
در روزگاری که فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به بخش مهمی از زندگی انسانها تبدیل شدهاند، تصویری عجیب و تلخ پیش روی ما قرار گرفته است؛ تصویری که در آن مرز میان «ارزش واقعی» و «سرگرمیهای بیمحتوا» کمرنگ شده است.
اگر امروز در اینترنت جستوجویی داشته باشیم، با حجم زیادی از ویدیوها و محتواهایی روبهرو میشویم که گاهی هیچ اندیشه، هنر یا پیام انسانی در آنها دیده نمیشود، اما با این حال، میلیونها بازدید و واکنش دریافت میکنند. در مقابل، سالها مطالعه، تحقیق، نوشتن خلاقانه و خلق آثار ارزشمند، گاهی در سکوت و تنهایی نویسندگان و شاعران باقی میماند.
درد بزرگ دقیقاً از همینجا آغاز میشود؛ تفاوتی که میان «اصالت اثر» و «بازی الگوریتمها» وجود دارد. گاهی باعث میشود حاصل سالها تلاش، مطالعه، نویسندگی و خلق یک اثر ارزشمند، در سایه محتواهای سطحی قرار بگیرد.
وقتی انسانی با عشق و باور مینویسد، طبیعی است که دیدن این فاصله میان ارزش واقعی یک اثر و میزان دیده شدن آن، میتواند دلسردکننده و فرساینده باشد.
پاسخ این موضوع را باید در ساختار الگوریتمهای شبکههای اجتماعی و رفتار جمعی انسان امروز جستوجو کرد. بسیاری از این الگوریتمها بر اساس جلب توجه سریع طراحی شدهاند؛ یعنی محتواهایی که باعث هیجان، تعجب، خنده یا کنجکاوی لحظهای میشوند، بیشتر دیده میشوند.
محتواهای زرد، ویدیوهای جنجالی، دوربینهای مخفی آزاردهنده و رفتارهای عجیب، روی یکی از قویترین واکنشهای روان انسان دست میگذارند: شوک، کنجکاوی کاذب و هیجان آنی.
الگوریتم پلتفرمها نیز به همین واکنشهای سریع علاقه دارد. وقتی متوجه شود کاربران چند ثانیه بیشتر روی یک ویدیوی عجیب یا جنجالی توقف کردهاند، آن محتوا را به افراد بیشتری نشان میدهد و گاهی آن را به میلیونها نفر میرساند.
انسان امروزی که با فشارهای زندگی، استرس و مشکلات روزمره روبهرو است، گاهی ناخودآگاه به سمت این محتواها میرود تا برای چند لحظه ذهن خود را سرگرم کند.
اینجاست که محتوای زرد مانند علف هرز رشد میکند؛ یکشبه همهجا را فرا میگیرد، اما معمولاً مخاطب وفادار و ماندگاری ایجاد نمیکند.
در مقابل، هنر اصیل و کلام ارزشمند مانند درختی ریشهدار است؛ شاید دیرتر رشد کند، اما اگر جوانه بزند، میتواند سالها و حتی نسلها باقی بماند.
نویسندهای که سالها با عشق، اندیشه و تجربه شخصی خود مینویسد، تنها یک محصول تولید نمیکند؛ او بخشی از وجود و نگاه خود به زندگی را با دیگران به اشتراک میگذارد.
برای یک نویسنده واقعی، نوشتن فقط یک شغل یا وسیلهای برای گرفتن بازدید نیست؛ بلکه یک باور و رسالت است. بسیاری از اهل قلم از روزگاری مینویسند که نه خبری از اینترنت بود و نه شبکههای اجتماعی. آنها با عشق به کلمات مسیر خود را آغاز کردند و همچنان با همان انگیزه ادامه میدهند.
با این حال، در بسیاری از جوامع امروز، نویسندگان و هنرمندان از جمله قشرهایی هستند که کمترین حمایت اقتصادی را دریافت میکنند. بسیاری از آنها با وجود ارزش بالای آثارشان، برای تأمین زندگی با دشواری روبهرو هستند.
گسترش ابزارهای جدید تولید محتوا اگرچه فرصتهای زیادی ایجاد کرده است، اما در کنار آن، رقابت برای دیده شدن را سختتر کرده؛ زیرا گاهی سرعت و جذابیت ظاهری، جای عمق و کیفیت را میگیرد.
با وجود تمام این مشکلات، یک حقیقت بزرگ وجود دارد:
محتوای زرد و سطحی معمولاً عمر کوتاهی دارد؛ یک روز دیده میشود و چند روز بعد در میان انبوه مطالب جدید فراموش میشود. اما کلمهای که از اندیشه، تجربه و صداقت سرچشمه گرفته باشد، میتواند زمان را پشت سر بگذارد.
جنگیدن با جهل و نادانی با سلاح قلم و واژه، بزرگترین رسالتی است که یک انسان اهل فرهنگ میتواند بر دوش بکشد. راهی که شاید در کوتاهمدت پر از سنگلاخ باشد، اما ردپای آن تا همیشه ماندگار خواهد ماند.
اهل اصالت میدان را خالی نمیکنند؛ زیرا قلم، سلاح ماندگار آنهاست تا آخرین توان، در برابر هجوم سطحینگری ایستادگی کنند.
«شاید امروز الگوریتمها تصمیم بگیرند چه چیزی بیشتر دیده شود، اما این انسانها هستند که در نهایت انتخاب میکنند چه چیزی ارزش ماندن دارد. به نظر شما آیا در عصر سرعت، هنوز جایی برای آثار عمیق و اصیل باقی مانده است؟»