اگر شخصیت روح داستان باشد و پیرنگ استخوانبندی آن، دیالوگ صدای زنده داستان است.
اما بیشتر دیالوگهایی که نویسندگان تازهکار مینویسند، یک مشکل مشترک دارند:
هیچ انسانی در دنیای واقعی آنگونه حرف نمیزند.
«سلام برادر عزیزم. امروز ساعت هشت صبح از منزل خارج شدم و به اداره رفتم. سپس با رئیس شرکت درباره پروژه جدید صحبت کردم.»
این دیالوگ نیست.
این گزارش اداری است.
«سلام.»
«سلام. چطوری؟»
«خوبم.»
«رئیست چی گفت؟»
«هیچی... همون حرفای همیشگی.»
اینجا آدمها شبیه آدم حرف میزنند.
در زندگی واقعی، انسانها معمولاً چیزی را که واقعاً فکر میکنند نمیگویند.
مثلاً:
مردی از همسرش ناراحت است.
به جای اینکه بگوید:
«من احساس میکنم دیگر برایت مهم نیستم.»
میگوید:
«بازم یادت رفت نون بخری؟»
موضوع نان نیست.
موضوع احساس نادیده گرفته شدن است.
قبلاً با مفهوم زیرمتن آشنا شدیم.
در دیالوگ، زیرمتن اهمیت دوچندان دارد.
زن میگوید:
«امشب دیر میای؟»
ظاهر جمله ساده است.
اما ممکن است معنای واقعی این باشد:
دلم برات تنگ شده.
نگرانتم.
ازت ناراحتم.
شک دارم داری دروغ میگی.
اشتباه رایج:
«سلام علی. تو که برادر بزرگ من هستی و در سال ۱۳۸۵ از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شدی...»
هیچکس اینگونه حرف نمیزند.
یک کودک، یک استاد دانشگاه و یک راننده تاکسی نباید شبیه هم حرف بزنند.
«مامان، ببین! ببین! اون گنجشکه رو ببین!»
«این مسئله نیازمند بررسی بیشتری است.»
«دنیا دیگه مثل قدیم نیس پسرجان.»
اگر همه شخصیتها با یک صدا حرف بزنند، خواننده نویسنده را میبیند، نه شخصیتها را.
در زندگی واقعی مردم پرحرفاند.
اما در داستان باید عصاره حرفها را نوشت.
مثال:
«من از رفتار تو ناراحتم زیرا سه هفته پیش در مهمانی فلان اتفاق افتاد و...»
بهتر:
«هنوزم یادت نرفته؟»
«چطور میتونستم فراموش کنم؟»
گاهی چیزی که گفته نمیشود مهمتر از چیزی است که گفته میشود.
مثال:
«دوستم داری؟»
مرد جواب نداد.
به پنجره نگاه کرد.
این سکوت خودش پاسخ است.
انسانها همیشه روان حرف نمیزنند.
مثلاً:
«من... راستش... نمیدونم چطور بگم.»
این طبیعیتر از گفتار کامل و بینقص است.
دیالوگ فقط برای انتقال اطلاعات نیست.
باید شخصیت را آشکار کند.
مثال:
دو نفر باران را میبینند.
نفر اول:
«لعنتی، لباسام خیس شد.»
نفر دوم:
«بوی خاک رو حس میکنی؟»
بدون هیچ توضیحی فهمیدیم این دو نفر متفاوتاند.
اشتباه مبتدیان:
وقتی شخصیتها دعوا میکنند، همه چیز را فریاد میزنند.
اما در زندگی واقعی بسیاری از دعواها آراماند.
گاهی یک جمله کوتاه از هزار فریاد دردناکتر است.
مثال:
«میدونی؟»
«چی؟»
«هیچی.»
این «هیچی» میتواند از یک صفحه فریاد تأثیرگذارتر باشد.
بهترین آموزش دیالوگ در کتابها نیست.
در زندگی است.
در اتوبوس.
در بازار.
در مهمانی.
در صف نانوایی.
به نحوه حرف زدن مردم دقت کن:
چطور جملهها را نیمهکاره رها میکنند؟
چطور موضوع را عوض میکنند؟
چطور دروغ میگویند؟
چطور طفره میروند؟
اینها معدن طلا هستند.
گفتوگویی بنویس میان:
پدری که میداند بهزودی خواهد مرد.
پسری که از این موضوع خبر ندارد.
اما پدر نباید مستقیماً درباره مرگ حرف بزند.
گفتوگویی بنویس میان:
زن و شوهری که در آستانه جدایی هستند.
اما کلمههای:
«طلاق»، «جدایی»، «رابطه»
را نباید استفاده کنی.
دو نفر درباره هوا حرف میزنند.
اما در واقع یکی از آنها میخواهد اعتراف کند مرتکب قتل شده است.
دیالوگ خوب یعنی:
شخصیتها چیزی میگویند، اما چیز دیگری منظورشان است.
منبع: چت جی پی تی
در جلسه بعد وارد قلمرو یکی از پیچیدهترین مهارتهای نویسندگی میشویم:
خواهیم دید چگونه با چند جزئیات دقیق و انتخابشده، شخصیتی بسازیم که خواننده او را ببیند، بشناسد و حتی پس از پایان داستان فراموش نکند. همچنین یاد میگیریم چرا توصیف مستقیم چهره معمولاً ضعیفترین شکل شخصیتپردازی است.