگر خودمان را فریب بدهیم، ممکن است سالها در همان خیال زندگی کنیم.
به همین دلیل شاید یکی از مهمترین پرسشهای زندگی این نباشد که:
«دیگران درباره من چه فکری میکنند؟»
بلکه این باشد:
«اگر هیچکس قرار نبود مرا ببیند، آیا باز هم همینگونه زندگی میکردم؟»
اگر هیچکس قرار نبود موفقیت ما را ببیند، آیا باز هم همان موفقیت را میخواستیم؟
اگر هیچکس قرار نبود شکست ما را ببیند، آیا باز هم از انجام آن کار میترسیدیم؟
اگر هیچکس قرار نبود درباره انتخابهای ما قضاوت کند، آیا باز هم همان انتخاب را میکردیم؟
لازم نیست پاسخ این سؤالها را به کسی بگوییم.
گاهی همین که انسان برای نخستین بار پاسخ واقعی را از خودش بشنود، اتفاق بزرگی افتاده است.
ما نمیتوانیم از تمام واقعیتهای زندگی فرار کنیم.
مجبوریم پول دربیاوریم.
مجبوریم بعضی قوانین را بپذیریم.
مجبوریم گاهی ملاحظه دیگران را بکنیم.
مجبوریم بعضی خواستههایمان را عقب بیندازیم.
مجبوریم در بعضی شرایط سکوت کنیم.
اینها لزوماً تظاهر نیست.
زندگی اجتماعی بدون ملاحظه و مسئولیت ممکن نیست.
مسئله جای دیگری است.
مسئله این است که آیا بعد از همه این سازشها، هنوز میدانیم خود واقعیمان کجاست؟
آیا میدانیم کجا واقعاً انتخاب کردهایم و کجا مجبور شدهایم؟
آیا میدانیم کدام باورها متعلق به خودمان است و کدام را فقط از خانواده، جامعه، محیط یا دیگران گرفتهایم؟
آیا میدانیم چه چیزهایی را واقعاً دوست داریم و چه چیزهایی را فقط به خاطر تأیید دیگران دنبال میکنیم؟
شاید «خودمان بودن» به معنای این نباشد که هر کاری دلمان خواست انجام دهیم.
شاید یعنی:
بدانیم چرا کاری را انجام میدهیم.
گاهی بد نیست چند دقیقه با خودمان تنها باشیم و بدون تعارف به این سؤالها جواب بدهیم:
من واقعاً چه میخواهم؟
کدام کارها را فقط برای دیده شدن انجام میدهم؟
کدام عقیدهام را فقط به این دلیل حفظ کردهام که نمیخواهم دیگران دربارهام قضاوت کنند؟
آخرین باری که برخلاف میل واقعیام تصمیم گرفتم، چه زمانی بود؟
آیا آن تصمیم واقعاً انتخاب من بود یا نتیجه ترس و اجبار؟
کدام ویژگی را درباره خودم زیاد ادعا میکنم اما در عمل هنوز به آن نرسیدهام؟
اگر قرار بود هیچکس از زندگی من باخبر نشود، چه چیزی را تغییر میدادم؟
و شاید از همه سختتر:
کجا دارم برای خودم نقش بازی میکنم؟
لازم نیست جواب این سؤالها را به کسی بگوییم.
حتی لازم نیست همان لحظه چیزی را تغییر دهیم.
گاهی همین که انسان برای نخستین بار پاسخ واقعی را از خودش بشنود، اتفاق بزرگی افتاده است.
شاید حقیقت و واقعیت دشمن یکدیگر نباشند.
حقیقت میتواند جهتی باشد که میخواهیم به سوی آن حرکت کنیم.
واقعیت میتواند جایی باشد که اکنون ایستادهایم.
اشتباه زمانی اتفاق میافتد که فاصله این دو را انکار کنیم.
اگر آرمان ما صداقت است، باید اول واقعیت دروغهایی را که به خودمان گفتهایم ببینیم.
اگر آزادی میخواهیم، باید اول ترسهایی را که ما را محدود کردهاند بشناسیم.
اگر میخواهیم خودمان باشیم، باید اول بفهمیم چه مقدار از «خودمان» را دیگران برایمان ساختهاند.
و اگر میخواهیم زندگی بهتری داشته باشیم، باید اول جرئت کنیم زندگی فعلیمان را همانگونه که هست ببینیم.
بدون آرایش.
بدون شعار.
بدون نقش.
شاید یکی از مشکلات ما این است که همیشه دوست داریم از خودمان تصویر بزرگی بسازیم.
دوست داریم قهرمان باشیم؛ انسانی که نمیترسد، نمیشکند، کوتاه نمیآید، اشتباه نمیکند و همیشه درست تصمیم میگیرد.
اما چنین انسانی وجود ندارد.
ما انسانیم.
میترسیم.
اشتباه میکنیم.
گاهی ضعیف میشویم.
گاهی مجبور میشویم.
گاهی شکست میخوریم.
و گاهی، برخلاف همه اینها، دوباره بلند میشویم.
شاید زیبایی انسان دقیقاً در همین باشد.
نه در اینکه همیشه قوی باشد؛
بلکه در اینکه وقتی ضعف خودش را دید، از دیدن آن فرار نکند.
شاید بهتر باشد از امروز کمی کمتر درباره اینکه «چه کسی هستیم» حرف بزنیم و کمی بیشتر ببینیم در عمل چه میکنیم.
اگر میگوییم صادقیم، ببینیم وقتی صداقت به ضررمان تمام میشود چه میکنیم.
اگر میگوییم شجاعیم، ببینیم وقتی میترسیم چه تصمیمی میگیریم.
اگر میگوییم آزادیم، ببینیم چقدر انتخابهایمان تحت تأثیر نگاه دیگران است.
اگر میگوییم خودمان هستیم، ببینیم وقتی هیچکس تماشایمان نمیکند، چگونه زندگی میکنیم.
شاید لازم نباشد تمام نقابهایمان را یکباره کنار بگذاریم.
شاید کافی باشد هر روز یکی از آنها را کمی جابهجا کنیم و به خود واقعیمان فرصت نفس کشیدن بدهیم.
چون زندگی کوتاهتر از آن است که تمام عمرمان را صرف اجرای نقشی کنیم که خودمان نوشتهایم و بعد فراموش کردهایم چرا آن را بازی میکنیم.
و شاید در نهایت، صادقانهترین جملهای که یک انسان میتواند درباره خودش بگوید این باشد:
«من هنوز همان انسانی نشدهام که دوست دارم باشم؛ اما حداقل دیگر وانمود نمیکنم که هستم.»
✍️ : محمدعلی مقیسه(لیمان)