ویرگول
ورودثبت نام
Leyli Shahryari
Leyli Shahryari
Leyli Shahryari
Leyli Shahryari
خواندن ۳ دقیقه·۵ ماه پیش

کارگاه جامع داستان‌نویسی/جلسه هفتم

جلسه هفتم: دیالوگ‌نویسی؛ هنر شنیدن صدای آدم‌ها

اگر شخصیت روح داستان باشد و پیرنگ استخوان‌بندی آن، دیالوگ صدای زنده داستان است.

اما بیشتر دیالوگ‌هایی که نویسندگان تازه‌کار می‌نویسند، یک مشکل مشترک دارند:

هیچ انسانی در دنیای واقعی آن‌گونه حرف نمی‌زند.


یک نمونه ضعیف

«سلام برادر عزیزم. امروز ساعت هشت صبح از منزل خارج شدم و به اداره رفتم. سپس با رئیس شرکت درباره پروژه جدید صحبت کردم.»

این دیالوگ نیست.

این گزارش اداری است.


یک نمونه طبیعی‌تر

«سلام.»

«سلام. چطوری؟»

«خوبم.»

«رئیست چی گفت؟»

«هیچی... همون حرفای همیشگی.»

اینجا آدم‌ها شبیه آدم حرف می‌زنند.


قانون اول

مردم مستقیم حرف نمی‌زنند

در زندگی واقعی، انسان‌ها معمولاً چیزی را که واقعاً فکر می‌کنند نمی‌گویند.

مثلاً:

مردی از همسرش ناراحت است.

به جای اینکه بگوید:

«من احساس می‌کنم دیگر برایت مهم نیستم.»

می‌گوید:

«بازم یادت رفت نون بخری؟»

موضوع نان نیست.

موضوع احساس نادیده گرفته شدن است.


زیرمتن؛ مهم‌ترین راز دیالوگ

قبلاً با مفهوم زیرمتن آشنا شدیم.

در دیالوگ، زیرمتن اهمیت دوچندان دارد.


مثال

زن می‌گوید:

«امشب دیر میای؟»

ظاهر جمله ساده است.

اما ممکن است معنای واقعی این باشد:

  • دلم برات تنگ شده.

  • نگرانتم.

  • ازت ناراحتم.

  • شک دارم داری دروغ می‌گی.


دیالوگ نباید اطلاعات‌پراکنی باشد

اشتباه رایج:

«سلام علی. تو که برادر بزرگ من هستی و در سال ۱۳۸۵ از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شدی...»

هیچ‌کس این‌گونه حرف نمی‌زند.


هر شخصیت زبان خودش را دارد

یک کودک، یک استاد دانشگاه و یک راننده تاکسی نباید شبیه هم حرف بزنند.


کودک

«مامان، ببین! ببین! اون گنجشکه رو ببین!»


استاد

«این مسئله نیازمند بررسی بیشتری است.»


پیرمرد روستایی

«دنیا دیگه مثل قدیم نیس پسرجان.»


اگر همه شخصیت‌ها با یک صدا حرف بزنند، خواننده نویسنده را می‌بیند، نه شخصیت‌ها را.


دیالوگ کوتاه‌تر بهتر است

در زندگی واقعی مردم پرحرف‌اند.

اما در داستان باید عصاره حرف‌ها را نوشت.


مثال:

«من از رفتار تو ناراحتم زیرا سه هفته پیش در مهمانی فلان اتفاق افتاد و...»


بهتر:

«هنوزم یادت نرفته؟»

«چطور می‌تونستم فراموش کنم؟»


سکوت هم دیالوگ است

گاهی چیزی که گفته نمی‌شود مهم‌تر از چیزی است که گفته می‌شود.


مثال:

«دوستم داری؟»

مرد جواب نداد.

به پنجره نگاه کرد.

این سکوت خودش پاسخ است.


وقفه‌ها

انسان‌ها همیشه روان حرف نمی‌زنند.

مثلاً:

«من... راستش... نمی‌دونم چطور بگم.»

این طبیعی‌تر از گفتار کامل و بی‌نقص است.


دیالوگ و شخصیت‌پردازی

دیالوگ فقط برای انتقال اطلاعات نیست.

باید شخصیت را آشکار کند.


مثال:

دو نفر باران را می‌بینند.

نفر اول:

«لعنتی، لباسام خیس شد.»

نفر دوم:

«بوی خاک رو حس می‌کنی؟»

بدون هیچ توضیحی فهمیدیم این دو نفر متفاوت‌اند.


دعواهای واقعی

اشتباه مبتدیان:

وقتی شخصیت‌ها دعوا می‌کنند، همه چیز را فریاد می‌زنند.


اما در زندگی واقعی بسیاری از دعواها آرام‌اند.

گاهی یک جمله کوتاه از هزار فریاد دردناک‌تر است.


مثال:

«می‌دونی؟»

«چی؟»

«هیچی.»

این «هیچی» می‌تواند از یک صفحه فریاد تأثیرگذارتر باشد.


گوش دادن؛ مهم‌ترین تمرین نویسنده

بهترین آموزش دیالوگ در کتاب‌ها نیست.

در زندگی است.

در اتوبوس.

در بازار.

در مهمانی.

در صف نانوایی.


به نحوه حرف زدن مردم دقت کن:

  • چطور جمله‌ها را نیمه‌کاره رها می‌کنند؟

  • چطور موضوع را عوض می‌کنند؟

  • چطور دروغ می‌گویند؟

  • چطور طفره می‌روند؟

این‌ها معدن طلا هستند.


تمرین حرفه‌ای شماره ۱

گفت‌وگویی بنویس میان:

  • پدری که می‌داند به‌زودی خواهد مرد.

  • پسری که از این موضوع خبر ندارد.

اما پدر نباید مستقیماً درباره مرگ حرف بزند.


تمرین حرفه‌ای شماره ۲

گفت‌وگویی بنویس میان:

  • زن و شوهری که در آستانه جدایی هستند.

اما کلمه‌های:

«طلاق»، «جدایی»، «رابطه»

را نباید استفاده کنی.


تمرین حرفه‌ای شماره ۳

دو نفر درباره هوا حرف می‌زنند.

اما در واقع یکی از آن‌ها می‌خواهد اعتراف کند مرتکب قتل شده است.


قانون طلایی جلسه هفتم

دیالوگ خوب یعنی:

شخصیت‌ها چیزی می‌گویند، اما چیز دیگری منظورشان است.

منبع: چت جی پی تی


پیش‌نمایش جلسه هشتم

در جلسه بعد وارد قلمرو یکی از پیچیده‌ترین مهارت‌های نویسندگی می‌شویم:

توصیف شخصیت

خواهیم دید چگونه با چند جزئیات دقیق و انتخاب‌شده، شخصیتی بسازیم که خواننده او را ببیند، بشناسد و حتی پس از پایان داستان فراموش نکند. همچنین یاد می‌گیریم چرا توصیف مستقیم چهره معمولاً ضعیف‌ترین شکل شخصیت‌پردازی است.

داستان
۷
۰
Leyli Shahryari
Leyli Shahryari
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید